Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11388-1:2016 (hoàn toàn tương đương với ISO 16231-1:2013) quy định các nguyên tắc cơ bản để đánh giá độ ổn định của máy nông nghiệp tự hành. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng giúp các nhà sản xuất, cơ quan kiểm định và người vận hành xác định giới hạn an toàn chống lật của máy khi hoạt động trên các địa hình dốc.

Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Tiêu chuẩn đưa ra các nguyên tắc chung để đánh giá độ ổn định tĩnh và động của các loại máy nông nghiệp tự hành khi đỗ hoặc di chuyển trên bề mặt dốc.
• Áp dụng cho các dòng máy nông nghiệp tự hành có người lái như máy kéo, máy gặt đập liên hợp, máy phun thuốc tự hành và các thiết bị chuyên dụng khác có nguy cơ mất ổn định (lật đổ) trong quá trình vận hành.
• Cung cấp cơ sở lý thuyết và thực nghiệm để thiết kế các biện pháp bảo vệ và cảnh báo an toàn cho người vận hành trước nguy cơ lật máy.

Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về thuật ngữ, định nghĩa chung của máy nông nghiệp và lâm nghiệp.
• Các tiêu chuẩn quy định phương pháp xác định kích thước hình học, chiều rộng vết bánh xe, chiều dài cơ sở và tọa độ trọng tâm của phương tiện giao thông đường bộ và máy chuyên dụng.

Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm kỹ thuật cốt lõi phục vụ cho việc tính toán và thử nghiệm độ ổn định:

• Độ ổn định (Stability): Khả năng duy trì trạng thái cân bằng của máy, không bị lật úp hoặc lật ngang dưới tác động của trọng lực, lực ly tâm và các ngoại lực khác.
• Trọng tâm (Center of Gravity - CG): Điểm quy chiếu mà tại đó toàn bộ khối lượng của máy được coi là tập trung. Vị trí trọng tâm (đặc biệt là chiều cao trọng tâm) là thông số quyết định đến khả năng chống lật.
• Đường biên lật (Tipping line): Đường thẳng nối các điểm tiếp xúc ngoài cùng của bánh xe hoặc xích với mặt đất, đóng vai trò là trục quay khi máy bắt đầu bị lật.
• Góc lật giới hạn (Limit tipping angle): Góc nghiêng tối đa của bề mặt đỡ mà tại đó máy vẫn giữ được trạng thái cân bằng ổn định trước khi bắt đầu lật.

Nguyên tắc đánh giá độ ổn định (Điều 4)

Đây là nội dung cốt lõi quy định các phương pháp luận và nguyên tắc kỹ thuật để đánh giá độ ổn định của máy:

• Phương pháp tính toán lý thuyết: Sử dụng các công thức toán học dựa trên các thông số hình học (chiều rộng cơ sở, chiều dài cơ sở) và vị trí trọng tâm để dự báo góc lật giới hạn của máy trong các điều kiện tải trọng khác nhau.
• Phương pháp thử nghiệm thực tế: Tiến hành đo lường thực tế bằng cách đặt máy trên bàn nghiêng thử nghiệm hoặc vận hành thử nghiệm trong môi trường kiểm soát để xác định chính xác thời điểm bánh xe bắt đầu nhấc khỏi mặt đất.
• Xem xét các yếu tố ảnh hưởng động: Đánh giá sự thay đổi độ ổn định do sự dịch chuyển của chất lỏng trong các bình chứa (nhiên liệu, hóa chất, nước), sự thay đổi cấu hình của máy (nâng/hạ vòi phun, bộ phận thu hoạch) và ảnh hưởng của các thiết bị phụ trợ lắp thêm.
• Hệ số an toàn: Quy định việc áp dụng các hệ số an toàn thích hợp nhằm bù đắp cho các yếu tố bất định ngoài thực tế như độ mấp mô của địa hình, áp suất lốp không đều và phản xạ của người lái.