Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7761-2:2017

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7761-2:2017 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10245-2:2014 và sửa đổi 1:2015. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với thiết bị giới hạn và thiết bị chỉ báo áp dụng riêng cho cần trục tự hành. Đây là một phần quan trọng trong hệ thống tiêu chuẩn an toàn thiết bị nâng, giúp kiểm soát tải trọng, hành trình hoạt động và cảnh báo các nguy cơ mất an toàn cho người vận hành trong quá trình làm việc.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này xác định các yêu cầu kỹ thuật đối với các thiết bị giới hạn và thiết bị chỉ báo trang bị trên cần trục tự hành. Phạm vi áp dụng cụ thể bao gồm:

• Áp dụng cho tất cả các loại cần trục tự hành được định nghĩa trong tiêu chuẩn TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), bao gồm cần trục bánh lốp, cần trục bánh xích, cần trục chân đế tự hành và các biến thể cấu tạo khác của chúng.
• Quy định các yêu cầu đối với thiết bị giới hạn tải trọng, thiết bị giới hạn hành trình chuyển động và các thiết bị chỉ báo thông số hoạt động trực quan cho người vận hành.
• Không áp dụng cho các thiết bị phụ trợ không liên quan trực tiếp đến an toàn vận hành hoặc các loại cần trục không thuộc nhóm cần trục tự hành.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết và được áp dụng đồng thời:

• TCVN 8242-1 (ISO 4306-1), Cần trục - Từ vựng - Phần 1: Quy định chung.
• TCVN 7761-1 (ISO 10245-1), Cần trục - Thiết bị giới hạn và thiết bị chỉ báo - Phần 1: Yêu cầu chung.
• Các tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến an toàn hệ thống điều khiển, tương thích điện từ (EMC) và độ tin cậy của thiết bị điện tử trên máy nâng chuyển.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu trong thiết kế, chế tạo, thử nghiệm và kiểm định cần trục tự hành:

• Thiết bị giới hạn sức nâng định mức (Rated capacity limiter): Thiết bị tự động ngăn chặn việc nâng tải vượt quá sức nâng định mức bằng cách ngắt các cơ cấu truyền động gây ra mômen lật hoặc quá tải cho cần trục.
• Thiết bị chỉ báo sức nâng định mức (Rated capacity indicator): Thiết bị cung cấp cảnh báo bằng âm thanh hoặc hình ảnh cho người vận hành khi tải trọng đạt tới một tỷ lệ phần trăm nhất định của sức nâng định mức (thường là mức cảnh báo sớm trước khi đạt ngưỡng giới hạn).
• Thiết bị giới hạn chuyển động (Motion limiter): Thiết bị ngăn chặn các chuyển động của cần trục vượt quá giới hạn thiết kế vật lý an toàn, ví dụ như giới hạn góc nâng cần tối đa/tối thiểu, giới hạn hành trình tời nâng để tránh đứt cáp hoặc va đập.
• Thiết bị chỉ báo trạng thái (State indicator): Thiết bị hiển thị liên tục các thông số vận hành thực tế như chiều dài cần, góc nghiêng của cần, tầm với hiện tại và tải trọng thực tế đang nâng.

Điều 4: Yêu cầu chung đối với thiết bị giới hạn và thiết bị chỉ báo

Điều khoản này quy định các nguyên tắc thiết kế và tính năng kỹ thuật cốt lõi mà các thiết bị an toàn trên cần trục tự hành phải đáp ứng:

• Nguyên tắc an toàn khi hỏng hóc (Fail-safe): Các thiết bị giới hạn và chỉ báo phải được thiết kế sao cho khi xảy ra sự cố mất nguồn điện, đứt dây cáp tín hiệu hoặc hỏng hóc cảm biến, hệ thống điều khiển của cần trục phải tự động chuyển về trạng thái an toàn hoặc dừng các chuyển động nguy hiểm ngay lập tức.
• Khả năng chống chịu môi trường: Thiết bị phải hoạt động ổn định trong các điều kiện thời tiết khắc nghiệt ngoài trời, bao gồm sự thay đổi nhiệt độ môi trường làm việc, độ ẩm cao, rung động mạnh từ động cơ và bụi bẩn đặc trưng của công trường xây dựng.
• Tương thích điện từ (EMC): Hệ thống điện tử của thiết bị giới hạn và chỉ báo không được bị ảnh hưởng bởi nhiễu điện từ từ các thiết bị vô tuyến hoặc nguồn điện xung quanh, đồng thời bản thân chúng cũng không được phát ra nhiễu vượt quá mức cho phép gây ảnh hưởng đến các thiết bị khác.
• Độ chính xác của thiết bị chỉ báo: Sai số của các thiết bị đo lường và chỉ báo tải trọng, góc cần, chiều dài cần phải nằm trong giới hạn cho phép được quy định cụ thể để đảm bảo người vận hành luôn nhận được thông tin chính xác nhất về trạng thái của cần trục.
• Hệ thống cảnh báo trực quan: Cảnh báo bằng âm thanh và ánh sáng phải rõ ràng, dễ nhận biết từ vị trí của người vận hành trong cabin, không bị che khuất bởi các kết cấu khác và không bị lẫn lộn với các tín hiệu cảnh báo thông thường.