Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6939:2019 về Mã số vật phẩm - Mã số thương phẩm toàn cầu 13 chữ số - Yêu cầu kỹ thuật được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, ban hành nhằm thay thế cho tiêu chuẩn TCVN 6939:2007. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, cấu trúc mã số và phương pháp xác định mã số thương phẩm toàn cầu loại 13 chữ số (GTIN-13) dùng để định danh vật phẩm, hàng hóa trong sản xuất, lưu thông và thương mại.

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ có nhu cầu sử dụng mã số thương phẩm toàn cầu 13 chữ số để quản lý, nhận dạng sản phẩm, hàng hóa trong chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Phạm vi áp dụng và tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn này quy định cấu trúc mã, các yêu cầu kỹ thuật đối với mã số thương phẩm toàn cầu 13 chữ số (GTIN-13).
• Các tài liệu viện dẫn rất quan trọng để áp dụng tiêu chuẩn này bao gồm TCVN 6512 (Mã số mã vạch vật phẩm - Thuật ngữ và định nghĩa) và TCVN 6754 (Mã số vật phẩm - Mã số doanh nghiệp GS1). Khi các tài liệu viện dẫn này có sự thay đổi hoặc sửa đổi, bổ sung thì áp dụng phiên bản mới nhất.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Mã số thương phẩm toàn cầu (GTIN - Global Trade Item Number): Là mã số định danh duy nhất trên toàn cầu được cấp cho một thương phẩm để truy xuất thông tin trong chuỗi cung ứng.
• Thương phẩm (Trade item): Là bất kỳ sản phẩm hoặc dịch vụ nào có nhu cầu cần lấy thông tin trước khi sản xuất, lưu kho, vận chuyển hoặc bán lẻ tại bất kỳ điểm nào trong chuỗi cung ứng.
• Mã số doanh nghiệp GS1 (GS1 Company Prefix): Là chuỗi số do tổ chức GS1 quốc gia cấp cho doanh nghiệp thành viên để từ đó doanh nghiệp tự lập ra các mã số cho sản phẩm của mình.
• Số kiểm tra (Check digit): Là chữ số thứ 13 nằm ở vị trí cuối cùng bên phải của mã GTIN-13, được tính toán từ 12 chữ số đứng trước theo một thuật toán quy định nhằm kiểm tra tính chính xác của việc thu thập dữ liệu.

Cấu trúc chi tiết của mã số GTIN-13

Mã số GTIN-13 có cấu trúc gồm 13 chữ số tự nhiên liên tục, được chia thành bốn thành phần chính từ trái sang phải như sau:

• Mã quốc gia GS1: Gồm từ 2 đến 3 chữ số đầu tiên, do Tổ chức GS1 quốc tế cấp cho các quốc gia thành viên. Đối với Việt Nam, mã quốc gia được ấn định là 893.
• Mã doanh nghiệp GS1: Gồm từ 4 đến 6 chữ số tiếp theo, do Tổ chức GS1 Việt Nam cấp cho các doanh nghiệp đăng ký sử dụng mã số mã vạch.
• Mã số vật phẩm: Gồm từ 3 đến 5 chữ số tiếp theo, do chính doanh nghiệp sở hữu mã doanh nghiệp tự gán cho từng loại sản phẩm, hàng hóa cụ thể của mình, bảo đảm tính duy nhất cho mỗi chủng loại sản phẩm.
• Số kiểm tra: Là chữ số thứ 13, được tính toán tự động dựa trên 12 chữ số trước đó để phát hiện sai sót khi quét mã vạch.

Phương pháp tính số kiểm tra (Check Digit) cho mã GTIN-13

Số kiểm tra được tính toán theo thuật toán tiêu chuẩn của GS1 dựa trên các bước cụ thể sau:

• Bước 1: Đánh số thứ tự các vị trí từ 1 đến 12 từ phải sang trái (bắt đầu từ chữ số sát số kiểm tra).
• Bước 2: Cộng tất cả các chữ số ở các vị trí lẻ (vị trí 1, 3, 5, 7, 9, 11) lại với nhau, sau đó nhân kết quả thu được với 3.
• Bước 3: Cộng tất cả các chữ số ở các vị trí chẵn (vị trí 2, 4, 6, 8, 10, 12) lại với nhau.
• Bước 4: Cộng kết quả của Bước 2 và Bước 3 lại để có tổng số cuối cùng.
• Bước 5: Lấy bội số của 10 lớn hơn hoặc bằng và gần nhất với tổng số ở Bước 4 trừ đi chính tổng số đó. Kết quả hiệu số thu được chính là số kiểm tra (chữ số thứ 13). Nếu hiệu số bằng 10 thì số kiểm tra được quy ước là 0.

Yêu cầu kỹ thuật và quản lý mã số

• Mỗi một loại thương phẩm khác nhau về các đặc tính như tên gọi, nhãn hiệu, kiểu dáng, kích thước, màu sắc, trọng lượng hoặc cách đóng gói đều phải được cấp một mã số GTIN-13 riêng biệt và duy nhất.
• Doanh nghiệp không được tự ý thay đổi cấu trúc mã số đã được cấp và phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về đăng ký, sử dụng và nộp phí duy trì mã số mã vạch theo quy định của pháp luật hiện hành.
• Mã số GTIN-13 sau khi được xác định sẽ là cơ sở để chuyển đổi thành mã vạch tương ứng (thường là mã vạch EAN-13) để in trực tiếp lên bao bì sản phẩm phục vụ cho việc quét mã tự động.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6939:2019 có hiệu lực thi hành kể từ ngày công bố và thay thế hoàn toàn cho tiêu chuẩn TCVN 6939:2007 trước đây.