Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11760:2016 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 11666:2010) về Thử không phá hủy mối hàn - Thử siêu âm - Mức chấp nhận do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 135 Thử không phá hủy biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định chi tiết về các mức chấp nhận 2 và 3 đối với phương pháp thử nghiệm siêu âm các mối hàn liên kết nóng chảy ngấu hoàn toàn trong thép ferit, tương ứng với các mức chất lượng B và C của tiêu chuẩn TCVN 7474 (ISO 5817).

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này được thiết kế để áp dụng thống nhất trong hoạt động kiểm tra chất lượng công nghiệp với các phạm vi cụ thể sau:

• Áp dụng cho việc thử nghiệm siêu âm các mối hàn liên kết nóng chảy ngấu hoàn toàn trong các kết cấu thép ferit có chiều dày vật liệu từ 8 mm đến 100 mm.
• Có thể áp dụng cho các loại thép khác, các loại mối hàn khác (như mối hàn ngấu một phần) và chiều dày nằm ngoài phạm vi từ 8 mm đến 100 mm, với điều kiện các thử nghiệm phải được thiết kế riêng biệt, có tính đến các đặc tính hình học, đặc tính âm học của bộ phận được thử và phải áp dụng các mức độ nhạy tương thích.
• Các mức chấp nhận quy định trong tiêu chuẩn này được xây dựng dựa trên các kỹ thuật thử nghiệm siêu âm tiêu chuẩn hóa theo quy định tại TCVN 11759 (ISO 17640).

Tài liệu viện dẫn kỹ thuật

Việc áp dụng TCVN 11760:2016 đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ với các tài liệu viện dẫn cốt lõi sau đây. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• TCVN 7474 (ISO 5817), Hàn - Các liên kết hàn nóng chảy ở thép, niken, titan và các hợp kim của chúng (trừ hàn chùm tia) - Mức chất lượng đối với khuyết tật.
• TCVN 11759 (ISO 17640), Thử không phá hủy mối hàn - Thử siêu âm - Kỹ thuật, mức thử và đánh giá.
• ISO 23279, Thử không phá hủy mối hàn - Thử siêu âm - Đặc trưng của chỉ thị trong mối hàn.

Thuật ngữ và định nghĩa nền tảng

Để đảm bảo tính đồng nhất trong việc diễn giải kết quả thử nghiệm, tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa kỹ thuật quan trọng bao gồm:

• Mức tham chiếu (Reference level): Mức độ nhạy siêu âm được thiết lập bằng cách sử dụng các mẫu chuẩn hoặc các kỹ thuật chuẩn hóa để làm cơ sở so sánh biên độ của các chỉ thị từ khuyết tật.
• Mức ghi nhận (Recording level): Mức biên độ phản xạ âm mà từ mức đó các chỉ thị khuyết tật bắt buộc phải được ghi lại, báo cáo và tiến hành đánh giá chi tiết.
• Mức đánh giá (Evaluation level): Mức biên độ phản xạ âm dùng để so sánh trực tiếp và xác định kích thước hình học (chiều dài, chiều sâu) của chỉ thị khuyết tật.
• Mức chấp nhận (Acceptance level): Giới hạn quy chuẩn để phân loại một chỉ thị khuyết tật là chấp nhận được hay không chấp nhận được đối với chất lượng công trình.

Xác định các mức chấp nhận và yêu cầu kỹ thuật chung

Tiêu chuẩn quy định nguyên tắc xác định mức chấp nhận dựa trên mối quan hệ chặt chẽ giữa mức chất lượng mối hàn và kỹ thuật thử nghiệm siêu âm:

• Mối quan hệ giữa các mức chấp nhận và mức chất lượng theo ISO 5817 được phân định rõ ràng: Mức chấp nhận 2 tương ứng với mức chất lượng B (yêu cầu chất lượng cao nhất); Mức chấp nhận 3 tương ứng với mức chất lượng C (yêu cầu chất lượng trung bình).
• Kỹ thuật thiết lập mức tham chiếu phải tuân thủ một trong bốn kỹ thuật được quy định trong TCVN 11759 (ISO 17640), bao gồm: Kỹ thuật sử dụng lỗ khoan đáy bằng (FBH), kỹ thuật sử dụng lỗ khoan ngang (SDH), kỹ thuật khoảng cách - biên độ - kích thước (DAC), hoặc kỹ thuật sơ đồ giới hạn kích thước khuyết tật (DGS).
• Mức ghi nhận được thiết lập thấp hơn mức chấp nhận tương ứng là 4 dB nhằm đảm bảo không bỏ sót các khuyết tật có xu hướng phát triển hoặc nằm sát giới hạn cho phép.
• Bất kỳ chỉ thị nào có biên độ vượt quá mức chấp nhận quy định hoặc có chiều dài vượt quá giới hạn cho phép đều bị coi là không đạt yêu cầu và phải được tiến hành sửa chữa hoặc xử lý kỹ thuật theo quy trình.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11760:2016 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố ban hành. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là căn cứ kỹ thuật pháp lý quan trọng cho các tổ chức thử nghiệm, các đơn vị chế tạo kết cấu thép và các cơ quan giám sát chất lượng công trình xây dựng, công nghiệp tại Việt Nam.