Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12298-1:2018 về Điều tra, đánh giá và thăm dò khoáng sản - Phần 1: Phương pháp đo địa chấn nông phân giải cao trên biển được ban hành năm 2018, quy định các yêu cầu kỹ thuật, quy trình thực hiện và công tác kiểm soát chất lượng đối với hoạt động đo địa chấn nông phân giải cao phục vụ khảo sát địa chất và khoáng sản biển.

Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với phương pháp đo địa chấn nông phân giải cao trên biển trong công tác điều tra cơ bản địa chất, đánh giá tiềm năng và thăm dò khoáng sản biển, cũng như khảo sát địa chất công trình biển. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước thực hiện các hoạt động liên quan đến điều tra, đánh giá, thăm dò khoáng sản và khảo sát địa chất biển tại các vùng biển thuộc chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam.

Các nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn

1. Phạm vi áp dụng chi tiết

• Xác định các nguyên tắc kỹ thuật bắt buộc khi thiết kế, thi công, xử lý và nghiệm thu tài liệu địa chấn nông phân giải cao trên biển.
• Áp dụng cho các đề án, dự án điều tra cơ bản địa chất, đánh giá và thăm dò khoáng sản rắn dưới đáy biển, khảo sát địa chất công trình phục vụ xây dựng các công trình biển.

2. Tài liệu viện dẫn

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn này bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và quy chuẩn kỹ thuật quốc gia (QCVN) hiện hành về đo đạc bản đồ, định vị vệ tinh, an toàn lao động và bảo vệ môi trường biển.
• Trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo phiên bản mới nhất được công bố.

3. Thuật ngữ và định nghĩa quan trọng

• Địa chấn nông phân giải cao trên biển: Là phương pháp địa vật lý thăm dò bằng sóng đàn hồi phản xạ, sử dụng nguồn phát tần số cao để nghiên cứu cấu trúc địa chất phần nông dưới đáy biển với độ phân giải cao cả theo chiều đứng và chiều ngang.
• Nguồn phát sóng địa chấn (Seismic Source): Thiết bị tạo ra năng lượng đàn hồi truyền vào môi trường nước và đất đá dưới đáy biển (như nguồn Sparker, Boomer, Airgun).
• Cáp thu địa chấn (Streamer): Thiết bị chứa các đầu thu sóng địa chấn (hydrophone) kéo theo sau tàu để thu nhận tín hiệu phản xạ từ các ranh giới địa chất.
• Độ phân giải địa chấn: Khả năng phân biệt các ranh giới địa chất nằm kề sát nhau hoặc các đối tượng địa chất có kích thước nhỏ.

4. Quy định chung về phương pháp đo đạc

• Yêu cầu về thiết bị: Hệ thống thiết bị đo địa chấn nông phân giải cao phải đồng bộ, có các thông số kỹ thuật đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ địa chất và phải được kiểm tra, hiệu chuẩn trước khi đưa ra thực địa.
• Công tác định vị: Phải sử dụng hệ thống định vị vệ tinh vi sai (DGPS) hoặc các hệ thống định vị có độ chính xác tương đương để xác định tọa độ vị trí nguồn phát và cáp thu liên tục trong quá trình đo bám tuyến.
• Thiết kế mạng lưới tuyến đo: Mạng lưới tuyến đo địa chấn phải được thiết kế vuông góc với phương cấu trúc địa chất chủ đạo của khu vực nghiên cứu, khoảng cách giữa các tuyến đo phải tuân thủ theo tỷ lệ bản đồ cần thành lập.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12298-1:2018 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành theo các quyết định công bố của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ.