Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn ngành 28 TCN 191:2004

Tiêu chuẩn ngành 28 TCN 191:2004 do Bộ Thuỷ sản ban hành là văn bản kỹ thuật pháp lý quan trọng, quy định các điều kiện bắt buộc nhằm đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đối với các vùng nuôi tôm. Tiêu chuẩn này hướng tới việc kiểm soát các mối nguy hại từ môi trường, nguồn nước, đất đai và hạ tầng kỹ thuật ngay từ khâu sản xuất ban đầu, đảm bảo sản phẩm tôm thương phẩm đạt chất lượng tiêu dùng trong nước và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn không gian và kỹ thuật mà tiêu chuẩn điều chỉnh:

• Tiêu chuẩn quy định các điều kiện đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm đối với các vùng nuôi tôm tập trung và các cơ sở nuôi tôm riêng lẻ nằm trong vùng quy hoạch.
• Áp dụng cho các hình thức nuôi tôm khác nhau, bao gồm nuôi quảng canh cải tiến, nuôi bán thâm canh và nuôi thâm canh đối với các loài tôm nuôi phổ biến (như tôm sú, tôm thẻ chân trắng).
• Là căn cứ pháp lý kỹ thuật để các cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền tiến hành thanh tra, kiểm tra, đánh giá và cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm cho các vùng nuôi tôm trên toàn quốc.

Điều 2: Đối tượng áp dụng

Quy định chi tiết về các tổ chức, cá nhân có nghĩa vụ tuân thủ các quy định trong tiêu chuẩn:

• Các tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài tham gia vào hoạt động nuôi tôm thương phẩm tại Việt Nam.
• Các Ban quản lý vùng nuôi tôm tập trung, các hợp tác xã, tổ hợp tác và các hộ gia đình thực hiện canh tác, sản xuất tôm.
• Các cơ quan quản lý chuyên ngành về thủy sản, cơ quan kiểm tra chất lượng và an toàn vệ sinh thực phẩm thủy sản từ trung ương đến địa phương.

Điều 3: Giải thích từ ngữ và thuật ngữ chuyên ngành

Để đảm bảo việc hiểu và áp dụng đồng bộ các quy định, tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa cho các khái niệm cốt lõi:

• Vùng nuôi tôm tập trung: Là khu vực bao gồm nhiều ao, đầm nuôi tôm của các tổ chức, cá nhân khác nhau, được quy hoạch liền kề, có chung hệ thống cấp và thoát nước.
• Cơ sở nuôi tôm: Là một đơn vị sản xuất cụ thể (ao nuôi của hộ gia đình, trang trại hoặc doanh nghiệp) thực hiện các hoạt động từ chuẩn bị ao, thả giống, chăm sóc, quản lý đến thu hoạch tôm.
• An toàn thực phẩm vùng nuôi: Là việc kiểm soát các yếu tố môi trường, hóa chất, sinh học nhằm đảm bảo tôm thương phẩm sau khi thu hoạch không chứa các tác nhân gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng vượt quá mức giới hạn cho phép.
• Hệ thống cấp thoát nước riêng biệt: Là hệ thống công trình thủy lợi được thiết kế sao cho đường nước cấp vào ao nuôi và đường nước thải ra từ ao nuôi hoàn toàn tách biệt, không gây ra hiện tượng ô nhiễm chéo hoặc lây lan dịch bệnh giữa các ao nuôi trong vùng.

Điều 4: Quy định chung về địa điểm và quy hoạch vùng nuôi tôm

Đây là điều khoản nền tảng, đặt ra các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt về vị trí địa lý, môi trường đất, nước và hạ tầng kỹ thuật của vùng nuôi:

• Sự phù hợp với quy hoạch: Vùng nuôi tôm tập trung phải nằm trong vùng quy hoạch phát triển thủy sản đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt, đảm bảo tính bền vững và không xung đột với các ngành kinh tế khác.
• Khoảng cách an toàn đối với nguồn ô nhiễm: Địa điểm xây dựng vùng nuôi phải cách xa các nguồn có nguy cơ gây ô nhiễm cao như khu công nghiệp, nhà máy hóa chất, bãi rác thải tập trung, nghĩa trang, bệnh viện và các nguồn nước thải sinh hoạt chưa qua xử lý. Khoảng cách này phải đủ lớn để ngăn ngừa sự xâm nhập của các chất độc hại vào nguồn nước cấp.
• Yêu cầu về nguồn nước cấp: Nguồn nước cung cấp cho vùng nuôi phải có lưu lượng dồi dào, ổn định và đạt các tiêu chuẩn kỹ thuật về lý - hóa - sinh học. Nước không được chứa các kim loại nặng, hóa chất bảo vệ thực vật, hoặc các vi sinh vật gây bệnh vượt ngưỡng cho phép đối với đời sống của tôm và an toàn thực phẩm.
• Yêu cầu về chất đất: Đất xây dựng ao nuôi phải có kết cấu thích hợp, khả năng giữ nước tốt, không bị rò rỉ. Tránh các vùng đất bị phèn hóa quá nặng hoặc đất bị nhiễm độc chất từ các hoạt động nông nghiệp, công nghiệp trước đó.
• Hạ tầng kỹ thuật đồng bộ: Vùng nuôi tôm tập trung phải có hệ thống giao thông nội đồng thuận tiện cho việc vận chuyển vật tư, con giống và sản phẩm thu hoạch. Phải có nguồn điện ổn định phục vụ sản xuất và đặc biệt phải thiết kế hệ thống kênh cấp nước và kênh thoát nước thải riêng biệt, có ao lắng và ao xử lý nước thải trước khi xả ra môi trường chung.