Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11899-5:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 12460-5:2015) về Ván gỗ nhân tạo - Xác định hàm lượng formaldehyt phát tán - Phần 5: Phương pháp chiết (Phương pháp perforator) do Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, đưa ra quy trình kỹ thuật chuẩn hóa nhằm xác định hàm lượng formaldehyt phát tán từ các loại ván gỗ nhân tạo chưa phủ bề mặt.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định phương pháp chiết (phương pháp perforator) để xác định hàm lượng formaldehyt của các loại ván gỗ nhân tạo chưa phủ mặt bao gồm ván dăm, ván sợi (bao gồm cả MDF), ván dăm định hướng (OSB) và ván dán.
• Đối tượng áp dụng: Các tổ chức thử nghiệm, phòng thí nghiệm chuyên ngành, các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh sản phẩm ván gỗ nhân tạo tại Việt Nam nhằm kiểm soát chất lượng và an toàn sức khỏe người tiêu dùng.

Nguyên tắc của phương pháp chiết (Perforator)

Phương pháp dựa trên nguyên lý chiết formaldehyt từ các mẫu thử bằng toluen sôi, sau đó lượng formaldehyt này được chuyển và hấp thụ vào nước cất. Hàm lượng formaldehyt trong dung dịch nước sau đó được xác định bằng phương pháp trắc quang thông qua phản ứng tạo màu với thuốc thử axetylaxeton.

Yêu cầu về thiết bị, dụng cụ và hóa chất thử nghiệm

• Thiết bị chiết perforator: Bao gồm bình cầu đáy tròn, ống nối, bộ phận chiết perforator chuyên dụng, ống ngưng tụ và bẫy nước để đảm bảo quá trình chiết diễn ra khép kín và hiệu quả.
• Thiết bị gia nhiệt: Bếp điện hoặc bể ổn nhiệt có khả năng điều chỉnh nhiệt độ để đun sôi toluen một cách an toàn.
• Thiết bị đo quang phổ: Máy quang phổ kế có khả năng đo độ hấp thụ quang học ở bước sóng 412 nm để xác định nồng độ phức chất màu của formaldehyt.
• Hóa chất và thuốc thử: Sử dụng toluen tinh khiết, nước cất, amoni axetat, axetylaxeton và dung dịch formaldehyt chuẩn để xây dựng đường cong chuẩn độ.

Quy trình chuẩn bị mẫu và tiến hành thử nghiệm

• Chuẩn bị mẫu thử: Mẫu thử được cắt từ các tấm ván nguyên bản theo kích thước quy định, đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ lô sản phẩm. Đồng thời, tiến hành xác định độ ẩm của mẫu thử trên một phần mẫu riêng biệt để phục vụ cho việc tính toán kết quả theo khối lượng khô tuyệt đối.
• Quá trình chiết: Cho lượng mẫu thử đã cân chính xác vào bình chiết cùng với toluen. Tiến hành đun sôi hồi lưu liên tục trong khoảng thời gian quy định. Hơi toluen kéo theo formaldehyt đi qua bộ phận perforator chứa nước cất, tại đây formaldehyt được giữ lại trong pha nước.
• Xác định hàm lượng formaldehyt: Lấy một thể tích dung dịch nước sau chiết, bổ sung thuốc thử axetylaxeton và amoni axetat, tiến hành gia nhiệt để phát triển màu vàng đặc trưng. Đo độ hấp thụ quang học của dung dịch ở bước sóng 412 nm so với mẫu trắng.

Tính toán và biểu thị kết quả thử nghiệm

• Hàm lượng formaldehyt phát tán được tính toán dựa trên nồng độ formaldehyt đo được từ đường chuẩn, thể tích dung dịch nước và khối lượng khô tuyệt đối của mẫu thử.
• Kết quả cuối cùng được biểu thị bằng miligam formaldehyt trên 100 gam ván khô tuyệt đối (mg/100g ván khô).
• Báo cáo thử nghiệm phải ghi rõ các thông tin về mẫu, phương pháp lấy mẫu, kết quả thử nghiệm riêng lẻ, giá trị trung bình và các sai lệch so với quy trình tiêu chuẩn nếu có.

Hiệu lực và thông tin quản lý

TCVN 11899-5:2018 do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 89 Ván gỗ nhân tạo biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này là công cụ kỹ thuật quan trọng giúp các cơ quan quản lý nhà nước kiểm tra, giám sát chất lượng sản phẩm gỗ nhân tạo lưu thông trên thị trường, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao tiêu chuẩn xuất khẩu sang các thị trường quốc tế yêu cầu khắt khe về nồng độ formaldehyt.