Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10256:2013 hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 690:2010, quy định về Thông tin và tư liệu - Hướng dẫn cho các tham chiếu và trích dẫn thư mục đối với các nguồn tin. Đây là văn bản pháp lý kỹ thuật quan trọng, định hình quy chuẩn thống nhất cho việc lập danh mục tài liệu tham khảo và trích dẫn nguồn trong các công trình nghiên cứu, tài liệu học thuật và xuất bản phẩm tại Việt Nam. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này đưa ra các hướng dẫn chi tiết về việc xây dựng các tham chiếu thư mục và trích dẫn trong các tài liệu không mang tính chất mô tả thuần túy. Cụ thể:

• Áp dụng cho mọi dạng nguồn tin được trích dẫn, bao gồm nhưng không giới hạn ở: tài liệu in ấn, tài liệu điện tử, bản đồ, bằng sáng chế, bản nhạc, bản ghi âm, hình ảnh trực quan và các phương tiện truyền thông khác.
• Không áp dụng cho các tham chiếu tự động được xử lý bằng máy (machine-readable references), mặc dù các nguyên tắc chung vẫn có thể được tham khảo để thiết kế các hệ thống này.
• Xác định rõ cấu trúc, thứ tự trình bày và các yếu tố bắt buộc hoặc tùy chọn trong một tham chiếu thư mục tiêu chuẩn nhằm giúp người đọc dễ dàng định vị nguồn tin gốc.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần tham chiếu đến các tài liệu quốc tế liên quan về chuyển tự và phiên âm hệ thống chữ viết. Các tài liệu viện dẫn cốt lõi bao gồm:

• Các tiêu chuẩn ISO về chuyển tự chữ viết (như chữ Cyrillic, chữ Hán, chữ Ả Rập, chữ Hy Lạp sang chữ Latinh) nhằm đảm bảo tên tác giả và tiêu đề tài liệu được chuẩn hóa quốc tế.
• Các quy chuẩn quốc tế về mã hóa ngôn ngữ và ký tự nhằm đảm bảo tính đồng nhất khi biểu diễn thông tin thư mục từ nhiều nguồn ngôn ngữ khác nhau trên thế giới.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi

Tiêu chuẩn làm rõ một hệ thống các khái niệm cơ bản để thống nhất cách hiểu và áp dụng thống nhất trong hoạt động thông tin - thư viện:

• Tham chiếu thư mục (Bibliographic reference): Tập hợp các dữ liệu mô tả một nguồn tin hoặc một phần của nguồn tin, đủ để nhận diện và định vị nguồn tin đó một cách chính xác.
• Trích dẫn (Citation): Hình thức rút gọn của tham chiếu thư mục được chèn trực tiếp vào văn bản hoặc chú thích cuối trang để chỉ rõ nguồn gốc của thông tin được sử dụng trong bài viết.
• Tác giả/Người tạo lập (Creator): Cá nhân hoặc tổ chức chịu trách nhiệm chính về nội dung trí tuệ hoặc nghệ thuật của nguồn tin (ví dụ: tác giả, biên tập viên, nhà biên dịch, đạo diễn).
• Ấn phẩm định kỳ (Serial): Nguồn tin được xuất bản thành các phần nối tiếp nhau, thường có số thứ tự hoặc ngày tháng, dự kiến kéo dài vô hạn (ví dụ: tạp chí, báo, niên giám).
• Tài liệu đơn bản (Monograph): Tài liệu hoàn chỉnh trong một tập hoặc một số lượng tập giới hạn được xác định trước.

Điều 4: Nguyên tắc chung và các yếu tố cấu thành tham chiếu

Điều khoản này thiết lập nền tảng cho việc xây dựng một tham chiếu thư mục chuẩn hóa, bao gồm các nguyên tắc:

• Tính nhất quán: Việc trình bày các yếu tố (như viết hoa, dấu câu, kiểu chữ, cách viết tắt) phải được duy trì đồng bộ và nhất quán trong suốt toàn bộ danh mục tài liệu tham khảo của một tác phẩm.
• Nguồn thông tin: Thông tin dùng để lập tham chiếu phải được lấy trực tiếp từ chính nguồn tin được trích dẫn, ưu tiên trang tên sách (trang nhan đề) hoặc nguồn tương đương đối với tài liệu điện tử.
• Các thành phần cơ bản: Một tham chiếu thông thường phải bao gồm các nhóm thông tin chính: Tên người tạo lập (tác giả), Tên tài liệu (nhan đề), Thông tin xuất bản (nơi xuất bản, nhà xuất bản, năm xuất bản), và thông tin định vị cụ thể (trang, chương, liên kết URL đối với tài liệu điện tử).