Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8308:2010 (EN 1541:2001)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8308:2010 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn châu Âu EN 1541:2001. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng formaldehyt trong dung dịch nước chiết được chuẩn bị từ giấy và cáctông dùng để tiếp xúc với thực phẩm. Việc kiểm soát hàm lượng formaldehyt là cực kỳ quan trọng nhằm đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, tránh sự thôi nhiễm các chất độc hại từ bao bì vào cấu trúc thực phẩm gây ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm hóa học cụ thể để xác định formaldehyt trong dung dịch nước chiết từ các sản phẩm giấy và cáctông tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp với thực phẩm. Phương pháp này có các đặc điểm phạm vi áp dụng như sau:

• Áp dụng cho cả dung dịch nước chiết được chuẩn bị ở nhiệt độ nguội (nước chiết lạnh) và nước chiết nóng theo các tiêu chuẩn chuẩn bị mẫu tương ứng.
• Giới hạn định lượng của phương pháp xác định formaldehyt bằng quang phổ là 1 mg trên một kilôgam (mg/kg) giấy hoặc cáctông.
• Phương pháp này đặc biệt phù hợp để đánh giá sự phù hợp của bao bì giấy và cáctông đối với các quy định an toàn thực phẩm hiện hành tại Việt Nam và quốc tế.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết và không thể tách rời. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 3649 (ISO 186) về Giấy và cáctông - Lấy mẫu để xác định chất lượng trung bình.
• TCVN 8307 (EN 645) về Giấy và cáctông tiếp xúc với thực phẩm - Chuẩn bị dung dịch nước chiết lạnh.
• EN 647 về Giấy và cáctông tiếp xúc với thực phẩm - Chuẩn bị dung dịch nước chiết nóng.

Điều 3: Nguyên tắc của phương pháp

Nguyên lý cốt lõi của phương pháp xác định formaldehyt trong nước chiết dựa trên phản ứng hóa học tạo màu đặc trưng và đo độ hấp thụ quang học:

• Formaldehyt có trong dung dịch nước chiết sẽ phản ứng với pentan-2,4-dion (acetylaxeton) khi có mặt amoni axetat để tạo thành hợp chất màu vàng diacetyldihydrolutidin (phản ứng Hantzsch).
• Cường độ màu của phức chất tạo thành tỷ lệ thuận với nồng độ formaldehyt có trong dung dịch nước chiết.
• Độ hấp thụ quang của dung dịch sau phản ứng được đo bằng máy quang phổ ở bước sóng cực đại 412 nm.
• Trong trường hợp nồng độ formaldehyt quá thấp dưới giới hạn đo quang phổ thông thường, có thể sử dụng phương pháp đo huỳnh quang để tăng độ nhạy và độ chính xác của phép thử.

Điều 4: Thuốc thử và hóa chất yêu cầu

Trong quá trình thực hiện thử nghiệm, chỉ sử dụng các hóa chất có cấp độ tinh khiết phân tích và nước cất hoặc nước có độ tinh khiết tương đương:

• Nước cất hoặc nước khử khoáng: Phải đảm bảo không chứa formaldehyt và các tạp chất hữu cơ gây nhiễu quá trình đo quang phổ.
• Dung dịch acetylaxeton (pentan-2,4-dion): Được chuẩn bị bằng cách hòa tan amoni axetat và acetylaxeton trong nước, điều chỉnh pH nếu cần thiết để đảm bảo môi trường phản ứng tối ưu.
• Dung dịch formaldehyt chuẩn: Được chuẩn bị từ dung dịch formaldehyt thương mại có nồng độ xác định, sau đó được chuẩn hóa bằng phương pháp chuẩn độ iod hoặc phương pháp chuẩn độ axit-bazơ phù hợp để thiết lập đường chuẩn chính xác.
• Amoni axetat: Chất đệm cần thiết để duy trì pH ổn định cho phản ứng tạo màu Hantzsch diễn ra hoàn toàn.