Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13263-9:2020 về Phân bón - Phần 9: Xác định độ pH được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2020, đưa ra các quy định kỹ thuật thống nhất nhằm xác định chỉ số pH của các loại phân bón lưu thông trên thị trường Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ pH trong dung dịch hoặc dịch chiết nước của các loại phân bón dạng rắn và dạng lỏng.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các phòng thử nghiệm, cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu và các tổ chức chứng nhận hợp quy phân bón tại Việt Nam.

Nguyên lý của phương pháp

Phương pháp xác định độ pH dựa trên việc đo hiệu điện thế giữa điện cực thủy tinh (điện cực chỉ thị) và điện cực so sánh (hoặc điện cực liên hợp) khi nhúng vào dung dịch phân bón hoặc dịch chiết nước của phân bón ở nhiệt độ xác định (thường là 25 độ C). Giá trị pH được đọc trực tiếp trên máy đo pH đã được hiệu chuẩn bằng các dung dịch đệm tiêu chuẩn.

Hóa chất, thuốc thử và thiết bị dụng cụ

• Nước cất hoặc nước khử khoáng: Phải có độ dẫn điện không lớn hơn 0,5 mS/m và pH từ 5,6 đến 7,0 ở nhiệt độ 25 độ C.
• Dung dịch đệm chuẩn: Sử dụng các dung dịch đệm có trị số pH đã biết chính xác (ví dụ: pH 4,01; pH 6,86 hoặc 7,00; pH 9,18 hoặc 10,01 ở 25 độ C) để hiệu chuẩn máy đo pH trước khi tiến hành đo mẫu.
• Máy đo pH (pH meter): Thiết bị đo có độ chính xác đến 0,01 đơn vị pH, có bộ phận bù nhiệt độ tự động hoặc thủ công.
• Điện cực: Điện cực thủy tinh và điện cực so sánh, hoặc điện cực liên hợp phù hợp cho việc đo pH trong dung dịch phân bón.
• Thiết bị phụ trợ khác: Máy khuấy từ, cân phân tích có độ chính xác đến 0,01g, cốc thủy tinh các loại, bình định mức và nhiệt kế.

Quy trình chuẩn bị mẫu và tiến hành đo

• Chuẩn bị mẫu đối với phân bón dạng lỏng: Lắc đều mẫu thử. Nếu mẫu quá đặc hoặc chứa nhiều chất lơ lửng, tiến hành pha loãng với nước cất theo tỷ lệ quy định của nhà sản xuất hoặc theo quy chuẩn kỹ thuật tương ứng trước khi đo.
• Chuẩn bị mẫu đối với phân bón dạng rắn: Cân một lượng mẫu thử xác định (thường là 10g hoặc theo tỷ lệ 1:5, 1:10 giữa khối lượng phân bón và thể tích nước cất). Thêm nước cất, tiến hành lắc hoặc khuấy đều bằng máy khuấy từ trong khoảng thời gian quy định (thường từ 15 đến 30 phút) để đảm bảo sự hòa tan hoặc chiết xuất hoàn toàn, sau đó để yên cho lắng hoặc lọc lấy phần dịch trong để đo.
• Hiệu chuẩn máy đo pH: Tiến hành hiệu chuẩn máy đo pH bằng ít nhất hai dung dịch đệm chuẩn có giá trị pH bao quanh giá trị pH dự kiến của mẫu thử. Nhiệt độ của dung dịch đệm và dung dịch mẫu đo phải tương đương nhau.
• Tiến hành đo: Rửa sạch điện cực bằng nước cất, thấm khô bằng giấy lọc mềm. Nhúng điện cực vào dung dịch mẫu thử đã chuẩn bị, khuấy nhẹ, chờ cho số đọc trên máy đo pH ổn định rồi ghi lại kết quả.

Biểu thị kết quả và báo cáo thử nghiệm

• Biểu thị kết quả: Giá trị pH của mẫu phân bón được lấy chính xác đến một hoặc hai chữ số thập phân tùy theo yêu cầu độ chính xác của phép thử. Ghi rõ nhiệt độ tại thời điểm đo nếu máy không tự động bù nhiệt về 25 độ C.
• Báo cáo thử nghiệm: Phải bao gồm đầy đủ các thông tin về nhận dạng mẫu, phương pháp lấy mẫu, viện dẫn tiêu chuẩn TCVN 13263-9:2020, kết quả đo được, các yếu tố bất thường trong quá trình thử nghiệm và mọi thao tác không quy định trong tiêu chuẩn nhưng có thể ảnh hưởng đến kết quả.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13263-9:2020 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng thống nhất tiêu chuẩn này giúp chuẩn hóa quy trình kiểm tra chất lượng phân bón, phục vụ công tác quản lý nhà nước và nâng cao chất lượng sản phẩm phân bón trên thị trường.