Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12157:2017

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12157:2017 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 14518:2005, quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với tải trọng thử được sử dụng trong việc kiểm tra và thử nghiệm các loại cần trục. Tiêu chuẩn này đóng vai trò nền tảng trong việc đảm bảo tính chính xác, an toàn và thống nhất khi tiến hành thử nghiệm tĩnh, thử nghiệm động và thử nghiệm độ ổn định của thiết bị nâng hạ trước khi đưa vào vận hành hoặc trong quá trình kiểm định định kỳ.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh (Điều 1)

TCVN 12157:2017 quy định cụ thể về các yêu cầu đối với tải trọng thử nhằm xác định khả năng hoạt động và giới hạn an toàn của cần trục. Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn bao gồm:

• Các loại cần trục được định nghĩa và phân loại trong tiêu chuẩn quốc tế về thuật ngữ cần trục (ISO 4306-1).
• Các hoạt động thử nghiệm kiểm tra ban đầu trước khi đưa thiết bị vào sử dụng lần đầu tiên.
• Các kỳ kiểm định định kỳ, kiểm định bất thường sau khi tiến hành sửa chữa, cải tạo hoặc thay đổi kết cấu chịu lực quan trọng của cần trục.
• Các phương pháp xác định khối lượng, cấu trúc và cách thức bố trí tải trọng thử nhằm loại bỏ các sai số không đáng có trong quá trình thực nghiệm.

Tài liệu viện dẫn và thuật ngữ cốt lõi (Điều 2 và Điều 3)

Để áp dụng tiêu chuẩn một cách chính xác và đồng bộ, người sử dụng cần tham chiếu đến các tài liệu liên quan và nắm vững các khái niệm chuyên ngành sau:

• Tài liệu viện dẫn: TCVN 8242-1 (ISO 4306-1) về Cần trục - Từ vựng - Phần 1: Tổng quan. Đây là tài liệu bắt buộc để thống nhất các khái niệm kỹ thuật về cấu tạo và hoạt động của cần trục.
• Tải trọng thử (Test load): Là khối lượng được chuẩn bị và sử dụng để tác dụng lực lên cần trục trong quá trình thử nghiệm. Tải trọng thử bao gồm khối lượng của bản thân các vật thử và khối lượng của tất cả các thiết bị treo buộc, đồ gá, đòn gánh hoặc các phương tiện kết nối khác (nếu các thiết bị này không phải là một bộ phận cấu thành sẵn có của cần trục).
• Tải trọng danh nghĩa (Nominal load): Giới hạn tải trọng tối đa mà cần trục được nhà sản xuất thiết kế để nâng hạ an toàn trong điều kiện làm việc bình thường.

Yêu cầu kỹ thuật đối với tải trọng thử (Điều 4)

Đây là nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn, đưa ra các quy định nghiêm ngặt về thông số kỹ thuật của tải trọng thử nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối cho con người và thiết bị trong quá trình thử tải:

• Độ chính xác của khối lượng tải trọng thử: Khối lượng của tải trọng thử phải được xác định với độ chính xác cực kỳ cao. Sai số cho phép của tổng khối lượng tải trọng thử không được vượt quá 1% so với giá trị tải trọng thử yêu cầu theo thiết kế hoặc quy trình kiểm định.
• Xác định khối lượng thực tế: Khối lượng của từng phần cấu thành tải trọng thử (như các khối bê tông, khối kim loại, thùng chứa nước) phải được cân đo bằng các thiết bị đo lường đã được kiểm định, hiệu chuẩn và còn hiệu lực theo quy định của pháp luật về đo lường.
• Cấu trúc và sự ổn định của tải trọng thử: Tải trọng thử phải được thiết kế, chế tạo và sắp xếp sao cho trọng tâm của nó được xác định rõ ràng, cố định và không bị thay đổi ngoài ý muốn trong suốt quá trình nâng, hạ hoặc quay cần trục. Các khối tải trọng thành phần phải được liên kết chặt chẽ với nhau để tránh hiện tượng rơi rớt, xê dịch gây mất cân bằng động.
• Thiết bị treo buộc đi kèm: Khối lượng của các thiết bị treo buộc phụ trợ (như xích, cáp, ma ni, đòn gánh) phải được cân và tính gộp vào tổng khối lượng của tải trọng thử, trừ trường hợp các thiết bị này được coi là một phần không thể tách rời của cơ cấu nâng của chính cần trục đó.

Ý nghĩa và tầm quan trọng của việc tuân thủ tiêu chuẩn

Việc áp dụng nghiêm ngặt tiêu chuẩn TCVN 12157:2017 mang lại những giá trị thực tiễn quan trọng cho các bên liên quan:

• Đảm bảo an toàn lao động tối đa: Phòng ngừa triệt để các sự cố nghiêm trọng như đứt cáp, gãy cần, đổ lật cần trục do việc xác định sai lệch khối lượng tải trọng thử vượt quá khả năng chịu lực thực tế của thiết bị.
• Đánh giá chính xác năng lực thiết bị: Giúp các đơn vị kiểm định đưa ra kết luận chính xác về tình trạng kỹ thuật và giới hạn tải trọng làm việc an toàn của cần trục, làm cơ sở cho việc cấp phép vận hành.
• Thống nhất quy chuẩn quốc tế: Tạo sự đồng bộ với hệ thống tiêu chuẩn quốc tế ISO, giúp các doanh nghiệp Việt Nam dễ dàng tiếp cận, vận hành và kiểm định các thiết bị nâng hạ nhập khẩu từ nước ngoài một cách chuẩn xác.