Tóm tắt Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1694:1975 về Sản phẩm hóa học - Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu (Phần mở đầu và các Điều từ 1 đến 4)
Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1694:1975 là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định các nguyên tắc và phương pháp cơ bản trong việc lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử nghiệm đối với các sản phẩm hóa học. Dưới đây là phần phân tích và tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này:
- Thông tin chung về văn bản
- Tên tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1694:1975 về Sản phẩm hóa học - Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu.
- Phạm vi điều chỉnh chung: Thiết lập các quy tắc thống nhất nhằm đảm bảo mẫu thử nghiệm được lấy ra có tính đại diện cao nhất cho toàn bộ lô sản phẩm hóa học, phục vụ cho công tác kiểm tra, đánh giá chất lượng.
- Điều 1: Phạm vi áp dụng
- Tiêu chuẩn này áp dụng đối với việc lấy mẫu và chuẩn bị mẫu của các sản phẩm hóa học ở các trạng thái vật lý khác nhau (rắn, lỏng, khí) được sản xuất, lưu thông và sử dụng tại Việt Nam.
- Xác định rõ ranh giới áp dụng: Tiêu chuẩn này đóng vai trò là quy định nền tảng. Đối với các nhóm sản phẩm hóa học đặc thù có tính chất nguy hiểm cao hoặc yêu cầu kỹ thuật đặc biệt, việc lấy mẫu phải tuân thủ thêm các tiêu chuẩn ngành hoặc quy chuẩn kỹ thuật riêng biệt liên quan.
- Điều 2: Nguyên tắc chung trong công tác lấy mẫu
- Yêu cầu về tính đại diện: Mẫu được lấy phải phản ánh trung thực và chính xác nhất chất lượng trung bình của toàn bộ lô hàng. Quy trình lấy mẫu không được làm thay đổi thành phần hóa học hoặc tính chất vật lý ban đầu của sản phẩm.
- Phân chia lô hàng: Trước khi lấy mẫu, lô hàng phải được phân loại, kiểm tra tính đồng nhất và xác định rõ ràng về số lượng, khối lượng hoặc thể tích để làm cơ sở tính toán số lượng điểm lấy mẫu và lượng mẫu cần thiết.
- Phòng ngừa nhiễm bẩn: Quá trình lấy mẫu phải được thực hiện nhanh chóng, tránh tối đa sự tác động của các yếu tố môi trường như độ ẩm, ánh sáng, nhiệt độ và các tạp chất bên ngoài.
- Điều 3: Thiết bị và dụng cụ lấy mẫu, chứa mẫu
- Yêu cầu về chất liệu: Tất cả các dụng cụ dùng để lấy mẫu và bình chứa mẫu phải được làm từ vật liệu trơ về mặt hóa học. Vật liệu này không được phản ứng, không hấp phụ và không làm nhiễm bẩn sản phẩm hóa học được lấy mẫu (ví dụ: thủy tinh trung tính, thép không gỉ, hoặc các loại nhựa chuyên dụng).
- Thiết kế và cấu tạo: Dụng cụ lấy mẫu phải phù hợp với trạng thái vật lý của hóa chất (ống lấy mẫu chuyên dụng cho chất lỏng, xẻng hoặc ống thông cho chất rắn dạng bột/hạt, bình chịu áp suất cho chất khí).
- Công tác chuẩn bị dụng cụ: Trước khi tiến hành lấy mẫu, tất cả dụng cụ và bình chứa phải được làm sạch hoàn toàn, sấy khô và bảo quản trong điều kiện sạch sẽ, không có mùi và không chứa chất gây ô nhiễm.
- Điều 4: Quy định về an toàn lao động khi thực hiện lấy mẫu
- Trang bị bảo hộ cá nhân (PPE): Người thực hiện nhiệm vụ lấy mẫu bắt buộc phải được trang bị và sử dụng đầy đủ các phương tiện bảo hộ cá nhân phù hợp với mức độ độc hại của hóa chất (quần áo bảo hộ, kính bảo hộ, găng tay kháng hóa chất, khẩu trang hoặc mặt nạ phòng độc).
