Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12334:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 10750:2016) về Giầy dép - Phương pháp thử khóa kéo - Độ bền liên kết các đầu chặn do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 216 Giầy dép biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp xác định độ bền liên kết của các đầu chặn trên, đầu chặn dưới và chốt hãm của khóa kéo nhằm đánh giá chất lượng và độ an toàn của phụ liệu này khi sử dụng trên sản phẩm giầy dép.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

Tiêu chuẩn này áp dụng đối với tất cả các loại khóa kéo được thiết kế hoặc sử dụng cho các loại giầy dép khác nhau. Đối tượng áp dụng bao gồm các phòng thử nghiệm, nhà sản xuất giầy dép, đơn vị cung ứng phụ liệu khóa kéo và các cơ quan kiểm định chất lượng sản phẩm da giầy.

Nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn từ Điều 1 đến Điều 4

• Điều 1: Phạm vi áp dụng: Xác định rõ phương pháp thử nghiệm này dùng để đo lực cần thiết để làm hỏng hoặc làm dịch chuyển các đầu chặn trên, đầu chặn dưới hoặc chốt hãm của khóa kéo dưới tác động của lực kéo cơ học thông qua con trượt.
• Điều 2: Tài liệu viện dẫn: Quy định các tiêu chuẩn liên quan bắt buộc phải áp dụng song song, đặc biệt là các tiêu chuẩn về điều hòa mẫu thử và môi trường thử nghiệm tiêu chuẩn đối với vật liệu dệt và phụ liệu giầy dép.
• Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa: Làm rõ các khái niệm kỹ thuật chuyên ngành bao gồm đầu chặn trên (bộ phận ngăn không cho con trượt trượt ra ngoài ở phía trên), đầu chặn dưới (bộ phận giới hạn hành trình của con trượt ở phía dưới), chốt hãm (bộ phận giữ cố định trong khóa kéo mở đuôi) và con trượt (bộ phận thực hiện thao tác đóng mở khóa).
• Điều 4: Nguyên tắc thử nghiệm: Phép thử dựa trên nguyên lý tác dụng một lực kéo tăng dần với tốc độ không đổi lên con trượt của khóa kéo đã được giữ cố định, ép con trượt vào đầu chặn hoặc chốt hãm cần thử nghiệm cho đến khi bộ phận này bị phá hủy hoàn toàn hoặc đạt tới một giá trị lực giới hạn quy định trước.

Yêu cầu về thiết bị và dụng cụ thử nghiệm

• Máy thử kéo đứt: Phải là loại máy thử kéo có tốc độ giãn dài không đổi (CRE), có khả năng ghi lại lực tác dụng lớn nhất với độ chính xác theo quy định của tiêu chuẩn đo lường. Tốc độ dịch chuyển của ngàm kẹp phải được duy trì ổn định ở mức 100 mm/phút.
• Đồ gá và kẹp mẫu: Phải đảm bảo giữ chặt băng khóa kéo mà không làm hỏng hoặc làm biến dạng cấu trúc của khóa trước khi thử nghiệm. Đồ gá phải truyền lực đồng đều và trực tiếp lên con trượt hoặc chi tiết giả định con trượt để tác động lên đầu chặn.

Quy trình chuẩn bị và tiến hành thử nghiệm

• Điều hòa mẫu thử: Mẫu khóa kéo phải được để trong môi trường điều hòa tiêu chuẩn (nhiệt độ và độ ẩm quy định) ít nhất 24 giờ trước khi tiến hành thử nghiệm để loại bỏ các sai số do yếu tố môi trường gây ra.
• Thử nghiệm độ bền đầu chặn trên: Khóa kéo được đóng lại một phần. Hai nhánh băng khóa ở phía dưới đầu chặn được kẹp chặt vào ngàm kẹp dưới của máy thử. Con trượt được kéo lên sát đầu chặn trên và được kết nối với ngàm kẹp trên. Tiến hành cho máy chạy để kéo con trượt ép mạnh vào đầu chặn trên cho đến khi đầu chặn bị tuột hoặc hỏng.
• Thử nghiệm độ bền đầu chặn dưới: Khóa kéo được mở một phần. Hai nhánh băng khóa ở phía trên đầu chặn dưới được kẹp vào ngàm kẹp. Con trượt được kéo xuống sát đầu chặn dưới và kết nối với ngàm kẹp còn lại để thực hiện phép thử kéo tương tự.
• Thử nghiệm độ bền chốt hãm: Áp dụng đối với các loại khóa kéo mở đuôi. Quy trình thực hiện tương tự nhằm xác định lực liên kết lớn nhất của chốt hãm khi chịu lực tác động từ con trượt.

Phương pháp tính toán và biểu thị kết quả

Kết quả thử nghiệm được ghi nhận là lực kéo lớn nhất (tính bằng Newton - N) đo được tại thời điểm đầu chặn hoặc chốt hãm bị phá hủy hoặc bị dịch chuyển ra khỏi vị trí ban đầu. Báo cáo thử nghiệm phải ghi nhận rõ ràng trị số lực trung bình của các mẫu thử, kiểu phá hủy (ví dụ: đầu chặn bị vỡ, đầu chặn bị tuột khỏi băng khóa, băng khóa bị rách) và các điều kiện thử nghiệm đặc biệt nếu có.

Thông tin về hiệu lực thi hành

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12334:2018 (ISO 10750:2016) có hiệu lực kể từ ngày được công bố bởi cơ quan có thẩm quyền. Tiêu chuẩn này thay thế hoặc bổ sung cho các phương pháp thử nghiệm khóa kéo cũ, tạo cơ sở kỹ thuật thống nhất cho việc đánh giá chất lượng phụ liệu giầy dép tại Việt Nam phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế.