Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12538:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn ASTM E956:83) về Chất thải rắn - Phương pháp phân loại kim loại mẫu hỗn hợp trong chất thải đô thị do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, quy định phương pháp phân tích, phân loại và xác định hàm lượng các kim loại khác nhau từ các mẫu hỗn hợp thu hồi từ chất thải rắn đô thị (MSW).

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan quản lý môi trường, các phòng thử nghiệm phân tích chất thải, và các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xử lý, tái chế chất thải rắn đô thị. Phương pháp này được thiết kế để phân loại các mẫu kim loại hỗn hợp có kích thước hạt khác nhau nhằm đánh giá hiệu quả của các hệ thống thu hồi kim loại và xác định giá trị thương mại của sản phẩm kim loại tái chế.

Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12538:2018

1. Nguyên tắc của phương pháp phân loại

• Phương pháp dựa trên việc phân tách vật lý và cơ học các thành phần kim loại từ một mẫu hỗn hợp đại diện được lấy từ chất thải đô thị.
• Quá trình phân loại sử dụng các đặc tính vật lý như từ tính, tỷ trọng, màu sắc, và các phản ứng hóa học đặc trưng để nhận biết và phân chia các nhóm kim loại riêng biệt.

2. Chuẩn bị mẫu và thiết bị thử nghiệm

• Mẫu thử phải là mẫu đại diện được thu thập theo các quy trình lấy mẫu chất thải rắn tiêu chuẩn, đảm bảo không làm thay đổi đặc tính ban đầu của kim loại.
• Các thiết bị cần thiết bao gồm: cân phân tích có độ chính xác cao, nam châm cầm tay (để tách kim loại từ tính), các dung dịch thử nghiệm hóa học nhanh (nếu cần thiết để phân biệt các hợp kim), và các dụng cụ sàng lọc kích thước hạt.

3. Quy trình phân loại chi tiết

• Phân tách kim loại từ tính (sắt và thép): Sử dụng nam châm để tách hoàn toàn các thành phần có từ tính ra khỏi mẫu hỗn hợp. Phần này được cân riêng và ghi lại khối lượng.
• Phân tách kim loại phi từ tính (nhôm, đồng, kẽm, chì, v.v.): Phần còn lại sau khi tách từ tính sẽ được phân loại thủ công hoặc bằng phương pháp vật lý dựa trên màu sắc, độ cứng, tỷ trọng và hình dạng.
• Phân loại nhôm: Nhôm và hợp kim nhôm thường chiếm tỷ trọng lớn trong nhóm kim loại phi từ tính và được phân tách riêng biệt dựa trên các đặc tính nhận biết trực quan hoặc thử nghiệm nhanh.
• Xác định các tạp chất phi kim loại: Các thành phần không phải kim loại còn sót lại trong mẫu (như nhựa, giấy, thủy tinh bám dính) phải được tách ra và tính toán như là thành phần tạp chất.

4. Tính toán kết quả và biểu thị hàm lượng

• Hàm lượng phần trăm của từng loại kim loại (kim loại từ tính, nhôm, các kim loại phi từ tính khác) và tạp chất được tính toán dựa trên công thức tỷ lệ khối lượng của từng thành phần so với tổng khối lượng mẫu ban đầu ở trạng thái khô.
• Kết quả thử nghiệm phải được biểu thị rõ ràng, chi tiết đến từng nhóm kim loại cụ thể để phục vụ cho việc đánh giá công nghệ xử lý hoặc định giá phế liệu thương mại.

5. Báo cáo thử nghiệm

• Báo cáo kết quả phải bao gồm đầy đủ các thông tin: nguồn gốc mẫu, phương pháp lấy mẫu, khối lượng mẫu ban đầu, khối lượng và tỷ lệ phần trăm của từng phân đoạn kim loại thu hồi, danh sách các thiết bị đã sử dụng và bất kỳ sai lệch nào so với quy trình tiêu chuẩn.

Hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12538:2018 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố ban hành, đóng vai trò là công cụ kỹ thuật quan trọng trong việc chuẩn hóa hoạt động phân loại và tái chế chất thải rắn tại Việt Nam.