Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13053:2021

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13053:2021 quy định về phương pháp lấy mẫu đối với các sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp thống nhất quy trình lấy mẫu, đảm bảo tính đại diện, khách quan và chính xác của mẫu thử nghiệm phục vụ công tác kiểm tra chất lượng, thanh tra và giám sát thị trường.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định cụ thể về phạm vi điều chỉnh đối với hoạt động lấy mẫu các sản phẩm xử lý môi trường trong nuôi trồng thủy sản, bao gồm:

• Áp dụng cho các sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản ở các dạng thể chất khác nhau như dạng rắn (bột, hạt, viên, khối), dạng lỏng, hoặc dạng keo/nhão.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, nhập khẩu, lưu thông, phân phối, kiểm tra và thử nghiệm chất lượng sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản tại Việt Nam.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các loại hóa chất tinh khiết dùng trong phòng thí nghiệm hoặc các sản phẩm không thuộc danh mục sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản theo quy định pháp luật hiện hành.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tài liệu, tiêu chuẩn liên quan. Các tài liệu viện dẫn dưới đây là bộ phận không thể tách rời khi thực hiện quy trình lấy mẫu:

• Các tài liệu viện dẫn ghi rõ năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
• Các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và tiêu chuẩn quốc tế liên quan đến phương pháp lấy mẫu hóa chất, chế phẩm sinh học, vi sinh vật và các phương pháp phân tích thống kê mẫu.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn TCVN 13053:2021 đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu và thực hiện trong toàn bộ quy trình lấy mẫu:

• Lô hàng (Lot/Batch): Một lượng sản phẩm xác định được sản xuất hoặc nhập khẩu trong cùng một điều kiện, có cùng tên gọi, nhãn hiệu, ký hiệu, cấp chất lượng, được bao gói bằng cùng một loại vật liệu và giao nhận cùng một lúc.
• Mẫu ban đầu (Primary sample/Increment): Lượng sản phẩm được lấy ra từ một vị trí đơn lẻ trong lô hàng tại một thời điểm nhất định.
• Mẫu chung (Bulk sample): Mẫu được tạo thành bằng cách gộp và trộn đều tất cả các mẫu ban đầu được lấy từ cùng một lô hàng.
• Mẫu rút gọn (Reduced sample): Lượng mẫu được rút ra từ mẫu chung bằng phương pháp chia mẫu thích hợp để có khối lượng hoặc thể tích phù hợp cho các bước tiếp theo.
• Mẫu phòng thử nghiệm (Laboratory sample): Mẫu được chuẩn bị từ mẫu rút gọn hoặc mẫu chung để gửi đến phòng thử nghiệm tiến hành phân tích.
• Mẫu phân tích (Analysis sample): Lượng mẫu được lấy ra từ mẫu phòng thử nghiệm để thực hiện trực tiếp các phép thử cụ thể.

Điều 4: Nguyên tắc chung trong quá trình lấy mẫu

Quy trình lấy mẫu phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cơ bản sau đây để đảm bảo tính pháp lý và kỹ thuật của mẫu thử:

• Tính đại diện: Mẫu được lấy phải đại diện cho toàn bộ lô hàng về mặt chất lượng và đặc tính kỹ thuật. Quá trình lấy mẫu phải ngẫu nhiên và không được thiên vị.
• Tránh nhiễm bẩn và suy giảm chất lượng: Thiết bị lấy mẫu, dụng cụ chứa mẫu phải sạch sẽ, khô ráo, không gây phản ứng hóa học hoặc làm biến đổi tính chất của sản phẩm. Quá trình thao tác phải nhanh chóng, hạn chế tối đa sự tiếp xúc của mẫu với môi trường bên ngoài (ánh sáng, độ ẩm, nhiệt độ cao).
• An toàn lao động: Người thực hiện lấy mẫu phải được trang bị đầy đủ bảo hộ lao động phù hợp (găng tay, khẩu trang, kính bảo hộ, quần áo bảo hộ) đặc biệt là khi tiếp xúc với các hóa chất độc hại, chế phẩm sinh học hoạt tính cao.
• Yêu cầu đối với người lấy mẫu: Người thực hiện lấy mẫu phải là người có chuyên môn, được đào tạo về kỹ thuật lấy mẫu sản phẩm xử lý môi trường nuôi trồng thủy sản và có chứng chỉ hoặc văn bản ủy quyền hợp pháp.
• Niêm phong và lập biên bản: Ngay sau khi lấy mẫu, mẫu phải được đóng gói, niêm phong cẩn thận và lập biên bản lấy mẫu có chữ ký xác nhận của các bên liên quan (người lấy mẫu, đại diện cơ sở được lấy mẫu).