Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 3790:2008 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn ASTM D 5482 - 07) quy định phương pháp xác định áp suất hơi của các sản phẩm dầu mỏ bằng phương pháp mini - khí quyển. Đây là một trong những tài liệu kỹ thuật quan trọng phục vụ cho việc kiểm soát chất lượng, an toàn vận chuyển và lưu trữ nhiên liệu lỏng. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn, đối tượng và điều kiện áp dụng của phương pháp thử nghiệm:

• Phương pháp này được sử dụng để xác định áp suất hơi tổng (total vapor pressure) của các sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng, có nhiệt độ sôi thấp và dễ bay hơi.
• Đối tượng áp dụng bao gồm các loại xăng không chì, xăng pha chì, và các loại xăng có chứa hợp chất oxygenate (như cồn hoặc ether) trong phạm vi nồng độ cho phép.
• Phạm vi đo áp suất hơi hiệu quả của phương pháp này nằm trong khoảng từ 17 kPa đến 115 kPa (tương đương từ 2,5 psi đến 16,7 psi) tại nhiệt độ thử nghiệm tiêu chuẩn là 37,8 độ C (100 độ F), với tỷ lệ thể tích hơi trên lỏng (V/L) là 4:1.
• Tiêu chuẩn cho phép thực hiện phép thử ở các dải nhiệt độ khác nhau từ 0 độ C đến 100 độ C, tuy nhiên độ chụm và độ lệch của kết quả đo có thể thay đổi ngoài khoảng nhiệt độ tiêu chuẩn.
• Cảnh báo an toàn: Tiêu chuẩn không đưa ra đầy đủ các quy tắc an toàn liên quan đến việc sử dụng. Người vận hành có trách nhiệm thiết lập các biện pháp an toàn lao động và bảo vệ sức khỏe phù hợp trước khi tiến hành thử nghiệm.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để đảm bảo tính chính xác và đồng bộ khi áp dụng tiêu chuẩn, người sử dụng cần tham chiếu đến các tài liệu kỹ thuật quan trọng sau:

• TCVN 6777 (ASTM D 4057): Phương pháp thực hành chuẩn về lấy mẫu thủ công dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ.
• ASTM D 4177: Phương pháp thực hành chuẩn về lấy mẫu tự động dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ.
• ASTM D 5191: Phương pháp thử tiêu chuẩn để xác định áp suất hơi của sản phẩm dầu mỏ (Phương pháp mini thông thường).
• ASTM D 5482: Tiêu chuẩn gốc của Hiệp hội Thử nghiệm và Vật liệu Hoa Kỳ làm cơ sở xây dựng TCVN 3790:2008.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi để thống nhất cách hiểu và thực hành:

• Áp suất hơi (Vapor Pressure): Áp suất do hơi của chất lỏng tạo ra khi đạt trạng thái cân bằng với pha lỏng của chính nó trong một hệ kín ở điều kiện nhiệt độ xác định.
• Áp suất hơi mini - khí quyển (Mini-atmospheric vapor pressure): Áp suất hơi đo được bằng thiết bị mini chuyên dụng, trong đó buồng chứa mẫu ban đầu ở áp suất khí quyển trước khi tiến hành giãn nở để đạt tỷ lệ V/L quy định.
• Tỷ lệ thể tích hơi trên lỏng (V/L ratio): Tỷ số giữa thể tích của buồng chứa hơi và thể tích của mẫu thử lỏng được nạp vào buồng thử nghiệm. Trong tiêu chuẩn này, tỷ lệ mặc định là 4:1.

- Điều 4: Tóm tắt phương pháp thử

Nguyên lý vận hành và quy trình thực hiện phép thử được tóm tắt qua các bước kỹ thuật nghiêm ngặt:

• Mẫu thử lỏng được làm lạnh trước trong bể đá hoặc tủ lạnh chuyên dụng để đạt nhiệt độ từ 0 độ C đến 1 độ C nhằm tránh thất thoát các thành phần nhẹ dễ bay hơi.
• Một lượng mẫu thử xác định được hút vào xylanh tiêm mẫu đã được làm lạnh, sau đó được bơm trực tiếp vào buồng thử nghiệm của thiết bị đo áp suất hơi mini.
• Buồng thử nghiệm này ban đầu được giữ ở áp suất khí quyển và được kiểm soát nhiệt độ ổn định ở mức 37,8 độ C (hoặc nhiệt độ thử nghiệm yêu cầu khác).
• Sau khi bơm mẫu vào, thể tích buồng thử nghiệm được điều chỉnh (bằng piston hoặc cơ cấu giãn nở) để tạo ra tỷ lệ thể tích hơi trên lỏng (V/L) chính xác là 4:1.
• Hệ thống được giữ yên để đạt trạng thái cân bằng nhiệt và áp suất. Cảm biến áp suất tích hợp trên thiết bị sẽ đo lượng áp suất tăng thêm trong buồng do sự bay hơi của mẫu thử.
• Kết quả áp suất hơi tổng đo được sẽ được ghi lại và có thể được quy đổi sang giá trị áp suất hơi tương đương khô (DVPE) thông qua các công thức hiệu chuẩn toán học quy định trong tiêu chuẩn.