Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6763:2017 (ISO 6886:2016)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 6763:2017 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 6886:2016, quy định phương pháp xác định độ bền ôxy hóa của dầu mỡ động vật và thực vật bằng phép thử ôxy hóa nhanh dưới các điều kiện tiêu chuẩn được kiểm soát chặt chẽ. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Phần mở đầu đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng (Scope)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn, đối tượng và mục đích áp dụng của phương pháp thử nghiệm:

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng cho các loại dầu mỡ động vật và thực vật ở dạng thô hoặc đã qua tinh luyện, có hoặc không chứa chất chống ôxy hóa.
• Mục đích phương pháp: Xác định độ bền ôxy hóa của mẫu thử dưới các điều kiện cực đoan được thiết lập để thúc đẩy nhanh quá trình ôxy hóa, bao gồm nhiệt độ cao và lưu lượng khí sục liên tục.
• Giới hạn áp dụng: Phương pháp này không áp dụng trực tiếp để xác định độ bền của dầu mỡ ở nhiệt độ bảo quản thực tế trong đời sống hàng ngày. Tuy nhiên, kết quả thử nghiệm cung cấp số liệu so sánh có giá trị cao về hiệu quả của các chất chống ôxy hóa khác nhau được thêm vào dầu mỡ.
• Trường hợp đặc biệt: Tiêu chuẩn cũng có thể áp dụng cho các sản phẩm có chứa chất béo khác, với điều kiện mẫu thử phải được chuẩn bị theo các quy trình cụ thể được quy định riêng.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn (Normative references)

Để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ khi thực hiện phép thử, việc áp dụng các tài liệu viện dẫn sau đây là bắt buộc:

• TCVN 6128 (ISO 661): Dầu mỡ động vật và thực vật - Chuẩn bị mẫu thử. Đây là tài liệu nền tảng để xử lý mẫu trước khi tiến hành đo độ bền ôxy hóa.
• Nguyên tắc áp dụng: Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa (Terms and definitions)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuyên ngành cốt lõi nhằm thống nhất cách hiểu và diễn giải kết quả thử nghiệm:

• Thời gian cảm ứng (Induction period): Khoảng thời gian tính từ lúc bắt đầu phép thử cho đến khi tốc độ giải phóng các sản phẩm ôxy hóa dễ bay hơi bắt đầu tăng lên một cách nhanh chóng. Đây là thông số kỹ thuật chính dùng để đánh giá độ bền ôxy hóa.
• Độ bền ôxy hóa (Oxidative stability): Khả năng kháng lại quá trình ôxy hóa của dầu mỡ dưới các điều kiện xác định của phép thử, được biểu thị bằng thời gian cảm ứng tính bằng giờ (h).
• Độ dẫn điện (Conductivity): Khả năng dẫn dòng điện của dung dịch nước trong bình đo, thay đổi do sự hấp thụ các axit cacboxylic dễ bay hơi sinh ra từ quá trình phân hủy dầu mỡ dưới tác động của nhiệt và khí ôxy.

Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp (Principle)

Nguyên lý vận hành của phép thử ôxy hóa nhanh được mô tả chi tiết qua các bước kỹ thuật sau:

• Sục khí liên tục: Một luồng không khí sạch, đã được lọc bỏ tạp chất và làm khô, được sục liên tục với lưu lượng xác định vào mẫu thử dầu mỡ.
• Gia nhiệt mẫu: Mẫu thử được giữ ở một nhiệt độ cao không đổi (thường được thiết lập từ 100 độ C đến 120 độ C tùy thuộc vào đặc tính của từng loại dầu mỡ).
• Giải phóng hợp chất bay hơi: Quá trình ôxy hóa cưỡng bức diễn ra mạnh mẽ, làm bẻ gãy các liên kết chất béo và sinh ra các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, chủ yếu là axit formic và axit acetic có phân tử lượng thấp.
• Hấp thụ và đo độ dẫn điện: Luồng khí mang các hợp chất axit dễ bay hơi này ra khỏi ống chứa mẫu và dẫn vào một bình đo chứa sẵn nước khử khoáng (nước cất). Sự tích tụ của các axit này làm tăng độ dẫn điện của nước.
• Xác định điểm kết thúc: Thiết bị đo tự động ghi lại sự thay đổi độ dẫn điện theo thời gian. Điểm uốn trên đường cong biểu diễn độ dẫn điện chính là thời điểm kết thúc thời gian cảm ứng, đánh dấu sự bắt đầu của giai đoạn ôxy hóa tự xúc tác mạnh mẽ.