Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12508:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 23828:2013) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định về phương pháp đo tiêu thụ năng lượng đối với phương tiện giao thông đường bộ dùng pin nhiên liệu chạy bằng hydro nén. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng thiết lập các tiêu chuẩn đo lường chính xác, thống nhất nhằm đánh giá hiệu quả sử dụng năng lượng của các dòng xe thân thiện với môi trường tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định các thủ tục đo lượng tiêu thụ hydro của các phương tiện giao thông đường bộ sử dụng pin nhiên liệu chạy bằng hydro nén.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các loại xe ô tô con và xe thương mại hạng nhẹ (thuộc phân nhóm M1 và N1) sử dụng pin nhiên liệu (FCV) hoặc xe lai dùng pin nhiên liệu (FCHV).
• Các phép đo được thực hiện trên băng thử động lực học (chassis dynamometer) theo các chu trình thử nghiệm được quy định cụ thể.

Tài liệu viện dẫn và thuật ngữ chuyên ngành (Điều 2 và Điều 3)

• Tài liệu viện dẫn: Tiêu chuẩn áp dụng các tài liệu viện dẫn quốc tế liên quan đến đo lường khí thải, tiêu thụ nhiên liệu và các quy chuẩn kỹ thuật về an toàn hydro.
• Xe dùng pin nhiên liệu (FCV): Phương tiện giao thông đường bộ được đẩy bằng hệ thống truyền động sử dụng pin nhiên liệu làm nguồn năng lượng chính để tạo ra điện năng từ hydro.
• Xe lai dùng pin nhiên liệu (FCHV): Xe FCV được trang bị thêm hệ thống lưu trữ năng lượng có thể nạp lại (REESS) như pin điện hoặc siêu tụ điện để hỗ trợ cung cấp năng lượng cho động cơ điện.
• Trạng thái nạp (SOC): Tỷ lệ giữa dung lượng hiện tại của hệ thống lưu trữ năng lượng (REESS) so với dung lượng tối đa của nó, được tính bằng phần trăm (%).

Các ký hiệu và chữ viết tắt (Điều 4)

• FCHV (Fuel Cell Hybrid Vehicle): Xe lai dùng pin nhiên liệu.
• REESS (Rechargeable Energy Storage System): Hệ thống lưu trữ năng lượng có thể nạp lại.
• SOC (State of Charge): Trạng thái nạp của nguồn điện phụ trợ.
• Tiêu chuẩn cũng quy định chi tiết các ký hiệu toán học, vật lý liên quan đến khối lượng hydro, áp suất, nhiệt độ và dòng điện sử dụng trong các công thức tính toán tiêu thụ năng lượng.

Các phương pháp đo tiêu thụ hydro cốt lõi

• Phương pháp cân khối lượng (Gravimetric method): Đo trực tiếp sự thay đổi khối lượng của bình chứa hydro trước và sau khi thực hiện chu trình thử nghiệm. Đây là phương pháp có độ chính xác cao nhất và thường được ưu tiên áp dụng trong các phòng thử nghiệm tiêu chuẩn.
• Phương pháp đo áp suất và nhiệt độ (Pressure method): Xác định lượng hydro tiêu thụ dựa trên sự thay đổi áp suất và nhiệt độ trong bình chứa hydro có thể tích đã biết, áp dụng phương trình trạng thái khí thực của hydro.
• Phương pháp đo lưu lượng (Flow method): Sử dụng cảm biến lưu lượng dòng khí chuyên dụng để đo trực tiếp lượng hydro đi vào hệ thống pin nhiên liệu trong suốt chu trình thử nghiệm.

Yêu cầu về điều kiện thử nghiệm và chuẩn bị phương tiện

• Phương tiện thử nghiệm phải được chạy rà và chuẩn bị kỹ thuật theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất để đảm bảo trạng thái hoạt động ổn định nhất.
• Nhiên liệu hydro sử dụng cho thử nghiệm phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về độ tinh khiết (thường là 99,97% trở lên) nhằm tránh làm nhiễm độc màng pin nhiên liệu và đảm bảo tính chính xác của phép đo.
• Hệ thống lưu trữ năng lượng phụ trợ (REESS) phải được đưa về trạng thái nạp (SOC) mục tiêu trước khi bắt đầu chu trình thử nghiệm để tránh sai số do việc nạp hoặc xả điện từ nguồn ngoài trong quá trình chạy thử.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12508:2018 có hiệu lực kể từ ngày công bố, đóng vai trò là hành lang kỹ thuật chuẩn hóa cho các cơ quan đăng kiểm, tổ chức thử nghiệm và các nhà sản xuất phương tiện giao thông trong việc đánh giá, chứng nhận mức tiêu thụ năng lượng của xe chạy bằng hydro tại Việt Nam.