Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11041-9:2023 về Nông nghiệp hữu cơ - Phần 9: Mật ong hữu cơ do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt đối với quá trình sản xuất, chế biến và ghi nhãn mật ong hữu cơ cùng các sản phẩm ong hữu cơ khác nhằm đảm bảo chất lượng và an toàn cho người tiêu dùng.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia vào chuỗi sản xuất, chế biến, bao gói, ghi nhãn, bảo quản và phân phối mật ong hữu cơ cũng như các sản phẩm khác từ ong như sữa ong chúa, sáp ong, keo ong và phấn hoa hữu cơ trên phạm vi cả nước.

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn TCVN 11041-9:2023 (Từ Điều 1 đến Điều 4)

1. Phạm vi áp dụng (Điều 1)

• Xác định rõ giới hạn điều chỉnh của tiêu chuẩn, tập trung vào các yêu cầu kỹ thuật đối với mật ong hữu cơ và các sản phẩm phụ từ ong được nuôi theo phương thức hữu cơ.
• Không áp dụng cho các sản phẩm mật ong khai thác tự nhiên từ rừng mà không có sự quản lý, nuôi dưỡng của con người theo các nguyên tắc hữu cơ.

2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

• Tiêu chuẩn này được áp dụng đồng bộ và không tách rời với TCVN 11041-1:2017 về các yêu cầu chung đối với sản xuất, chế biến và ghi nhãn sản phẩm nông nghiệp hữu cơ.
• Các tài liệu viện dẫn khác liên quan đến phương pháp thử nghiệm, kiểm định chất lượng mật ong và các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm hiện hành.

3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

• Mật ong hữu cơ: Là sản phẩm mật tự nhiên do ong mật thu thập từ dịch ngọt của cây hoặc dịch tiết của côn trùng sống trên cây, được chế biến và lưu trữ trong tổ ong, được quản lý và khai thác hoàn toàn theo phương pháp hữu cơ.
• Đàn ong hữu cơ: Đàn ong được quản lý, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe bằng các biện pháp tự nhiên, không sử dụng thuốc thú y hóa học tổng hợp hoặc các chất kích thích sinh trưởng.
• Khu vực nuôi ong hữu cơ: Vùng không gian xung quanh tổ ong trong bán kính hoạt động bay của ong, nơi nguồn mật hoa và phấn hoa chủ yếu đến từ cây trồng hữu cơ hoặc thảm thực vật tự nhiên không bị ô nhiễm bởi hóa chất.
• Thời gian chuyển đổi: Khoảng thời gian tối thiểu từ khi cơ sở nuôi ong bắt đầu áp dụng các quy trình kỹ thuật hữu cơ cho đến khi sản phẩm mật ong thu hoạch được thừa nhận là sản phẩm hữu cơ.

4. Nguyên tắc và yêu cầu chung đối với nuôi ong hữu cơ (Điều 4)

• Nguyên tắc chuyển đổi: Cơ sở nuôi ong phải trải qua giai đoạn chuyển đổi nghiêm ngặt theo quy định. Toàn bộ sáp ong trong tổ phải được thay thế bằng sáp ong hữu cơ trong thời gian này để tránh tồn dư hóa chất từ trước.
• Nguồn gốc giống ong: Ưu tiên sử dụng các giống ong bản địa, có khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu địa phương và có sức đề kháng tốt với dịch bệnh. Không được sử dụng các giống ong biến đổi gen (GMO).
• Vị trí đặt thùng ong: Khu vực đặt tổ ong phải đảm bảo trong bán kính ít nhất 3 km xung quanh không có các nguồn ô nhiễm lớn như khu công nghiệp, bãi rác, đường giao thông huyết mạch hoặc các vùng canh tác nông nghiệp sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học.
• Nguồn thức ăn cho ong: Ong phải được tiếp cận đầy đủ với nguồn mật hoa và phấn hoa tự nhiên đạt tiêu chuẩn hữu cơ. Trong trường hợp khẩn cấp do thời tiết cực đoan đe dọa đến sự sinh tồn của đàn ong, chỉ được phép cho ong ăn bổ sung bằng mật ong hữu cơ hoặc đường hữu cơ được chứng nhận.
• Quản lý sức khỏe đàn ong: Việc phòng bệnh phải dựa trên các biện pháp vệ sinh dịch tễ, chọn giống và quản lý tổ ong hợp lý. Khi ong bị bệnh, ưu tiên sử dụng các liệu pháp tự nhiên như thảo dược, tinh dầu hoặc các axit hữu cơ (axit formic, axit oxalic) thay vì thuốc kháng sinh tổng hợp.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11041-9:2023 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành và công bố áp dụng. Tiêu chuẩn này đóng vai trò là cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng để các tổ chức chứng nhận đánh giá và cấp chứng nhận sản phẩm mật ong hữu cơ tại Việt Nam.