Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14608:2025

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14608:2025 quy định các yêu cầu kỹ thuật về công tác quản lý vận hành, duy tu và bảo dưỡng các công trình cống qua đê. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng nhằm bảo đảm an toàn cho hệ thống đê điều, chủ động phòng chống thiên tai, lũ lụt, đồng thời tối ưu hóa hiệu quả khai thác nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, công nghiệp và dân sinh.

Phần mở đầu và các điều khoản chung (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Phần này tập trung vào việc xác định phạm vi áp dụng, đối tượng điều chỉnh và các thuật ngữ, định nghĩa cốt lõi sử dụng trong tiêu chuẩn. Các nội dung trọng tâm bao gồm:

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng cho công tác quản lý vận hành, kiểm tra, duy tu, bảo dưỡng định kỳ và sửa chữa nhỏ đối với các loại cống dưới đê, cống qua đê thuộc hệ thống đê điều từ cấp đặc biệt đến cấp IV trên phạm vi cả nước.
• Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, cá nhân được giao quyền quản lý, khai thác, vận hành và thực hiện bảo trì công trình cống qua đê.
• Nguyên tắc quản lý vận hành: Đảm bảo công trình vận hành an toàn, đúng quy trình kỹ thuật, chủ động ứng phó kịp thời với các tình huống khẩn cấp trong mùa mưa bão, lũ lụt.

Quy định kỹ thuật đối với phần chính của cống

Phần chính của cống là bộ phận cốt lõi thực hiện chức năng chuyển nước từ thượng lưu về hạ lưu hoặc ngược lại. Tiêu chuẩn đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với bộ phận này:

• Chức năng chuyển nước: Đảm bảo lưu lượng thiết kế, kiểm soát dòng chảy ổn định, không gây xói lở phía hạ lưu và không làm ảnh hưởng đến an toàn của thân đê xung quanh.
• Yêu cầu vận hành thiết bị đóng mở: Hệ thống cửa van, máy đóng mở phải được kiểm tra định kỳ, bôi trơn dầu mỡ và vận hành thử trước mùa lũ để đảm bảo hoạt động trơn tru, kín nước hoàn toàn khi đóng.
• Duy tu, bảo dưỡng thân cống: Thường xuyên kiểm tra hiện tượng nứt nẻ, rò rỉ nước qua thân cống, xâm thực bê tông hoặc han gỉ các chi tiết kim loại để có biện pháp xử lý kịp thời.

Quy định đối với phần tiếp giáp phía ngoài tường bên thân cống

Khu vực tiếp giáp giữa đất đắp thân đê và tường bên của cống là vị trí xung yếu, dễ xảy ra hiện tượng thấm lậu, xói ngầm. Tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt về quản lý khu vực này:

• Kiểm soát thấm và xói ngầm: Thường xuyên quan trắc, kiểm tra hiện tượng rò rỉ nước, sụt lún đất tại vùng tiếp giáp giữa đất và bê tông phía ngoài tường bên thân cống.
• Duy tu khớp nối và mang cống: Đảm bảo các khe lún, khớp nối biến dạng được chèn kín bằng vật liệu chống thấm chuyên dụng, không để nước rò rỉ tạo thành đường dẫn dòng gây sạt lở mang cống.
• Biện pháp gia cố: Thực hiện đắp đất bù, đầm nén chặt vùng tiếp giáp theo đúng quy chuẩn kỹ thuật khi phát hiện có dấu hiệu sụt lún hoặc rỗng chân đê sát tường cống.

Công tác duy tu, bảo dưỡng và chế độ báo cáo

Để đảm bảo tuổi thọ công trình và an toàn đê điều, công tác duy tu bảo dưỡng phải được thực hiện thường xuyên và có hệ thống:

• Bảo dưỡng thường xuyên: Vệ sinh rác thải tại cửa vào và cửa ra của cống, khơi thông dòng chảy, sơn chống gỉ cho các cấu kiện kim loại định kỳ.
• Kiểm tra định kỳ: Thực hiện kiểm tra trước lũ, trong lũ và sau lũ nhằm phát hiện sớm các hư hỏng ẩn tỳ trong thân cống và nền móng.
• Lập hồ sơ quản lý: Ghi chép nhật ký vận hành, nhật ký bảo dưỡng và báo cáo cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền về tình trạng an toàn của cống qua đê theo đúng quy định pháp luật.