Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13658:2023 về Chitosan có nguồn gốc từ tôm - Các yêu cầu quy định các tiêu chuẩn kỹ thuật, phương pháp thử và các yêu cầu quản lý chất lượng đối với sản phẩm chitosan được sản xuất từ nguồn nguyên liệu vỏ tôm.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với chitosan có nguồn gốc từ vỏ tôm được sử dụng làm nguyên liệu hoặc thành phần trong các ngành công nghiệp thực phẩm, dược phẩm, mỹ phẩm, nông nghiệp và các ứng dụng công nghiệp khác. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, kinh doanh, xuất nhập khẩu và kiểm nghiệm chất lượng sản phẩm chitosan tại Việt Nam.

Tài liệu viện dẫn và thuật ngữ định nghĩa (Điều 2 và Điều 3)

• Tài liệu viện dẫn: Tiêu chuẩn này áp dụng các phương pháp thử nghiệm và đánh giá chất lượng dựa trên hệ thống Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và Tiêu chuẩn quốc tế (ISO) liên quan đến việc xác định độ ẩm, hàm lượng tro, giới hạn kim loại nặng và các chỉ tiêu vi sinh vật.
• Thuật ngữ và định nghĩa: Định nghĩa rõ Chitosan là một polymer mạch thẳng được cấu tạo từ các đơn vị D-glucosamine liên kết với nhau bằng liên kết beta-(1-4) glycoside, thu được từ quá trình deacetyl hóa chitin từ vỏ tôm. Độ deacetyl hóa (DD) là tỷ lệ phần trăm các nhóm acetyl đã bị loại bỏ khỏi mạch chitin để chuyển hóa thành chitosan.

Yêu cầu kỹ thuật đối với Chitosan có nguồn gốc từ tôm (Điều 4)

Tiêu chuẩn quy định chi tiết các chỉ tiêu chất lượng nghiêm ngặt đối với sản phẩm chitosan thương phẩm, bao gồm:

• Chỉ tiêu cảm quan: Sản phẩm phải có ngoại quan dạng bột hoặc dạng vảy mịn, màu sắc từ trắng đến trắng ngà đặc trưng, không có mùi lạ và tuyệt đối không được lẫn các tạp chất cơ học có thể nhìn thấy bằng mắt thường.
• Chỉ tiêu lý - hóa:
  • Độ deacetyl hóa (DD): Không được nhỏ hơn 75% nhằm đảm bảo hoạt tính sinh học và đặc tính hóa lý đặc trưng của chitosan.
  • Độ ẩm: Không được lớn hơn 10% khối lượng để đảm bảo tính ổn định trong quá trình bảo quản, hạn chế sự phát triển của nấm mốc.
  • Hàm lượng tro: Không lớn hơn 1,5% khối lượng đối với các dòng sản phẩm tinh khiết cao.
  • Độ hòa tan: Phải đạt tỷ lệ hòa tan tối thiểu 99% trong dung dịch axit axetic loãng (nồng độ 1%).
  • Trị số pH: Nằm trong khoảng từ 6,0 đến 8,0 đối với dung dịch chitosan.
  • Độ nhớt: Phải được nhà sản xuất xác định và công bố rõ ràng tùy thuộc vào phân khúc sản phẩm (độ nhớt thấp, trung bình hoặc cao).
• Giới hạn kim loại nặng: Để đảm bảo an toàn cho người sử dụng, tiêu chuẩn áp dụng các giới hạn tối đa cho phép đối với các kim loại nặng độc hại bao gồm Chì (Pb), Asen (As), Thủy ngân (Hg) và Cadmi (Cd) theo các quy định hiện hành về an toàn thực phẩm và dược phẩm.
• Chỉ tiêu vi sinh vật: Sản phẩm phải đáp ứng các yêu cầu về giới hạn tổng số vi sinh vật hiếu khí, giới hạn nấm men, nấm mốc và tuyệt đối không được chứa các vi khuẩn gây bệnh nguy hiểm như Salmonella, Escherichia coli và Staphylococcus aureus.

Quy định về bao gói, ghi nhãn, vận chuyển và bảo quản

• Bao gói: Chitosan phải được đóng gói trong bao bì chuyên dụng, kín, bền chắc, chống ẩm tốt và không gây ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm bên trong.
• Ghi nhãn: Nhãn sản phẩm phải hiển thị đầy đủ các thông tin bắt buộc bao gồm tên sản phẩm, nguồn gốc xuất xứ (từ tôm), độ deacetyl hóa, độ nhớt, ngày sản xuất, hạn sử dụng, hướng dẫn sử dụng và điều kiện bảo quản.
• Bảo quản và vận chuyển: Sản phẩm phải được lưu kho ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp và tránh môi trường có độ ẩm cao để ngăn ngừa hiện tượng vón cục hoặc suy giảm chất lượng polymer. Phương tiện vận chuyển phải sạch sẽ, khô ráo và được che mưa nắng đầy đủ.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13658:2023 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành công bố. Các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh sản phẩm chitosan từ tôm cần chủ động rà soát quy trình công nghệ và tiêu chuẩn cơ sở để đảm bảo sự phù hợp với các quy định tại tiêu chuẩn này.