- Biện pháp phòng ngừa sự cố: Phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về phòng chống cháy nổ, chống tràn đổ hóa chất. Nghiêm cấm việc ăn uống, hút thuốc hoặc sử dụng nguồn lửa tại khu vực lấy mẫu hóa chất dễ cháy, nổ hoặc độc hại.
- Yêu cầu về môi trường lấy mẫu: Khu vực thực hiện lấy mẫu phải đảm bảo thông gió tốt (hoặc có hệ thống hút khí độc), đủ ánh sáng và được trang bị sẵn các dụng cụ, thiết bị sơ cứu khẩn cấp khi xảy ra tai nạn hóa chất.
Lưu ý: Nội dung tóm tắt trên tập trung vào các nguyên tắc kỹ thuật cốt lõi và quy định an toàn ban đầu của TCVN 1694:1975, giúp người đọc nắm bắt nhanh chóng các yêu cầu bắt buộc trước khi tiến hành quy trình lấy mẫu hóa chất trên thực tế.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
SẢN PHẨM HÓA HỌC - LẤY MẪU VÀ CHUẨN BỊ MẪU
Tiêu chuẩn này áp dụng cho các sản phẩm hóa học ở thể lỏng, nhớt, mỡ, bột, hạt, cục... và quy định những phương pháp lấy mẫu, chuẩn bị mẫu trung bình thí nghiệm cho các loại trên.
Những quy định trong tiêu chuẩn này được áp dụng khi soạn tiêu chuẩn các sản phẩm hóa học riêng biệt hay khi soạn thảo các quy tắc lấy mẫu và chuẩn bị mẫu cho các mặt hàng khi chưa có tiêu chuẩn. Tiêu chuẩn này cũng được áp dụng khi mẫu thí nghiệm được sử dụng để đánh giá những tính chất trung bình của những sản phẩm bao gói hoặc không bao gói, đồng thời cũng áp dụng cho việc lấy mẫu những nguyên liệu sử dụng trong công nghiệp hóa học trừ những loại ở dạng cục lớn quá 50 mm và có tính chất không thuần nhất giữa các cục với nhau một cách quá đáng.
1.1. Lô sản phẩm là số lượng của cùng một loại sản phẩm, với cùng một loại bao gói hoặc không bao gói được giao nhận cùng một lúc.
1.2. Đơn vị bao gói là dạng bao gói trực tiếp (ví dụ: thùng, hòm, bao, hộp, chai lọ, toa xe...) lặp lại trong lô.
1.3. Mẫu ban đầu là một phần của lô sản phẩm được lấy đồng thời ở cùng một chỗ của sản phẩm không bao gói hay từ một chỗ của một đơn vị bao gói.
1.4. Mẫu riêng là một phần của lô sản phẩm gồm tất cả các mẫu ban đầu cùng một đơn vị bao gói
1.5. Mẫu chung là một phần của lô sản phẩm gộp từ tất cả các mẫu ban đầu chọn từ một lô.
1.6. Mẫu trung bình thí nghiệm là mẫu được chuẩn bị từ mẫu chung nhằm tiến hành các nghiên cứu thí nghiệm. Mẫu phải được bao gói và bảo quản trong những điều kiện cần thiết để đảm bảo mẫu không bị thay đổi những tính chất cần xác định.
1.7. Nhóm đơn vị bao gói. Tùy theo độ lớn của một đơn vị bao gói, chia các đơn vị bao gói thành 3 nhóm:
Nhóm thứ nhất là nhóm mà hàm lượng của mỗi bao gói không vượt quá độ lớn của một mẫu trung bình thí nghiệm.
Nhóm thứ hai là nhóm mà hàm lượng của mỗi bao gói lớn hơn độ lớn của một mẫu trung bình thí nghiệm nhưng không vượt quá độ lớn của 3 mẫu trung bình thí nghiệm.
