Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6735:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 17640:2017) quy định về Thử không phá hủy mối hàn - Thử siêu âm - Kỹ thuật, mức thử nghiệm và đánh giá. Đây là văn bản kỹ thuật cốt lõi hướng dẫn phương pháp thử nghiệm siêu âm đối với các liên kết hàn nóng chảy trong vật liệu kim loại, nhằm phát hiện, định vị và đánh giá các khuyết tật bên trong mối hàn một cách chính xác và hiệu quả.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng chủ yếu cho các mối hàn nóng chảy hoàn toàn trong các vật liệu kim loại có chiều dày bằng hoặc lớn hơn 8 mm, có đặc tính suy giảm siêu âm thấp (đặc biệt là do tán xạ) ở nhiệt độ môi trường xung quanh. Đối tượng áp dụng bao gồm các phòng thử nghiệm không phá hủy (NDT), các kỹ sư, kỹ thuật viên kiểm tra chất lượng, các đơn vị chế tạo, giám sát và nghiệm thu công trình kết cấu thép, thiết bị áp lực và các công trình cơ khí trọng điểm.

Nội dung kỹ thuật cốt lõi của tiêu chuẩn

1. Phần mở đầu và các điều khoản chung (Từ Điều 1 đến Điều 4)

• Quy định các yêu cầu cơ bản về việc thiết lập hệ thống thử nghiệm siêu âm, bao gồm việc lựa chọn thiết bị, đầu dò và chất tiếp âm phù hợp.
• Xác định các tài liệu viện dẫn bắt buộc và các thuật ngữ chuyên ngành liên quan đến kỹ thuật thử siêu âm mối hàn.
• Yêu cầu về năng lực của nhân sự thực hiện thử nghiệm, đảm bảo kỹ thuật viên phải được đào tạo và cấp chứng chỉ phù hợp theo quy định hiện hành.

2. Đặc tính chùm tia siêu âm và ảnh hưởng của kích thước phần tử

• Tiêu chuẩn phân tích sâu về mối quan hệ vật lý giữa kích thước phần tử phát (biến tử đầu dò) và hình dạng chùm tia siêu âm được tạo ra.
• Đối với một tần số cho trước, phần tử càng nhỏ thì chiều dài và chiều rộng của trường gần sóng siêu âm sẽ càng nhỏ. Đồng thời, sự mở rộng chùm tia trong trường xa sẽ càng lớn.
• Nguyên lý này đòi hỏi người thử nghiệm phải tính toán và lựa chọn kích thước đầu dò cũng như tần số sóng âm một cách cẩn trọng để tối ưu hóa khả năng phát hiện khuyết tật tại các vùng độ sâu khác nhau của mối hàn.

3. Kỹ thuật xác định phần mở rộng của mất liên tục theo phương chiều sâu

• Quy định phương pháp đo đạc và xác định kích thước thực tế của các mất liên tục (khuyết tật) theo phương chiều sâu của liên kết hàn.
• Hướng dẫn chi tiết cách sử dụng các kỹ thuật dịch chuyển đầu dò (như kỹ thuật giảm 6 dB, kỹ thuật giảm 20 dB hoặc kỹ thuật TOFD) để xác định ranh giới và chiều cao của khuyết tật.
• Việc đánh giá chính xác phần mở rộng theo phương chiều sâu là cơ sở quyết định để phân loại khuyết tật là dạng thể tích hay dạng phẳng, từ đó đưa ra kết luận chấp nhận hoặc loại bỏ mối hàn theo các tiêu chuẩn nghiệm thu liên quan.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6735:2018 (ISO 17640:2017) có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này thay thế hoặc bổ sung cho các quy trình thử nghiệm siêu âm truyền thống, tạo ra một hệ thống quy chuẩn đồng bộ và tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động thử nghiệm không phá hủy tại Việt Nam.