Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11603:2016

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11603:2016 quy định phương pháp xác định dư lượng nicarbazin trong thịt và sản phẩm thịt bằng phương pháp sắc ký lỏng - phổ khối lượng hai lần (LC-MS/MS). Đây là phương pháp phân tích hiện đại, có độ nhạy và độ đặc hiệu cao, giúp kiểm soát an toàn thực phẩm và dư lượng thuốc thú y trong các sản phẩm thịt lưu thông trên thị trường.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này quy định chi tiết về phạm vi đối tượng và giới hạn phân tích như sau:

• Đối tượng áp dụng: Phương pháp này áp dụng để xác định dư lượng nicarbazin (thông qua hợp chất đánh dấu là 4,4'-dinitrocarbanilide - DNC) trong các loại thịt và sản phẩm thịt (bao gồm thịt gia súc, gia cầm và các sản phẩm chế biến từ thịt).
• Giới hạn định lượng (LOQ): Phương pháp sắc ký lỏng - phổ khối lượng hai lần (LC-MS/MS) cho phép phát hiện và định lượng dư lượng nicarbazin ở mức nồng độ rất thấp, đáp ứng các yêu cầu nghiêm ngặt về giới hạn dư lượng tối đa (MRL) theo quy định của pháp luật Việt Nam và quốc tế.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, việc sử dụng các tài liệu kỹ thuật liên quan sau đây là bắt buộc:

• TCVN 4851 (ISO 3696): Nước dùng cho phòng thí nghiệm phân tích - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử. Việc sử dụng nước đạt tiêu chuẩn chất lượng cao là bắt buộc để tránh gây nhiễu tín hiệu trên thiết bị LC-MS/MS.
• Các tài liệu viện dẫn khác liên quan đến quy trình lấy mẫu, chuẩn bị mẫu thử và an toàn phòng thí nghiệm hóa học. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất.

Điều 3: Nguyên tắc của phương pháp

Phương pháp xác định dư lượng nicarbazin dựa trên các nguyên tắc kỹ thuật cốt lõi sau:

• Bản chất chất phân tích: Nicarbazin là một phức hợp gồm 4,4'-dinitrocarbanilide (DNC) và 2-hydroxy-4,6-dimethylpyrimidine (HDP) với tỷ lệ mol 1:1. Trong phân tích dư lượng, DNC được chọn làm hợp chất đánh dấu để xác định nicarbazin vì tính bền vững cao hơn trong nền mẫu sinh học.
• Quá trình chiết tách: Dư lượng nicarbazin (DNC) trong mẫu thịt được chiết bằng dung môi hữu cơ thích hợp (thường là axetonitril hoặc hỗn hợp dung môi phù hợp) để tách tối đa chất phân tích ra khỏi nền mẫu sinh học phức tạp.
• Quá trình làm sạch: Dịch chiết sau đó được làm sạch bằng phương pháp chiết pha rắn (SPE) hoặc kỹ thuật phân tán thích hợp nhằm loại bỏ các tạp chất gây nhiễu như lipid, protein và các hợp chất đồng chiết khác trước khi đưa vào hệ thống phân tích.
• Đo đạc trên thiết bị: Dịch lọc sau khi làm sạch được tiêm vào hệ thống sắc ký lỏng hiệu năng cao kết nối với phổ khối lượng hai lần (LC-MS/MS). Quá trình ion hóa được thực hiện bằng kỹ thuật phun ion âm (ESI-), và việc định lượng được tiến hành dựa trên chế độ giám sát phản ứng chọn lọc (SRM hoặc MRM) đối với các mảnh ion đặc trưng của DNC.

Điều 4: Thuốc thử và vật liệu thử

Yêu cầu về hóa chất, thuốc thử sử dụng trong tiêu chuẩn phải đạt độ tinh khiết phân tích cao (dùng cho sắc ký):

• Dung môi và hóa chất: Axetonitril (ACN), metanol (MeOH), nước siêu tinh khiết (đạt chuẩn HPLC/MS), amoni axetat, axit formic và các hóa chất chuyên dụng khác phục vụ cho pha động và quá trình chiết.
• Chất chuẩn: Chất chuẩn nicarbazin hoặc chất chuẩn DNC tinh khiết (độ tinh khiết thường lớn hơn 98%). Chất chuẩn nội (nếu có) như DNC được đánh dấu đồng vị phóng xạ ổn định (ví dụ: DNC-d8) để kiểm soát sai số trong quá trình phân tích.
• Chuẩn bị dung dịch chuẩn:
  • Dung dịch chuẩn gốc: Được pha chế bằng cách hòa tan một lượng chất chuẩn chính xác trong dung môi phù hợp (như dimethylformamide hoặc metanol) để đạt nồng độ xác định, bảo quản ở điều kiện lạnh sâu để đảm bảo độ ổn định.
  • Dung dịch chuẩn làm việc: Được pha loãng từ dung dịch chuẩn gốc bằng pha động hoặc dung môi thích hợp để xây dựng đường chuẩn phục vụ cho việc định lượng.