Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10690:2015 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn châu Âu EN 1133:1994, quy định phương pháp xác định chỉ số formol trong nước rau, quả và các sản phẩm liên quan. Đây là một chỉ tiêu hóa lý quan trọng giúp đánh giá hàm lượng các hợp chất nitơ hữu cơ, chủ yếu là các axit amin tự do, từ đó phục vụ công tác kiểm soát chất lượng, phát hiện gian lận thương mại và xác định độ nguyên chất của các sản phẩm nước rau quả trên thị trường.

Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về phần mở đầu cùng các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10690:2015:

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

• Tiêu chuẩn này quy định cụ thể phương pháp xác định chỉ số formol trong các sản phẩm nước rau, nước quả và các sản phẩm tương tự có nguồn gốc từ rau quả.
• Chỉ số formol thu được từ phương pháp này là một thông số kỹ thuật quan trọng, được sử dụng rộng rãi bởi các phòng thử nghiệm, các nhà sản xuất và các cơ quan quản lý chất lượng thực phẩm nhằm đánh giá hàm lượng dinh dưỡng và tính tự nhiên của sản phẩm.

- Tài liệu viện dẫn bắt buộc (Điều 2)

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác và thống nhất, việc viện dẫn các tài liệu tiêu chuẩn khác là bắt buộc. Tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm các tiêu chuẩn về chất lượng nước dùng trong phân tích phòng thí nghiệm.
• Tiêu chuẩn viện dẫn chính là TCVN 4851 (ISO 3696) - Nước dùng cho phòng thí nghiệm phân tích - Yêu cầu kỹ thuật và phương pháp thử. Nước sử dụng trong toàn bộ quá trình thử nghiệm phải đáp ứng các tiêu chuẩn nghiêm ngặt này để tránh sai số.
• Nguyên tắc áp dụng tài liệu viện dẫn: Đối với các tài liệu ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu; đối với các tài liệu không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung.

- Nguyên tắc của phương pháp xác định (Điều 3)

• Phương pháp xác định chỉ số formol dựa trên nguyên tắc chuẩn độ điện thế các axit amin bằng dung dịch natri hydroxit chuẩn khi có mặt formaldehyt.
• Quá trình phân tích bắt đầu bằng việc điều chỉnh trị số pH của mẫu thử đến một giá trị cố định là 8,5 bằng dung dịch natri hydroxit nồng độ loãng.
• Sau khi pH đã ổn định ở mức 8,5, tiến hành bổ sung dung dịch formaldehyt vào mẫu. Phản ứng hóa học giữa formaldehyt và các nhóm amin tự do của axit amin sẽ giải phóng các proton (ion H+), làm cho môi trường dung dịch bị axit hóa và trị số pH giảm xuống rõ rệt.
• Hỗn hợp sau đó được chuẩn độ ngược lại bằng dung dịch natri hydroxit chuẩn (0,1 M) cho đến khi trị số pH quay trở lại mức ban đầu là 8,5.
• Thể tích dung dịch natri hydroxit tiêu tốn trong lần chuẩn độ thứ hai này tỷ lệ thuận với lượng nhóm amin tự do có trong mẫu và được sử dụng làm căn cứ để tính toán ra chỉ số formol của sản phẩm.

- Hóa chất và thuốc thử yêu cầu (Điều 4)

• Để đảm bảo độ tin cậy và độ lặp lại của phép đo, tất cả các hóa chất được sử dụng phải thuộc loại tinh khiết phân tích chuyên dụng cho phòng thí nghiệm. Nước sử dụng phải là nước cất hoặc nước có chất lượng tương đương, đạt tối thiểu cấp 3 theo quy định tại TCVN 4851 (ISO 3696) và không được chứa cacbon dioxit (CO2).
• Dung dịch natri hydroxit (NaOH): Sử dụng dung dịch chuẩn độ có nồng độ chính xác là 0,1 M. Dung dịch này cần được chuẩn bị, bảo quản cẩn thận trong bình nhựa kín để tránh hấp thụ CO2 từ không khí và phải được hiệu chuẩn định kỳ.
• Dung dịch formaldehyt: Sử dụng dung dịch formaldehyt thương mại có nồng độ khoảng từ 35% đến 40% khối lượng. Trước khi đưa vào sử dụng trong phép thử, dung dịch formaldehyt này bắt buộc phải được điều chỉnh pH đến mức 8,5 bằng dung dịch natri hydroxit 0,1 M nhằm trung hòa hoàn toàn lượng axit formic tự do thường phát sinh trong quá trình bảo quản formaldehyt.
• Các dung dịch đệm chuẩn pH: Yêu cầu chuẩn bị sẵn các dung dịch đệm có trị số pH đã biết trước (ví dụ: pH 4,00; pH 7,00; pH 9,00 hoặc pH 10,00 ở nhiệt độ 20 độ C) để tiến hành hiệu chuẩn máy đo pH trước khi thực hiện bất kỳ phép đo mẫu thực tế nào.