Nhóm thứ 3 là nhóm mà hàm lượng của mỗi bao gói lớn hơn độ lớn của 3 mẫu trung bình thí nghiệm.
2.1. Địa điểm lấy mẫu. Lấy mẫu vào lúc chất, dỡ hay chuyển tải sản phẩm.
2.2. Trình độ chuyên môn của nhân viên lấy mẫu.
Người lấy mẫu và chuẩn bị mẫu phải có trình độ chuyên môn nhất định. Nếu không phải là nhân viên chuyên môn thì người lấy mẫu và chuẩn bị mẫu phải được chỉ dẫn và luyện tập theo những yêu cầu cần thiết.
2.3. Yêu cầu sơ bộ lô hàng.
Trong trường hợp sản phẩm không đồng nhất (ví dụ hư hỏng từng phần, ẩm ướt hay do nhiều quy trình sản xuất khác nhau, nghĩa là chất lượng của chúng có thể khác nhau một cách đáng kể) thì phải chia lô hàng ra làm nhiều phần, mỗi phần có tính chất gần như nhau làm một lô riêng biệt. Trước khi lấy mẫu cần xem xét bao gói ngoài của sản phẩm và trong chừng mực có thể, cần xem xét bao gói của từng đơn vị sản phẩm. Sản phẩm trong bao gói bị hư hỏng phải được loại bỏ và ghi chú trong biên bản lấy mẫu.
2.4. Vị trí của bao gói sẽ được lấy mẫu cần được làm sạch để sản phẩm lấy ra không bị dây bẩn.
2.5. Nếu như ngẫu nhiên trên bề mặt sản phẩm có bị dây bẩn thì phải nhẹ nhàng gột bỏ nó đi. Trường hợp khi sự dây bẩn làm ảnh hưởng đến khối lượng chung của sản phẩm hoặc ngẫu nhiên làm thay đổi tính chất của sản phẩm thì không được loại bỏ nó mà coi như đó là một thành phần của sản phẩm.
2.6. Lược đồ lấy mẫu chỉ dẫn trong hình vẽ.

2.6.1. Trong trường hợp sản phẩm được bao gói:
a) Từ lô hàng được nghiên cứu lấy ra những bao gói một cách ngẫu nhiên để lấy các mẫu ban đầu;
b)
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7289:2003 (ISO 3165:1976) về lấy mẫu sản phẩm hóa dùng trong công nghiệp - an toàn trong lấy mẫu do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9946-1:2013 (ISO/TR 8550-1:2007) về Hướng dẫn lựa chọn và sử dụng hệ thống lấy mẫu chấp nhận để kiểm tra các cá thể đơn chiếc trong lô - Phần 1: Lấy mẫu chấp nhận
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10228:2013 (ISO 11014:2009) về Bản dữ liệu an toàn đối với sản phẩm hóa học – Nội dung và trật tự các phần
- 1Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 7289:2003 (ISO 3165:1976) về lấy mẫu sản phẩm hóa dùng trong công nghiệp - an toàn trong lấy mẫu do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 1694:2009 (ISO 8213:1986) về Sản phẩm hóa học sử dụng trong công nghiệp - Kỹ thuật lấy mẫu - Sản phẩm hóa học rắn ở dạng hạt từ bột đến tảng thô
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9946-1:2013 (ISO/TR 8550-1:2007) về Hướng dẫn lựa chọn và sử dụng hệ thống lấy mẫu chấp nhận để kiểm tra các cá thể đơn chiếc trong lô - Phần 1: Lấy mẫu chấp nhận
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10228:2013 (ISO 11014:2009) về Bản dữ liệu an toàn đối với sản phẩm hóa học – Nội dung và trật tự các phần
Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1694:1975 về Sản phẩm hóa học - Lấy mẫu và chuẩn bị mẫu
- Số hiệu: TCVN1694:1975
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/1975
- Nơi ban hành: Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 01/08/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
