Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9017:2011

Tiêu chuẩn Quốc gia TCVN 9017:2011 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F10 Rau quả và sản phẩm rau quả biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này đóng vai trò pháp lý và kỹ thuật quan trọng trong việc định hướng quy trình lấy mẫu quả tươi trực tiếp tại vườn sản xuất, phục vụ công tác kiểm nghiệm chất lượng và an toàn thực phẩm.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Quy định phương pháp lấy mẫu quả tươi ngay tại vườn sản xuất nhằm xác định các chỉ tiêu chất lượng và các giới hạn về an toàn thực phẩm.
• Các chỉ tiêu an toàn thực phẩm bao gồm nhưng không giới hạn ở: dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, hàm lượng kim loại nặng, giới hạn ô nhiễm vi sinh vật và các chất độc hại khác.
• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy, các phòng thử nghiệm và các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh quả tươi trên lãnh thổ Việt Nam.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần kết hợp viện dẫn các tài liệu liên quan. Nguyên tắc áp dụng tài liệu viện dẫn được quy định như sau:

• Đối với các tài liệu viện dẫn có ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu cụ thể.
• Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Để đảm bảo tính thống nhất trong cách hiểu và áp dụng, tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa cho các thuật ngữ chuyên ngành cốt lõi:

• Vườn sản xuất (Orchard): Là diện tích đất trồng một hoặc nhiều loại cây ăn quả, được quản lý dưới cùng một chế độ canh tác, chăm sóc và bảo vệ thực vật.
• Lô sản xuất (Lot): Là một lượng quả tươi xác định của cùng một giống cây, được trồng trên cùng một diện tích vườn sản xuất, có cùng điều kiện canh tác, chăm sóc và được thu hoạch trong cùng một khoảng thời gian nhất định.
• Mẫu ban đầu (Primary sample): Là lượng quả tươi được lấy ra từ một vị trí đơn lẻ hoặc từ một cây cụ thể trong lô sản xuất tại một thời điểm nhất định.
• Mẫu chung (Bulk sample): Là mẫu được tạo thành bằng cách gộp chung và trộn đều tất cả các mẫu ban đầu được lấy từ cùng một lô sản xuất.
• Mẫu phòng thử nghiệm (Laboratory sample): Là lượng mẫu được chuẩn bị bằng cách rút gọn từ mẫu chung theo phương pháp quy định để gửi đến phòng thử nghiệm tiến hành phân tích các chỉ tiêu chất lượng hoặc an toàn.

Điều 4: Nguyên tắc chung và yêu cầu đối với dụng cụ lấy mẫu

Điều khoản này thiết lập các nguyên tắc nền tảng và yêu cầu kỹ thuật bắt buộc đối với quá trình lấy mẫu tại thực địa:

• Nguyên tắc lấy mẫu đại diện: Quá trình lấy mẫu phải đảm bảo mẫu thu được phản ánh trung thực và khách quan nhất cho toàn bộ lô sản xuất. Không được thiên vị hoặc lựa chọn mẫu theo cảm tính chủ quan.
• Bảo toàn tính nguyên vẹn của mẫu: Thao tác lấy mẫu, vận chuyển và bảo quản không được làm thay đổi các đặc tính tự nhiên, không gây dập nát, hư hỏng cơ học hoặc làm biến đổi các chỉ tiêu hóa lý, vi sinh của quả tươi.
• Yêu cầu đối với dụng cụ lấy mẫu: Các dụng cụ trực tiếp tiếp xúc với mẫu (như dao, kéo cắt cành, găng tay) phải được làm bằng vật liệu trơ, sạch sẽ, không chứa các tác nhân gây ô nhiễm chéo (hóa chất, vi sinh vật).
• Yêu cầu đối với bao bì chứa mẫu: Túi đựng mẫu, hộp chứa mẫu phải khô ráo, sạch sẽ, không thấm nước và không giải phóng bất kỳ chất độc hại nào vào mẫu quả. Đối với các mẫu phân tích vi sinh vật, bao bì chứa mẫu phải được tiệt trùng trước khi sử dụng.
• Yêu cầu về thiết bị bảo quản vận chuyển: Phải sử dụng các thiết bị chuyên dụng như thùng cách nhiệt, đá gel hoặc tủ lạnh di động để duy trì nhiệt độ bảo quản tối ưu cho quả tươi trong suốt quá trình di chuyển từ vườn sản xuất về đến phòng thử nghiệm.