Tổng quan về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11078:2015 (ISO 16625:2013)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11078:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 16625:2013, quy định các yêu cầu kỹ thuật và hướng dẫn chi tiết về việc lựa chọn cáp thép và cáp sợi sử dụng cho các loại cần trục và thiết bị nâng hạ. Dưới đây là nội dung tóm tắt chi tiết từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này, tập trung vào phạm vi áp dụng, tài liệu viện dẫn, thuật ngữ định nghĩa và các nguyên tắc nền tảng trong việc lựa chọn cáp.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn thiết lập các yêu cầu tối thiểu đối với việc lựa chọn cáp thép và cáp sợi được thiết kế cho các thiết bị nâng, cần trục di động, cần trục tháp, cần trục chân đế, cầu trục và các thiết bị nâng hạ tương tự khác.
• Quy định các hệ số an toàn, phương pháp tính toán lực kéo đứt tối thiểu và các yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ cũng như độ an toàn vận hành của cáp.
• Không áp dụng cho các loại cáp dùng trong thang máy chở người hoặc các thiết bị vận chuyển chuyên dụng có quy chuẩn kỹ thuật riêng biệt.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần viện dẫn và phối hợp với các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan sau:

• Các tiêu chuẩn về thuật ngữ cần trục và thiết bị nâng hạ để đảm bảo tính đồng nhất trong cách hiểu và định nghĩa hệ thống.
• Các tiêu chuẩn về thử nghiệm, kiểm tra, bảo dưỡng và loại bỏ cáp thép nhằm đánh giá chính xác mức độ hao mòn, hư hỏng trong quá trình sử dụng thực tế.
• Các tài liệu kỹ thuật quy chuẩn về đặc tính cơ lý của sợi tổng hợp và thép chế tạo cáp.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa để tránh nhầm lẫn trong quá trình thiết kế, chế tạo và vận hành:

• Cáp thép (Wire rope): Tập hợp các sợi thép được bện lại với nhau quanh một lõi trung tâm (lõi thép hoặc lõi sợi) để chịu lực kéo lớn trong các cơ cấu nâng hạ.
• Cáp sợi (Fiber rope): Cáp được chế tạo từ các sợi tự nhiên hoặc sợi tổng hợp, thường dùng cho các ứng dụng tải trọng nhẹ hơn hoặc yêu cầu độ mềm dẻo cao và không dẫn điện.
• Lực kéo đứt tối thiểu (Minimum breaking force): Lực kéo nhỏ nhất mà cáp phải đạt được trước khi bị đứt gãy hoàn toàn trong điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn.
• Hệ số thiết kế (Design factor): Tỷ số giữa lực kéo đứt tối thiểu của cáp và lực căng lớn nhất tác động lên cáp trong quá trình làm việc thực tế.

Điều 4: Nguyên tắc chung về lựa chọn cáp

Đây là nội dung cốt lõi đặt nền móng cho việc tính toán và lựa chọn loại cáp phù hợp với từng điều kiện làm việc cụ thể của thiết bị nâng:

• Đánh giá điều kiện vận hành: Việc lựa chọn cáp phải căn cứ vào chế độ làm việc của thiết bị nâng, bao gồm tần suất sử dụng, phổ tải trọng thường xuyên, môi trường làm việc có hóa chất ăn mòn hoặc nhiệt độ khắc nghiệt.
• Xác định lực căng cáp lớn nhất: Phải tính toán đầy đủ các lực động học phát sinh khi khởi động hoặc phanh, lực cản ma sát của puly, hiệu suất của hệ thống pa-lăng và góc lệch của cáp khi quấn vào tang.
• Lựa chọn loại cấu trúc cáp: Quyết định sử dụng cáp chống xoắn hoặc cáp thường dựa trên việc tải trọng có được dẫn hướng hay tự do xoay trong không gian, nhằm ngăn ngừa hiện tượng xoắn rối cáp.
• Tương thích hệ thống: Đảm bảo sự phù hợp hoàn hảo giữa đường kính cáp với kích thước rãnh puly và tang quấn cáp nhằm hạn chế tối đa sự mài mòn, dập nát và biến dạng cáp trong quá trình hoạt động liên tục.