Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 11155-1:2015 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 12917-1:2002) quy định các phương pháp thủ công để hiệu chuẩn bể hình trụ nằm ngang dùng để chứa dầu mỏ và các sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng. Dưới đây là phần tóm tắt chuyên sâu và chi tiết về nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn từ Điều 1 đến Điều 4.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều này xác định giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp hiệu chuẩn thủ công đối với bể trụ ngang:

• Tiêu chuẩn này quy định các phương pháp đo đạc hình học thủ công để xác định dung tích thực tế của các bể hình trụ nằm ngang có đường kính lớn hơn 2 mét.
• Phương pháp áp dụng cho cả các bể lắp đặt nổi trên mặt đất và các bể lắp đặt ngầm dưới lòng đất.
• Tiêu chuẩn phù hợp cho cả bể có lớp bảo ôn (cách nhiệt) bên ngoài hoặc bể không có bảo ôn.
• Quy trình này cung cấp cơ sở dữ liệu hình học chính xác để xây dựng bảng dung tích bể (bảng sê-ri) biểu thị mối quan hệ giữa chiều cao mức chất lỏng và thể tích chứa trong bể.
• Tiêu chuẩn cũng bao gồm các hướng dẫn đo đạc cho các dạng đầu bể khác nhau như đầu phẳng, đầu đĩa, đầu elip hoặc đầu chỏm cầu.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, cần phải tham chiếu và phối hợp sử dụng với các tài liệu tiêu chuẩn sau:

• Các tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế về đo lường dung tích dầu mỏ bằng phương pháp thủ công.
• Các tiêu chuẩn về hiệu chuẩn và kiểm định dụng cụ đo độ dài, đặc biệt là thước cuộn thép chuyên dụng dùng trong ngành dầu khí.
• Các quy định, hướng dẫn về an toàn lao động, phòng chống cháy nổ và kiểm soát môi trường khí độc khi làm việc trong không gian hạn chế (bên trong bể chứa).

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm kỹ thuật chuyên ngành để đảm bảo tính thống nhất trong quá trình thực hiện phép đo và tính toán:

• Hiệu chuẩn bể (Tank calibration): Là hoạt động thực nghiệm nhằm xác định dung tích của bể chứa ở các mức chiều cao chất lỏng khác nhau.
• Điểm chuẩn đo lường (Datum point): Điểm cố định nằm trên ống đo hoặc miệng lỗ người chui, được dùng làm mốc chuẩn để thả thước đo chiều cao mức chất lỏng.
• Tấm đáy chuẩn (Striking plate hoặc Datum plate): Tấm kim loại phẳng được hàn cố định tại đáy bể, nằm thẳng đứng ngay phía dưới điểm chuẩn đo lường, dùng làm điểm tựa cho đầu thước đo và bảo vệ đáy bể không bị mài mòn.
• Chiều cao tham chiếu (Reference height): Khoảng cách thẳng đứng được đo từ điểm chuẩn đo lường đến tấm đáy chuẩn khi bể ở trạng thái trống rỗng.
• Độ nghiêng của bể (Tank tilt): Độ lệch góc của trục dọc hình học của bể so với phương nằm ngang thực tế.
• Vật chiếm chỗ (Deadwood): Bất kỳ vật thể cố định nào nằm bên trong bể làm tăng hoặc giảm dung tích chứa thực tế của bể (ví dụ: đường ống, thanh gia cường, thang leo, thiết bị sấy).

Điều 4: Nguyên tắc chung và yêu cầu kỹ thuật cơ bản

Điều này thiết lập các nguyên tắc nền tảng và điều kiện tiên quyết phải tuân thủ trước khi tiến hành đo đạc thực địa:

• Yêu cầu về an toàn lao động: Đây là ưu tiên hàng đầu. Trước khi kỹ thuật viên vào bên trong bể để đo đạc, bể phải được làm sạch hoàn toàn, khử khí độc, thông gió liên tục và phải có chứng nhận an toàn không gian kín.
• Trạng thái vật lý của bể: Bể phải được lắp đặt cố định ở vị trí vận hành cuối cùng và phải trải qua thử nghiệm áp lực nước (nếu có yêu cầu) để đảm bảo kết cấu thép đã ổn định, không còn bị biến dạng cơ học lớn do tải trọng.
• Yêu cầu đối với thiết bị đo: Thước cuộn thép dùng để đo chu vi ngoài hoặc kích thước trong phải được kiểm định định kỳ, có độ chia nhỏ nhất phù hợp (thường là 1 mm) và phải được áp dụng lực căng tiêu chuẩn trong quá trình đo theo khuyến cáo của nhà sản xuất.
• Xác định các thông số hình học cốt lõi: Quy trình thủ công đòi hỏi phải đo đạc chính xác chiều dài thân bể, chu vi ngoài tại các vị trí quy định, độ dày vách bể, kích thước hình học của hai đầu bể, độ nghiêng của trục bể và thể tích của tất cả các vật chiếm chỗ bên trong bể.