Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10954-1:2015 (API 3.1B:2001)

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10954-1:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn API 3.1B:2001, quy định các hướng dẫn kỹ thuật chi tiết về việc đo mức hydrocacbon lỏng trong các bể chứa tĩnh bằng thiết bị đo bể tự động (Automatic Tank Gauging - ATG). Dưới đây là phần tóm tắt chuyên sâu và chi tiết nội dung từ Phần mở đầu đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều 1 xác định rõ giới hạn và mục đích áp dụng của tiêu chuẩn đối với các hệ thống đo lường tự động:

• Tiêu chuẩn này cung cấp các hướng dẫn toàn diện cho việc lựa chọn, lắp đặt, hiệu chuẩn, kiểm tra và bảo dưỡng các thiết bị đo bể tự động (ATG) loại tiếp xúc hoặc không tiếp xúc trực tiếp với chất lỏng.
• Áp dụng cụ thể cho việc đo mức hydrocacbon lỏng có áp suất hơi bão hòa (Reid) không vượt quá mức quy định, được lưu trữ trong các bể chứa tĩnh hình trụ đứng, bể hình cầu hoặc các loại bể chứa chuyên dụng khác.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các phép đo trong môi trường động (dòng chảy liên tục) hoặc các phương pháp đo không thuộc phạm vi của thiết bị ATG tĩnh.
• Nhấn mạnh vai trò của ATG trong việc xác định thể tích thương mại, quản lý hao hụt và kiểm soát tồn kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng chính xác tiêu chuẩn này, người sử dụng cần tham chiếu đến các tài liệu tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia có liên quan chặt chẽ:

• Các tiêu chuẩn đo lường thủ công của API (như API MPMS Chapter 3.1A) để làm cơ sở đối chứng và hiệu chuẩn thiết bị tự động.
• Các tiêu chuẩn về xác định nhiệt độ (API MPMS Chapter 7) và xác định tỷ trọng hydrocacbon nhằm quy đổi thể tích thực tế sang thể tích tiêu chuẩn.
• Các quy định an toàn điện và phòng chống cháy nổ trong môi trường khí dễ cháy theo tiêu chuẩn IEC hoặc các tiêu chuẩn quốc gia tương đương.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Điều 3 làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi để đảm bảo tính thống nhất trong việc hiểu và vận hành hệ thống:

• Thiết bị đo bể tự động (ATG): Là hệ thống thiết bị đo lường liên tục hoặc theo chu kỳ mức chất lỏng trong bể chứa mà không cần sự can thiệp thủ công trực tiếp tại điểm đo.
• Mức đo cao (Innage): Khoảng cách thẳng đứng từ đáy bể (hoặc đĩa chuẩn) lên đến bề mặt chất lỏng.
• Mức đo trống (Outage/Ullage): Khoảng cách thẳng đứng từ bề mặt chất lỏng lên đến điểm tham chiếu đo lường ở đỉnh bể.
• Điểm tham chiếu (Reference Gauge Point): Vị trí cố định trên đỉnh bể được xác định rõ ràng để làm mốc cho mọi phép đo mức.
• Đĩa chuẩn (Datum Plate): Đĩa kim loại phẳng được lắp đặt cố định ở đáy bể, ngay phía dưới điểm tham chiếu, dùng làm điểm tựa cuối cùng cho phép đo mức đo cao.

- Yêu cầu chung và nguyên lý hoạt động (Điều 4)

Điều 4 thiết lập các nguyên tắc nền tảng và yêu cầu kỹ thuật chung đối với hệ thống ATG:

• Độ chính xác yêu cầu: Thiết bị ATG phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về độ chính xác tùy thuộc vào mục đích sử dụng (giao nhận thương mại đòi hỏi độ chính xác cao hơn so với kiểm soát tồn kho nội bộ).
• Ảnh hưởng của môi trường: Hệ thống ATG phải được thiết kế để giảm thiểu sai số do các yếu tố môi trường gây ra như sự thay đổi nhiệt độ, áp suất khí quyển, sự dao động của mái bể (đối với bể mái phao) và sự co giãn nhiệt của vỏ bể.
• Tính tương thích của thiết bị: Vật liệu chế tạo các bộ phận tiếp xúc của ATG phải tương thích hóa học với loại hydrocacbon được đo, không bị ăn mòn hoặc làm biến tính chất lỏng.
• An toàn vận hành: Tất cả các thiết bị điện thuộc hệ thống ATG lắp đặt trong vùng nguy hiểm phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn phòng chống cháy nổ (đạt chứng chỉ phòng nổ phù hợp).