Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6853:2001 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 2919:1999) là văn bản kỹ thuật cốt lõi quy định về an toàn bức xạ đối với các nguồn phóng xạ kín. Tiêu chuẩn này thiết lập một hệ thống phân loại nghiêm ngặt dựa trên các thử nghiệm tính năng, đồng thời đưa ra các yêu cầu chung về chế tạo, thử nghiệm và kiểm tra nhằm bảo đảm an toàn tối đa cho con người và môi trường trong suốt vòng đời hoạt động của nguồn phóng xạ.

Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của TCVN 6853:2001:

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều 1 xác định rõ giới hạn pháp lý và kỹ thuật của tiêu chuẩn, cụ thể:

• Thiết lập hệ thống phân loại các nguồn phóng xạ kín dựa trên các yêu cầu thử nghiệm khả năng chịu đựng đối với các tác động cơ học và môi trường bên ngoài.
• Đưa ra các yêu cầu chung về thử nghiệm, kiểm tra rò rỉ, ghi nhãn và cấp chứng chỉ chất lượng cho các nguồn phóng xạ kín.
• Cung cấp một danh mục các thử nghiệm tiêu chuẩn để nhà sản xuất có thể đánh giá mức độ an toàn của nguồn phóng xạ trong các điều kiện sử dụng thực tế cũng như trong các tình huống sự cố bất ngờ.
• Tiêu chuẩn này không áp dụng cho các nguồn phóng xạ hở, các nguồn phóng xạ tự phát sáng hoặc các nguồn phóng xạ dùng trong y tế có cấu tạo đặc thù không thuộc phạm vi điều chỉnh trực tiếp của ISO 2919.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, người sử dụng cần kết hợp viện dẫn với các tiêu chuẩn quốc tế liên quan:

• ISO 9978 (An toàn bức xạ - Nguồn phóng xạ kín - Phương pháp thử rò rỉ): Đây là tài liệu bắt buộc để đánh giá độ kín và tính toàn vẹn của nguồn phóng xạ sau khi thực hiện các thử nghiệm phá hủy cơ lý.
• Các quy định, hướng dẫn an toàn về vận chuyển vật liệu phóng xạ do Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) ban hành nhằm đảm bảo tính đồng bộ trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Điều 3 làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi để thống nhất cách hiểu và áp dụng thực tế trong công tác quản lý an toàn bức xạ:

• Nguồn phóng xạ kín (Sealed source): Là chất phóng xạ được bọc kín trong một vỏ bọc hoặc được liên kết chặt chẽ với một chất nền rắn, đảm bảo không xảy ra sự phân tán chất phóng xạ ra môi trường xung quanh trong các điều kiện sử dụng và hao mòn thông thường.
• Vỏ bọc (Capsule): Là lớp bảo vệ ngoài cùng bao quanh chất phóng xạ, được thiết kế đặc biệt để ngăn chặn sự rò rỉ của chất phóng xạ ra bên ngoài.
• Nguồn giả (Dummy source): Là mô hình mô phỏng nguồn phóng xạ kín có cấu trúc cơ học giống hệt nguồn thật nhưng không chứa chất phóng xạ hoặc chỉ chứa chất đánh dấu phi phóng xạ để phục vụ cho việc thử nghiệm phá hủy an toàn.
• Mẫu thử (Prototype): Là sản phẩm mẫu được chế tạo theo đúng thiết kế kỹ thuật để tiến hành các thử nghiệm phân loại trước khi đưa vào sản xuất hàng loạt.
• Sự rò rỉ (Leakage): Sự thoát chất phóng xạ ra ngoài vỏ bọc vượt quá giới hạn cho phép được quy định cụ thể trong tiêu chuẩn ISO 9978.

- Ký hiệu phân loại và yêu cầu chung (Điều 4)

Điều 4 quy định nguyên tắc phân loại nguồn phóng xạ kín dựa trên khả năng chống chịu các tác động vật lý và môi trường:

• Hệ thống mã phân loại: Nguồn phóng xạ kín được phân loại bằng một dãy ký tự bao gồm chữ cái và chữ số (ví dụ: C hoặc E kèm theo các chữ số từ 1 đến 6) biểu thị mức độ nghiêm ngặt của các thử nghiệm mà nguồn đã vượt qua.
• Các yếu tố thử nghiệm phân loại: Hệ thống phân loại dựa trên 5 thử nghiệm cơ bản bao gồm: Thử nghiệm nhiệt độ (Temperature), Thử nghiệm áp suất bên ngoài (External pressure), Thử nghiệm va đập (Impact), Thử nghiệm rung động (Vibration), và Thử nghiệm đâm xuyên (Puncture).
• Yêu cầu về thiết kế và chế tạo: Nhà sản xuất phải đảm bảo nguồn phóng xạ được thiết kế sao cho duy trì được tính toàn vẹn trong suốt thời gian sử dụng dự kiến. Mọi thay đổi về thiết kế, vật liệu hoặc quy trình chế tạo đều yêu cầu phải tiến hành đánh giá và phân loại lại từ đầu.
• Yêu cầu về kiểm tra chất lượng: Mỗi nguồn phóng xạ kín trước khi xuất xưởng phải được kiểm tra rò rỉ và kiểm tra sự nhiễm bẩn bề mặt theo đúng quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người sử dụng và môi trường xung quanh.