Thế nào là cố tình thực hiện tội phạm đến cùng?

Trong thực tiễn xét xử các vụ án hình sự, việc xác định đúng tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội là cơ sở quan trọng để quyết định hình phạt công minh. Một trong những tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự thường gây tranh cãi và cần sự giải thích chi tiết là "cố tình thực hiện tội phạm đến cùng". Vậy, pháp luật hiện hành quy định về vấn đề này như thế nào?

Căn cứ theo quy định tại khoản 6 Điều 4 Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (có hiệu lực trong bối cảnh năm 2026), tình tiết này được làm rõ nhằm áp dụng thống nhất quy định tại điểm e khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự.

"6. 'Cố tình thực hiện tội phạm đến cùng' quy định tại điểm e khoản 1 Điều 52 của Bộ luật Hình sự là trường hợp người phạm tội quyết tâm thực hiện bằng được ý định phạm tội và hành vi phạm tội, mặc dù có sự can ngăn của người khác hoặc có những trở ngại khác trong quá trình thực hiện tội phạm..."

Không gian xét xử trang nghiêm tại Tòa án nhân dân (ảnh minh họa)

Các dấu hiệu nhận diện quyết tâm phạm tội

Để áp dụng tình tiết tăng nặng này, cơ quan tiến hành tố tụng phải chứng minh được ý chí chủ quan của người phạm tội là quyết tâm thực hiện bằng được mục đích bất hợp pháp. Điều này thường thể hiện qua các khía cạnh sau:

• Vượt qua sự can ngăn: Người phạm tội vẫn tiếp tục hành vi dù có người khác trực tiếp ngăn cản, khuyên bảo hoặc tác động vật lý để dừng hành vi.
• Vượt qua trở ngại khách quan: Các yếu tố như công cụ phạm tội bị hỏng, nạn nhân chống trả quyết liệt hoặc địa hình khó khăn không làm người phạm tội từ bỏ mà trái lại, họ tìm mọi cách khắc phục để tiếp tục gây án.
• Truy đuổi quyết liệt: Điển hình trong các vụ án cố ý gây thương thực hoặc giết người, khi nạn nhân đã bỏ chạy hoặc mất khả năng kháng cự nhưng hung thủ vẫn tiếp tục truy sát.

Hành vi cố tình thực hiện tội phạm bất chấp sự can ngăn của người xung quanh (ảnh minh họa)

Trường hợp mục đích không đạt được

Một điểm mới đáng lưu ý trong hướng dẫn của Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP là việc áp dụng tình tiết này ngay cả khi mục đích phạm tội không đạt được. Nếu chứng minh được người phạm tội đã "tìm mọi cách" để đạt được mục đích nhưng thất bại do yếu tố ngoài ý muốn, họ vẫn phải chịu tình tiết tăng nặng này.

Ngược lại, pháp luật cũng bảo vệ quyền lợi cho những người có sự lưỡng lự, không dứt khoát. Nếu trong quá trình thực hiện, người phạm tội tự nguyện dừng lại hoặc tỏ ra do dự, không quyết liệt vượt qua trở ngại thì không được áp dụng tình tiết "cố tình thực hiện tội phạm đến cùng".

Ví dụ điển hình từ thực tiễn pháp lý

Hãy xem xét tình huống: Do mâu thuẫn cá nhân, đối tượng A dùng gậy đánh B. Khi B ngã xuống và có người dân chạy đến can ngăn, kéo A ra xa, nhưng A vẫn vùng vẫy, thoát khỏi sự kìm kẹp và tiếp tục dùng hung khí nguy hiểm hơn để tấn công B cho đến khi B bất tỉnh. Trong trường hợp này, hành vi của A thể hiện rõ sự quyết tâm thực hiện tội phạm đến cùng, bất chấp sự can thiệp của cộng đồng và sự yếu thế của nạn nhân.

Việc hiểu đúng và áp dụng chính xác tình tiết này không chỉ giúp đảm bảo tính nghiêm minh của pháp luật mà còn góp phần răn đe các hành vi hung hãn, coi thường tính mạng và tài sản của người khác trong xã hội.

Xem thêm: Cách xác định tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự

Trên đây là nội dung phân tích chuyên sâu về tình tiết "Cố tình thực hiện tội phạm đến cùng" dựa trên các quy định mới nhất năm 2026. Nếu bạn cần tư vấn chi tiết cho trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ với đội ngũ luật sư để được hỗ trợ.