Quyết định 3593/QĐ-BKHCN năm 2017 do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành là một văn bản pháp lý quan trọng nhằm công bố các Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) mới trong lĩnh vực cần trục. Việc ban hành quyết định này góp phần hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo an toàn, chất lượng và sự tương thích quốc tế trong thiết kế, chế tạo, kiểm tra và vận hành các loại cần trục tại Việt Nam.

- Hiệu lực thi hành của văn bản

Theo quy định tại Điều 2, Quyết định 3593/QĐ-BKHCN năm 2017 chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký. Các cơ quan, tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực liên quan có trách nhiệm áp dụng các tiêu chuẩn được công bố kèm theo quyết định này để đảm bảo tính đồng bộ và an toàn kỹ thuật.

- Chi tiết 10 Tiêu chuẩn quốc gia về cần trục được công bố

Quyết định đã công bố tổng cộng 10 Tiêu chuẩn quốc gia mới, được xây dựng trên cơ sở chấp nhận các tiêu chuẩn quốc tế ISO tương ứng. Các tiêu chuẩn này tập trung vào nhiều khía cạnh kỹ thuật của cần trục, đặc biệt là cần trục tự hành, cụ thể như sau:

• TCVN 5205-2:2017 (hoàn toàn tương đương ISO 8566-2:2016): Tiêu chuẩn về "Cần trục - Cabin và trạm điều khiển - Phần 2: Cần trục tự hành". Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với thiết kế, bố trí cabin và trạm điều khiển dành riêng cho loại hình cần trục tự hành nhằm đảm bảo tầm nhìn, sự an toàn và thuận tiện cho người vận hành.
• TCVN 7761-2:2017 (tương đương ISO 10245-2:2014 với sửa đổi Amendment 1:2015): Tiêu chuẩn về "Cần trục - Thiết bị giới hạn và thiết bị chỉ báo - Phần 2: Cần trục tự hành". Nội dung tập trung vào các yêu cầu đối với hệ thống thiết bị an toàn, giúp giới hạn hành trình và chỉ báo các thông số hoạt động của cần trục tự hành để phòng ngừa sự cố quá tải hoặc va chạm trong quá trình vận hành.
• TCVN 8854-2:2017 (tương đương ISO 7752-2:2011): Tiêu chuẩn về "Cần trục - Sơ đồ và đặc tính điều khiển - Phần 2: Cần trục tự hành". Tiêu chuẩn này định hình các sơ đồ bố trí hệ thống điều khiển và các đặc tính vận hành liên quan, giúp người điều khiển dễ dàng thao tác chính xác và thống nhất giữa các dòng máy khác nhau.
• TCVN 12156:2017 (tương đương ISO 4310:2009): Tiêu chuẩn về "Cần trục - Quy trình thử và kiểm tra". Đây là tài liệu kỹ thuật cốt lõi quy định các bước, phương pháp và quy trình thực hiện việc thử nghiệm, kiểm tra định kỳ hoặc kiểm tra sau chế tạo đối với các loại cần trục nói chung nhằm xác nhận khả năng hoạt động an toàn.
• TCVN 12157:2017 (tương đương ISO 14518:2005): Tiêu chuẩn về "Cần trục - Yêu cầu đối với tải trọng thử". Tiêu chuẩn đưa ra các tiêu chí và yêu cầu kỹ thuật cụ thể đối với các loại tải trọng được sử dụng trong quá trình thử nghiệm cần trục, đảm bảo tính chính xác và an toàn tuyệt đối khi thực hiện phép thử.
• TCVN 12158:2017 (tương đương ISO 17096:2015): Tiêu chuẩn về "Cần trục - An toàn - Thiết bị mang tải chuyên dùng". Tiêu chuẩn này tập trung vào các yêu cầu an toàn nghiêm ngặt đối với các thiết bị phụ trợ dùng để mang, treo hoặc kẹp giữ tải trọng trong quá trình nâng hạ của cần trục.
• TCVN 12159:2017 (tương đương ISO 17440:2014): Tiêu chuẩn về "Cần trục - Thiết kế chung - Trạng thái giới hạn và kiểm nghiệm khả năng chịu tải của móc thép rèn". Tiêu chuẩn hướng dẫn phương pháp tính toán thiết kế, xác định các trạng thái giới hạn và quy trình kiểm nghiệm độ bền, khả năng chịu tải của bộ phận móc cẩu làm bằng thép rèn.
• TCVN 12160:2017 (tương đương ISO 20332:2016): Tiêu chuẩn về "Cần trục - Kiểm nghiệm khả năng chịu tải của kết cấu thép". Tiêu chuẩn này cung cấp các phương pháp tính toán và kiểm tra độ bền, độ ổn định của toàn bộ hệ thống kết cấu khung thép chịu lực của cần trục dưới tác động của các loại tải trọng khác nhau.
• TCVN 12161:2017 (tương đương ISO 11630:1997): Tiêu chuẩn về "Cần trục - Đo độ lệch của bánh xe". Tiêu chuẩn quy định phương pháp đo đạc và xác định sai lệch hình học của hệ thống bánh xe di chuyển của cần trục, giúp hạn chế mài mòn và đảm bảo cần trục di chuyển ổn định trên ray hoặc mặt đường.
• TCVN 12162-2:2017 (tương đương ISO 11662-2:2014): Tiêu chuẩn về "Cần trục - Xác định thực nghiệm khả năng làm việc của cần trục tự hành - Phần 2: Khả năng làm việc của kết cấu khi chịu tải trọng tĩnh". Tiêu chuẩn này hướng dẫn các phương pháp thực nghiệm thực tế để đánh giá sức bền và độ biến dạng của kết cấu cần trục tự hành khi chịu tác động của tải trọng tĩnh trong môi trường thử nghiệm thực tế.

- Ý nghĩa thực tiễn của việc ban hành các tiêu chuẩn mới

Việc Bộ Khoa học và Công nghệ công bố đồng bộ 10 tiêu chuẩn quốc gia này mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực cho ngành cơ khí chế tạo, xây dựng và kiểm định kỹ thuật tại Việt Nam. Các tiêu chuẩn mới giúp đồng bộ hóa quy chuẩn kỹ thuật trong nước với các tiêu chuẩn quốc tế (ISO), tạo điều kiện thuận lợi cho việc nhập khẩu, xuất khẩu và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, đây cũng là hành lang pháp lý kỹ thuật quan trọng giúp các cơ quan chức năng thực hiện công tác kiểm định an toàn thiết bị nghiêm ngặt hơn, giảm thiểu tối đa nguy cơ tai nạn lao động liên quan đến thiết bị nâng hạ và cần trục tự hành trên các công trường xây dựng và nhà xưởng sản xuất.