Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11668:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11668:2016 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 20633:2015. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định hàm lượng vitamin A (bao gồm retinyl axetat và retinyl palmitat) và vitamin E (bao gồm all-rac-alpha-tocopherol và RRR-alpha-tocopherol) trong thức ăn công thức dành cho trẻ sơ sinh và sản phẩm dinh dưỡng dành cho người lớn. Phương pháp được thực hiện bằng kỹ thuật sắc ký lỏng hiệu năng cao pha thường (NP-HPLC) kết hợp với đầu dò huỳnh quang hoặc đầu dò tử ngoại (UV).

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các sản phẩm thức ăn công thức dành cho trẻ sơ sinh và sản phẩm dinh dưỡng dành cho người lớn có chứa vitamin A và vitamin E.
• Phương pháp cho phép xác định chính xác hàm lượng các dạng vitamin A và vitamin E có sẵn tự nhiên hoặc được bổ sung vào sản phẩm trong quá trình sản xuất.
• Giới hạn phát hiện và giới hạn định lượng của phương pháp đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt đối với các sản phẩm dinh dưỡng đặc thù.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn là yếu tố bắt buộc để áp dụng phương pháp một cách chính xác và đồng bộ.
• Bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về chất lượng nước dùng cho phân tích phòng thử nghiệm (như TCVN 4851 hoặc ISO 3696).
• Các tài liệu hướng dẫn về lấy mẫu và chuẩn bị mẫu thử nhằm đảm bảo tính đại diện và độ đồng nhất của mẫu phân tích trước khi tiến hành thử nghiệm.

- Nguyên tắc của phương pháp (Điều 3)

• Xà phòng hóa mẫu: Mẫu thử được xà phòng hóa bằng dung dịch kali hydroxit (KOH) ở nhiệt độ cao để giải phóng các este của vitamin A và vitamin E thành dạng retinol tự do và tocopherol tự do. Quá trình này bắt buộc phải có sự tham gia của chất chống oxy hóa (như axit ascorbic) để bảo vệ các vitamin khỏi bị phân hủy bởi nhiệt độ và ánh sáng.
• Chiết xuất: Các vitamin sau khi được giải phóng qua quá trình xà phòng hóa sẽ được chiết bằng dung môi hữu cơ không phân cực thích hợp (như hexan hoặc ete dầu mỏ).
• Phân tích HPLC pha thường: Dịch chiết sau khi làm bay hơi dung môi sẽ được hòa tan lại trong pha động thích hợp và bơm vào hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao pha thường (NP-HPLC).
• Phát hiện và định lượng: Sử dụng đầu dò huỳnh quang (hoặc đầu dò UV) để phát hiện các pic của retinol và alpha-tocopherol. Hàm lượng của các vitamin được tính toán dựa trên đường chuẩn của các chất chuẩn tương ứng được phân tích trong cùng điều kiện.

- Hóa chất và vật liệu thử nghiệm (Điều 4)

• Chất chuẩn đối chiếu: Chuẩn vitamin A (retinyl axetat, retinyl palmitat hoặc retinol tinh khiết) và chuẩn vitamin E (all-rac-alpha-tocopherol hoặc RRR-alpha-tocopherol) có độ tinh khiết cao, được xác định rõ hàm lượng.
• Dung môi và hóa chất: Sử dụng các dung môi đạt tiêu chuẩn dùng cho phân tích sắc ký (HPLC grade) như hexan, isopropanol, etyl axetat, metanol và nước cất loại 1.
• Chất chống oxy hóa bảo vệ: Axit ascorbic (vitamin C), pyrogallol hoặc BHT (butylated hydroxytoluene) được sử dụng xuyên suốt quá trình chuẩn bị mẫu để ngăn ngừa sự oxy hóa của các vitamin nhạy cảm với ánh sáng và không khí.

Ý nghĩa và tầm quan trọng của tiêu chuẩn

Việc áp dụng TCVN 11668:2016 giúp các phòng thử nghiệm, cơ quan quản lý chất lượng và nhà sản xuất có một phương pháp chuẩn hóa, thống nhất để kiểm tra hàm lượng dinh dưỡng thiết yếu trong các sản phẩm dành cho đối tượng nhạy cảm như trẻ sơ sinh và người bệnh cần bổ sung dinh dưỡng. Phương pháp sắc ký lỏng pha thường mang lại độ chọn lọc cao, giúp tách biệt rõ ràng các đồng phân và hạn chế tối đa các yếu tố nhiễu từ nền mẫu phức tạp của sữa và thức ăn công thức.