Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10397:2015 là văn bản kỹ thuật quan trọng quy định về quá trình thi công và nghiệm thu công trình thủy lợi, cụ thể là loại hình đập hỗn hợp đất đá đầm nén. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

- Phạm vi áp dụng (Điều 1)

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn trong thực tế xây dựng công trình thủy lợi:

• Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật về thi công, kiểm tra và nghiệm thu chất lượng đối với đập hỗn hợp đất đá đầm nén thuộc các công trình thủy lợi.
• Áp dụng cho các tổ chức, cá nhân tham gia vào các hoạt động xây dựng, giám sát, quản lý dự án và nghiệm thu công trình đập hỗn hợp đất đá đầm nén trên phạm vi cả nước.
• Đối với các công trình đập có quy mô đặc biệt hoặc áp dụng công nghệ thi công mới chưa được đề cập trong tiêu chuẩn này, chủ đầu tư và các bên liên quan cần xây dựng chỉ dẫn kỹ thuật riêng dựa trên các cơ sở khoa học và thực tiễn được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

- Tài liệu viện dẫn (Điều 2)

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách đồng bộ và chính xác, cần phối hợp sử dụng các tài liệu viện dẫn tiêu chuẩn quốc gia khác liên quan đến lĩnh vực thủy lợi và xây dựng:

• Các tiêu chuẩn về khảo sát địa chất công trình, địa chất thủy văn phục vụ thiết kế và thi công đập.
• Các tiêu chuẩn về thí nghiệm đất, đá trong phòng thí nghiệm và ngoài hiện trường để xác định các chỉ tiêu cơ lý của vật liệu đắp đập.
• Các tiêu chuẩn kỹ thuật về thi công và nghiệm thu công tác đất, công tác đá, công tác bê tông và bê tông cốt thép trong công trình thủy lợi.
• Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn lao động và bảo vệ môi trường trong quá trình thi công xây dựng.

- Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3)

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa thống nhất cho các thuật ngữ chuyên ngành sử dụng trong văn bản nhằm tránh hiểu sai lệch trong quá trình thực hiện:

• Đập hỗn hợp đất đá đầm nén: Là loại đập chắn nước được cấu tạo từ nhiều loại vật liệu khác nhau (đất, đá, sỏi sạn) được phân vùng rõ rệt và được đầm nén chặt để đảm bảo khả năng chịu lực và chống thấm.
• Vùng chống thấm (nhân đất sét hoặc tường tim): Là bộ phận của đập được xây dựng bằng vật liệu đất có tính thấm nước rất bé (thường là đất sét hoặc đất á sét) nhằm ngăn chặn dòng thấm qua thân đập.
• Vùng chuyển tiếp (vùng lọc): Là lớp vật liệu trung gian đặt giữa vùng chống thấm và vùng đá đổ nhằm ngăn ngừa hiện tượng xói ngầm, kéo trôi hạt mịn từ vùng đất sét sang vùng đá.
• Vùng ổn định (vùng đá đổ hoặc đất đá hỗn hợp): Là bộ phận chịu lực chính của đập, được cấu tạo từ vật liệu có cường độ cao và khả năng thoát nước tốt để đảm bảo sự ổn định của mái đập.

- Quy định chung (Điều 4)

Các nguyên tắc cơ bản và yêu cầu tổng quát trong suốt quá trình chuẩn bị, thi công và nghiệm thu đập hỗn hợp đất đá đầm nén:

• Công tác thi công đập phải tuân thủ nghiêm ngặt hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công đã được phê duyệt, các quy chuẩn kỹ thuật hiện hành và các chỉ dẫn kỹ thuật của dự án.
• Trước khi tiến hành thi công, nhà thầu phải lập biện pháp tổ chức thi công chi tiết, bao gồm sơ đồ khai thác mỏ vật liệu, quy trình đầm nén thực nghiệm, tiến độ thi công và phương án dẫn dòng thi công qua đập.
• Phải thực hiện công tác đầm nén thực nghiệm tại hiện trường đối với từng loại vật liệu đắp (đất sét, cát sỏi, đá đổ) để xác định các thông số thi công tối ưu như: chiều dày lớp rải, số lượt đầm, loại thiết bị đầm và độ ẩm thích hợp.
• Hệ thống kiểm tra chất lượng của nhà thầu và hệ thống giám sát của chủ đầu tư phải được thiết lập chặt chẽ, thực hiện kiểm tra thường xuyên từ khâu khai thác vật liệu, xử lý nền, rải vật liệu đến đầm nén hoàn thiện.
• Đảm bảo tuyệt đối an toàn lao động, phòng chống cháy nổ, vệ sinh môi trường và có phương án phòng chống thiên tai, lũ lụt hiệu quả trong suốt quá trình thi công công trình.