Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12105:2018 về Phân bón vi sinh vật - Lấy mẫu quy định các nguyên tắc, phương pháp và quy trình kỹ thuật nhằm bảo đảm việc lấy mẫu phân bón vi sinh vật đạt yêu cầu về tính đại diện, độ đồng nhất và không bị nhiễm tạp chất hoặc vi sinh vật ngoại lai trong quá trình thao tác.

Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này được áp dụng đối với tất cả các loại phân bón vi sinh vật, phân bón hữu cơ vi sinh, phân bón sinh học và các sản phẩm phân bón khác có chứa vi sinh vật có ích đã được đăng ký lưu hành hoặc đang trong quá trình nghiên cứu, khảo nghiệm tại Việt Nam. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh, khảo nghiệm, thanh tra và kiểm tra chất lượng phân bón vi sinh vật.

Tài liệu viện dẫn liên quan

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, cần viện dẫn và phối hợp sử dụng các tài liệu, tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về phân bón và phương pháp phân tích vi sinh vật học. Các tài liệu viện dẫn này là cơ sở pháp lý và kỹ thuật để đồng bộ hóa quy trình lấy mẫu và thử nghiệm chỉ tiêu vi sinh vật.

Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn xác nhằm thống nhất cách hiểu trong toàn bộ quy trình lấy mẫu:

• Mẫu ban đầu (Increment): Là lượng phân bón được lấy ra từ một vị trí đơn lẻ trong lô hàng tại một thời điểm nhất định.
• Mẫu chung (Bulk sample): Là mẫu được tạo thành bằng cách gộp tất cả các mẫu ban đầu đã lấy từ lô hàng lại với nhau và trộn đều.
• Mẫu trung bình (Reduced sample): Là mẫu được rút gọn từ mẫu chung theo phương pháp chia đôi hoặc các phương pháp cơ học khác để đạt được khối lượng cần thiết.
• Mẫu phòng thử nghiệm (Laboratory sample): Là phần mẫu được gửi đến phòng thử nghiệm để tiến hành các phân tích hóa, lý và vi sinh vật học.
• Mẫu lưu (Retained sample): Là mẫu được lưu giữ trong điều kiện tiêu chuẩn để phục vụ cho việc đối chiếu, khiếu nại hoặc thử nghiệm trọng tài khi có tranh chấp xảy ra.

Nguyên tắc chung trong quá trình lấy mẫu phân bón vi sinh vật

Do đặc thù của phân bón vi sinh vật chứa các tế bào vi sinh vật sống, quy trình lấy mẫu phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc sau:

• Bảo đảm tính vô trùng: Tất cả các dụng cụ lấy mẫu, chứa mẫu và thao tác của người lấy mẫu phải hoàn toàn vô trùng để tránh nhiễm vi sinh vật từ môi trường bên ngoài vào mẫu, làm sai lệch kết quả phân tích mật độ vi sinh vật.
• Tính đại diện cao: Mẫu lấy ra phải phản ánh đúng thực trạng chất lượng của toàn bộ lô hàng. Số lượng điểm lấy mẫu và lượng mẫu ban đầu phải tuân thủ đúng tỷ lệ quy định dựa trên quy mô của lô hàng.
• Bảo quản mẫu đúng quy định: Ngay sau khi lấy, mẫu phải được chứa trong các bao bì, chai lọ vô trùng, kín khí, tránh ánh sáng trực tiếp và được duy trì ở nhiệt độ bảo quản thích hợp theo khuyến cáo của nhà sản xuất để không làm suy giảm mật độ vi sinh vật sống trước khi đưa vào phòng thử nghiệm.
• An toàn lao động và vệ sinh môi trường: Người thực hiện lấy mẫu phải được trang bị bảo hộ lao động đầy đủ, tuân thủ các quy định về an toàn sinh học và vệ sinh môi trường tại khu vực lấy mẫu.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn áp dụng

TCVN 12105:2018 là công cụ kỹ thuật quan trọng giúp các cơ quan quản lý nhà nước, các phòng thử nghiệm được chỉ định và các doanh nghiệp sản xuất phân bón thực hiện đồng bộ, chuẩn hóa khâu lấy mẫu. Việc áp dụng nghiêm ngặt tiêu chuẩn này góp phần nâng cao tính khách quan, chính xác trong công tác kiểm tra chất lượng phân bón vi sinh vật lưu thông trên thị trường Việt Nam.