Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11041-2:2017

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11041-2:2017 về Nông nghiệp hữu cơ - Phần 2: Trồng trọt hữu cơ quy định các yêu cầu đối với trồng trọt hữu cơ, bao gồm sản xuất, sơ chế, bảo quản, vận chuyển và ghi nhãn sản phẩm trồng trọt hữu cơ. Tiêu chuẩn này được áp dụng đồng thời với TCVN 11041-1:2017 về các yêu cầu chung đối với sản xuất, chế biến, ghi nhãn và tiếp thị sản phẩm nông nghiệp hữu cơ.

Phạm vi áp dụng và nguyên tắc chung

Tiêu chuẩn này áp dụng cho tất cả các cơ sở sản xuất trồng trọt hữu cơ tại Việt Nam. Các nguyên tắc cốt lõi bao gồm:

• Duy trì và nâng cao độ phì của đất tự nhiên, bảo vệ đa dạng sinh học và hệ sinh thái nông nghiệp.
• Hạn chế tối đa việc sử dụng các nguồn lực không tái tạo và các vật tư đầu vào từ bên ngoài trang trại.
• Không sử dụng các chất hóa học tổng hợp như phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hóa học, chất kích thích sinh trưởng và các sinh vật biến đổi gen (GMO).

Quy định về giai đoạn chuyển đổi (Conversion Period)

Để sản phẩm trồng trọt được chứng nhận là hữu cơ, đất trồng và cây trồng phải trải qua một giai đoạn chuyển đổi nghiêm ngặt:

• Đối với cây hàng năm: Giai đoạn chuyển đổi ít nhất là 2 năm (24 tháng) trước khi gieo sấy hoặc trồng cây.
• Đối với cây lâu năm: Giai đoạn chuyển đổi ít nhất là 3 năm (36 tháng) trước khi thu hoạch sản phẩm hữu cơ đầu tiên.
• Rút ngắn hoặc kéo dài giai đoạn chuyển đổi: Tổ chức chứng nhận có thể quyết định thay đổi thời gian chuyển đổi dựa trên lịch sử sử dụng đất và các bằng chứng chứng minh đất không bị ô nhiễm bởi các chất cấm.

Yêu cầu về quản lý đất, nước và phân bón

Quản lý dinh dưỡng đất và nguồn nước tưới là yếu tố quyết định chất lượng sản phẩm hữu cơ:

• Quản lý đất: Phải áp dụng các biện pháp canh tác chống xói mòn, duy trì cấu trúc đất. Khuyến khích luân canh cây trồng, trồng cây họ đậu và cây phân xanh để cải tạo đất.
• Nguồn nước tưới: Nước dùng cho tưới tiêu và rửa sản phẩm phải đảm bảo không bị ô nhiễm bởi các kim loại nặng, hóa chất độc hại hoặc vi sinh vật gây bệnh theo quy định hiện hành.
• Phân bón và chất cải tạo đất: Chỉ được sử dụng các loại phân bón hữu cơ tự nhiên, phân compost, phân xanh. Nghiêm cấm sử dụng phân bắc, phân chuồng chưa qua xử lý ủ hoai mục, và các loại phân bón hóa học tổng hợp.

Yêu cầu về hạt giống và vật liệu nhân giống

Vật liệu nhân giống đóng vai trò khởi đầu cho chuỗi sản xuất hữu cơ:

• Ưu tiên sử dụng hạt giống và vật liệu nhân giống được sản xuất theo phương thức hữu cơ.
• Trong trường hợp không có sẵn hạt giống hữu cơ, được phép sử dụng hạt giống thông thường nhưng phải đảm bảo không được xử lý bằng các chất hóa học bảo vệ thực vật cấm, trừ trường hợp bắt buộc theo quy định về kiểm dịch thực vật.
• Tuyệt đối không sử dụng hạt giống hoặc vật liệu nhân giống biến đổi gen (GMO).

Quản lý sinh vật gây hại và cỏ dại

Việc kiểm soát dịch hại phải ưu tiên các biện pháp phòng ngừa và sinh học:

• Sử dụng các giống cây trồng có khả năng kháng sâu bệnh tốt, phù hợp với điều kiện địa phương.
• Áp dụng các biện pháp canh tác như luân canh, xen canh, vệ sinh đồng ruộng để hạn chế sự phát triển của dịch hại.
• Sử dụng các biện pháp cơ học, vật lý như bẫy, rào chắn, hoặc các thiên địch tự nhiên để kiểm soát côn trùng.
• Chỉ được sử dụng các chất bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học, thảo mộc hoặc các chất nằm trong danh mục cho phép của tiêu chuẩn khi các biện pháp phòng ngừa không hiệu quả.

Thu hoạch, sơ chế, bao gói và vận chuyển

Quy trình sau thu hoạch phải đảm bảo tính toàn vẹn của sản phẩm hữu cơ:

• Thu hoạch: Phải có biện pháp ngăn ngừa sự trộn lẫn giữa sản phẩm hữu cơ và sản phẩm không hữu cơ trong suốt quá trình thu hoạch.
• Sơ chế và bao gói: Khu vực sơ chế phải được vệ sinh sạch sẽ. Bao bì đóng gói phải làm từ vật liệu an toàn, không gây ô nhiễm cho sản phẩm và khuyến khích sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường.
• Vận chuyển và bảo quản: Phương tiện vận chuyển và kho chứa phải được làm sạch trước khi xếp hàng hữu cơ. Không bảo quản chung sản phẩm hữu cơ với sản phẩm thông thường trừ khi có biện pháp ngăn cách rõ ràng.