Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5691:2021 về Xi măng poóc lăng trắng được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố năm 2021, thay thế cho tiêu chuẩn TCVN 5691:1991. Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử và các quy định về giao nhận, bao gói, ghi nhãn đối với sản phẩm xi măng poóc lăng trắng sử dụng trong ngành xây dựng và trang trí mỹ thuật tại Việt Nam.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, kiểm định chất lượng và sử dụng xi măng poóc lăng trắng. Sản phẩm xi măng poóc lăng trắng theo tiêu chuẩn này được ứng dụng rộng rãi trong các công trình yêu cầu tính thẩm mỹ cao, sản xuất bột trét tường, gạch terrazzo, đá nhân tạo, vữa trang trí, keo chà ron và các cấu kiện bê tông nghệ thuật.

Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

• Xi măng poóc lăng trắng: Là chất kết dính thủy lực được chế tạo bằng cách nghiền mịn clinker xi măng poóc lăng trắng với thạch cao và có thể có thêm các chất phụ gia hoạt tính hoặc phụ gia đầy.
• Clinker xi măng poóc lăng trắng: Là sản phẩm thu được sau khi nung đến nóng chảy từng phần hỗn hợp nguyên liệu được định lượng thích hợp, chứa các oxit chính là canxi oxit, silic oxit, nhôm oxit và một lượng rất nhỏ sắt oxit nhằm đảm bảo độ trắng tối ưu cho sản phẩm.

Phân loại và ký hiệu sản phẩm

Xi măng poóc lăng trắng được phân thành các mác dựa trên giới hạn bền nén sau 28 ngày dưỡng hộ, bao gồm các mác chính:

• PCW 30.I và PCW 30.II: Xi măng poóc lăng trắng có mác cường độ nén không nhỏ hơn 30 MPa sau 28 ngày.
• PCW 40.I và PCW 40.II: Xi măng poóc lăng trắng có mác cường độ nén không nhỏ hơn 40 MPa sau 28 ngày.
• Giải thích ký hiệu: Ký hiệu "PCW" là viết tắt của Portland Cement White; chữ số "30", "40" chỉ mác xi măng tương ứng với cường độ nén tối thiểu; ký hiệu "I" chỉ loại không có phụ gia đầy và "II" chỉ loại có phụ gia đầy.

Yêu cầu kỹ thuật về chỉ tiêu hóa lý

Tiêu chuẩn quy định nghiêm ngặt các chỉ tiêu chất lượng của xi măng poóc lăng trắng nhằm đảm bảo cả tính năng chịu lực và giá trị thẩm mỹ cao:

• Độ trắng (Whiteness): Đây là chỉ tiêu đặc trưng quan trọng nhất. Độ trắng của sản phẩm không được nhỏ hơn 75% (đối với loại chất lượng cao) hoặc 70% (đối với loại thông thường) so với mẫu chuẩn bari sunfat (BaSO4) khi đo trên máy đo độ trắng chuyên dụng.
• Giới hạn bền nén (Compressive strength):
  • Đối với mác PCW 30: Cường độ nén ở tuổi 3 ngày không nhỏ hơn 15 MPa, ở tuổi 28 ngày không nhỏ hơn 30 MPa.
  • Đối với mác PCW 40: Cường độ nén ở tuổi 3 ngày không nhỏ hơn 20 MPa, ở tuổi 28 ngày không nhỏ hơn 40 MPa.
• Thời gian đông kết: Thời gian bắt đầu đông kết không được sớm hơn 45 phút và thời gian kết thúc đông kết không được muộn hơn 600 phút (10 giờ).
• Độ mịn: Xác định theo phương pháp Blaine (bề mặt riêng) không được nhỏ hơn 2800 cm²/g hoặc lượng dư trên sàng 0,09 mm không lớn hơn 10%.
• Độ ổn định thể tích: Xác định theo phương pháp Le Chatelier với độ nở không được lớn hơn 10 mm.
• Hàm lượng các chất hóa học: Hàm lượng anhydrit sunfuric (SO3) không vượt quá 3,5%; hàm lượng mất khi nung không lớn hơn 5,0%; hàm lượng cặn không tan không lớn hơn 1,5%. Đặc biệt, hàm lượng sắt oxit (Fe2O3) phải được kiểm soát ở mức cực thấp để tránh làm xỉn màu xi măng.

Phương pháp thử và kiểm tra chất lượng

Các phương pháp thử nghiệm để đánh giá chất lượng xi măng poóc lăng trắng được thực hiện theo hệ thống tiêu chuẩn quốc gia hiện hành:

• Xác định độ trắng bằng máy quang phổ so màu chuyên dụng.
• Xác định cường độ nén và thời gian đông kết theo tiêu chuẩn TCVN 6016 và TCVN 6017.
• Xác định thành phần hóa học (hàm lượng SO3, Fe2O3, mất khi nung, cặn không tan) theo tiêu chuẩn TCVN 141.

Quy định về bao gói, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

• Bao gói: Xi măng poóc lăng trắng được đóng trong các bao bì chuyên dụng chống ẩm tốt, khối lượng tịnh thông thường là 50 kg hoặc đóng trong các bao jumbo lớn tùy theo nhu cầu của khách hàng. Sai lệch khối lượng bao phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định pháp luật về đo lường.
• Ghi nhãn: Trên vỏ bao phải ghi rõ tên thương mại, tên nhà sản xuất, ký hiệu mác xi măng (ví dụ: PCW 40), độ trắng tối thiểu, khối lượng tịnh, số hiệu tiêu chuẩn TCVN 5691:2021, ngày sản xuất và hạn sử dụng.
• Bảo quản và vận chuyển: Kho chứa xi măng phải đảm bảo khô ráo, sạch sẽ, có mái che và tường bao chắc chắn. Các bao xi măng phải được xếp trên pallet cách mặt đất ít nhất 20 cm và cách tường ít nhất 20 cm. Khi vận chuyển, phương tiện phải có bạt che mưa nắng để tránh sản phẩm bị ẩm mốc, vón cục.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 5691:2021 có hiệu lực kể từ ngày công bố, thay thế hoàn toàn cho tiêu chuẩn cũ TCVN 5691:1991. Các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và phân phối cần chủ động cập nhật quy trình công nghệ và hồ sơ công bố hợp chuẩn theo phiên bản mới này để đảm bảo tính pháp lý khi lưu thông sản phẩm trên thị trường.