Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8094-4:2015

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8094-4:2015 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế IEC 60974-4:2010) quy định về "Thiết bị hàn hồ quang - Phần 4: Kiểm tra và thử nghiệm định kỳ". Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng nhằm đảm bảo an toàn điện và vận hành ổn định cho các thiết bị hàn hồ quang trong suốt quá trình sử dụng, bảo dưỡng hoặc sau khi tiến hành sửa chữa.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại thiết bị hàn hồ quang và các quy trình liên quan được thiết kế phù hợp với TCVN 8094-1 hoặc các tiêu chuẩn tương đương khác.
• Quy định các quy trình thử nghiệm và kiểm tra nhằm xác định độ an toàn của nguồn điện hàn sau một thời gian vận hành (kiểm tra định kỳ) hoặc ngay sau khi thiết bị được sửa chữa, bảo trì nhằm bảo vệ người vận hành khỏi các nguy cơ về điện giật và tai nạn lao động.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho việc thử nghiệm các nguồn điện hàn mới hoặc các thiết bị hàn trước khi đưa ra thị trường lần đầu tiên (vốn thuộc phạm vi điều chỉnh của các phần tiêu chuẩn khác).

Các quy định cốt lõi về kiểm tra và thử nghiệm định kỳ

Tiêu chuẩn phân chia quy trình đánh giá an toàn thiết bị hàn hồ quang thành các bước nghiêm ngặt, bao gồm kiểm tra bằng mắt, thử nghiệm các thông số điện và kiểm tra chức năng hoạt động.

- Kiểm tra bằng mắt (Visual Inspection)

• Đây là bước đầu tiên và bắt buộc trước khi tiến hành bất kỳ thử nghiệm điện nào nhằm phát hiện các hư hỏng cơ học hoặc dấu hiệu xuống cấp bên ngoài.
• Nội dung kiểm tra bao gồm đánh giá tình trạng của vỏ máy, các mối nối đất bảo vệ, cáp nguồn, phích cắm, bộ phận giữ điện cực, mỏ hàn, và các thiết bị chỉ thị, đo lường đi kèm.
• Kiểm tra sự tích tụ của bụi bẩn, vật thể lạ bên trong máy có thể gây giảm khoảng cách cách điện hoặc cản trở hệ thống làm mát.

- Thử nghiệm điện trở cách điện (Insulation Resistance)

• Thử nghiệm này nhằm đánh giá chất lượng của hệ thống cách điện giữa các bộ phận mang điện và các bộ phận không mang điện có thể tiếp cận được.
• Yêu cầu đo điện trở cách điện giữa mạch nguồn vào và vỏ máy (nối đất bảo vệ), giữa mạch nguồn vào và mạch hàn đầu ra, cũng như giữa mạch hàn đầu ra và vỏ máy.
• Giá trị điện trở cách điện đo được phải đạt các ngưỡng tối thiểu quy định trong tiêu chuẩn để đảm bảo không xảy ra hiện tượng rò rỉ điện nguy hiểm.

- Thử nghiệm dòng điện rò (Leakage Current)

• Đo dòng điện rò chạy qua dây bảo vệ (PE) hoặc dòng điện rò tiếp xúc trên các bề mặt kim loại không nối đất của thiết bị hàn trong điều kiện vận hành bình thường.
• Giới hạn dòng điện rò được kiểm soát chặt chẽ nhằm ngăn ngừa nguy cơ giật điện cho người lao động khi vô tình tiếp xúc với vỏ máy hoặc các chi tiết kim loại của thiết bị.

- Đo điện áp không tải (No-load Voltage)

• Điện áp không tải của nguồn điện hàn phải được đo để đảm bảo không vượt quá các giá trị cực đại cho phép được quy định đối với từng loại môi trường làm việc (ví dụ: môi trường có nguy cơ điện giật cao hoặc môi trường thông thường).
• Việc kiểm tra này giúp ngăn ngừa tai nạn do điện áp hàn quá cao khi người vận hành chưa bắt đầu quá trình hàn thực tế.

- Kiểm tra chức năng hoạt động (Functional Test)

• Sau khi đạt các yêu cầu về kiểm tra bằng mắt và thử nghiệm điện, thiết bị hàn phải được vận hành thử để đánh giá các chức năng an toàn và điều khiển.
• Kiểm tra hoạt động của thiết bị dừng khẩn cấp, công tắc nguồn, các thiết bị cảnh báo, hệ thống làm mát bằng khí hoặc bằng nước, và các cơ cấu bảo vệ quá nhiệt.

Yêu cầu về ghi chép hồ sơ và báo cáo thử nghiệm

• Mọi kết quả kiểm tra và thử nghiệm định kỳ hoặc sau sửa chữa đều phải được ghi chép đầy đủ vào biên bản thử nghiệm.
• Hồ sơ thử nghiệm phải lưu trữ các thông tin cơ bản bao gồm: nhận dạng thiết bị (nhãn hiệu, số sê-ri), ngày thử nghiệm, tên người thực hiện, các giá trị đo đạc thực tế và kết luận cuối cùng về mức độ an toàn của thiết bị.
• Thiết bị đạt yêu cầu phải được dán nhãn kiểm định rõ ràng, ghi rõ ngày kiểm tra tiếp theo để người vận hành dễ dàng nhận biết và giám sát.