Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10831:2015 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 12149:1999) quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với van cầu bằng thép có nắp bắt bu lông dùng cho các ứng dụng công nghiệp chung. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

- Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật cơ bản đối với dòng van cầu bằng thép có nắp bắt bu lông, cụ thể bao gồm:

• Kiểu dáng thiết kế thân van: Áp dụng cho các loại van cầu thân thẳng (straight pattern), van cầu thân chữ Y (oblique pattern) và van cầu thân góc (angle pattern).
• Kiểu kết nối đầu van: Bao gồm các loại van có đầu nối mặt bích hoặc đầu hàn giáp mối (butt-welding).
• Kích thước danh nghĩa (DN): Tiêu chuẩn áp dụng cho các kích cỡ đường ống danh nghĩa bao gồm: DN 15, DN 20, DN 25, DN 32, DN 40, DN 50, DN 65, DN 80, DN 100, DN 150, DN 200, DN 250, DN 300 và DN 400.
• Áp suất danh nghĩa (PN): Áp dụng cho các cấp áp suất tiêu chuẩn bao gồm: PN 10, PN 16, PN 25 và PN 40.
• Lĩnh vực ứng dụng: Thiết kế chuyên dụng cho các hệ thống đường ống dẫn lưu chất trong các ngành công nghiệp chung nhằm mục đích đóng, mở hoặc điều tiết lưu lượng dòng chảy.

- Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và đồng bộ, các tài liệu viện dẫn sau đây là cực kỳ cần thiết. Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu, đối với tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất:

• ISO 7-1: Ren ống cho mối nối kín áp bằng ren.
• ISO 228-1: Ren ống cho mối nối không kín áp bằng ren.
• ISO 5208: Thử áp suất đối với các van công nghiệp (quy trình thử độ rò rỉ, áp suất thử vỏ và thử bệ đỡ).
• ISO 5752: Kích thước từ mặt đầu đến mặt đầu và từ tâm đến mặt đầu của van kim loại dùng trong hệ thống đường ống mặt bích.
• ISO 7005-1: Mặt bích kim loại - Phần 1: Mặt bích thép (quy định về kích thước và vật liệu mặt bích).
• ISO 9606-1: Thử nghiệm phê duyệt thợ hàn - Hàn nóng chảy.
• ISO 15614-1: Đặc tính kỹ thuật và sự phê duyệt các quy trình hàn vật liệu kim loại.

- Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuẩn hóa nhằm thống nhất cách hiểu giữa nhà sản xuất, đơn vị thử nghiệm và người vận hành:

• Van cầu (Globe valve): Là loại thiết bị cơ khí dùng để đóng, mở hoặc điều tiết dòng lưu chất, trong đó bộ phận đóng (đĩa van) di chuyển theo đường thẳng song song với trục của dòng chảy qua bệ đỡ.
• Nắp bắt bu lông (Bolted bonnet): Là bộ phận nắp van được liên kết cố định với thân van thông qua hệ thống bu lông hoặc gu dông và đai ốc, cho phép tháo rời dễ dàng để bảo dưỡng, sửa chữa các chi tiết bên trong (như đĩa van, trục van, gioăng làm kín).
• Kích thước danh nghĩa (DN): Ký hiệu kích thước bằng số dùng chung cho các bộ phận trong hệ thống đường ống, không phản ánh chính xác kích thước hình học thực tế của đường kính trong.
• Áp suất danh nghĩa (PN): Ký hiệu bằng số liên quan đến đặc tính cơ học và giới hạn áp suất làm việc cho phép của thiết bị ở nhiệt độ môi trường tham chiếu.

- Điều 4: Áp suất và nhiệt độ danh định

Quy định về giới hạn áp suất và nhiệt độ là yếu tố kỹ thuật cốt lõi để đảm bảo an toàn hệ thống:

• Giới hạn làm việc: Trị số áp suất và nhiệt độ làm việc cho phép của van cầu phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định đối với nhóm vật liệu tương ứng được nêu trong tiêu chuẩn ISO 7005-1.
• Sự phụ thuộc nhiệt độ: Áp suất làm việc tối đa cho phép của van sẽ giảm dần khi nhiệt độ vận hành của lưu chất tăng lên. Người thiết kế hệ thống phải căn cứ vào biểu đồ áp suất - nhiệt độ của vật liệu chế tạo thân van để lựa chọn cấp PN phù hợp.
• Giới hạn của bộ phận làm kín: Nhiệt độ làm việc của van có thể bị giới hạn bởi vật liệu của các chi tiết phi kim loại như gioăng làm kín nắp van (gasket) hoặc đệm chèn cổ trục (packing). Nhà sản xuất có trách nhiệm khuyến cáo rõ giới hạn nhiệt độ này trong tài liệu kỹ thuật đi kèm sản phẩm.