Nghị định số 235-HĐBT được Hội đồng Bộ trưởng ban hành ngày 1 tháng 9 năm 1985 nhằm cải tiến chế độ tiền lương của công nhân, viên chức và các lực lượng vũ trang. Đây là văn bản pháp lý quan trọng đánh dấu bước chuyển đổi mạnh mẽ từ chế độ cung cấp hiện vật theo giá bù lỗ sang chế độ trả lương bằng tiền do quỹ hàng hóa bảo đảm, quán triệt nguyên tắc phân phối theo lao động và xóa bỏ bao cấp.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng thống nhất trong cả nước đối với các đối tượng bao gồm: công nhân, viên chức trực tiếp sản xuất, kinh doanh; cán bộ quản lý tại các liên hiệp xí nghiệp và xí nghiệp; cán bộ, viên chức trong các tổ chức sự nghiệp và cơ quan quản lý Nhà nước từ Trung ương đến cấp huyện; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ thuộc lực lượng vũ trang và nửa vũ trang; cán bộ hoạt động tại cấp xã, phường, thị trấn; cùng các đối tượng lao động hợp đồng, gia công liên quan.

Mục tiêu và nguyên tắc cải tiến chế độ tiền lương

• Bãi bỏ hoàn toàn chế độ cung cấp hiện vật theo giá bù lỗ, chuyển hẳn sang hình thức trả lương bằng tiền mặt được bảo đảm bằng quỹ hàng hóa của Nhà nước.
• Thực hiện phân phối theo lao động, xóa bỏ triệt để bao cấp, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống tiền lương trên phạm vi toàn quốc nhằm ổn định và từng bước cải thiện đời sống cho người lao động và lực lượng vũ trang.

Quy định về mức lương tối thiểu

• Mức lương tối thiểu được ấn định là 220 đồng một tháng, áp dụng cho lao động giản đơn nhất trong điều kiện làm việc bình thường tại những vùng có giá sinh hoạt thấp nhất.
• Khi mức giá sinh hoạt thay đổi hoặc tại các vùng có chi phí sinh hoạt cao hơn, người lao động được hưởng thêm phụ cấp chênh lệch giá sinh hoạt theo vùng.
• Mức lương tối thiểu này là cơ sở pháp lý để xác định các mức lương cấp bậc hoặc lương chức vụ trong toàn bộ hệ thống.

Hệ thống thang lương, bảng lương thống nhất toàn quốc

Nghị định ban hành kèm theo các danh mục thang lương, bảng lương áp dụng đồng bộ bao gồm:

• Các thang lương cho công nhân sản xuất: Gồm 5 loại thang lương (thang 7 bậc hệ số 1,45; thang 7 bậc hệ số 1,40; thang 6 bậc hệ số 1,40; thang 6 bậc hệ số 1,36; và thang 6 bậc hệ số 1,32).
• Các bảng lương cho công nhân, viên chức trực tiếp sản xuất, kinh doanh: Gồm 15 bảng lương cụ thể cho từng ngành nghề đặc thù như công nhân điện lực, tàu vận tải biển, hoa tiêu, tàu sông, nhà ga xe lửa, lái xe lửa, lái xe ô tô các loại, tàu điện, tàu công trình, tàu đánh cá, thợ lặn...
• Các bảng lương chức vụ cho cán bộ quản lý xí nghiệp: Gồm 6 bảng lương phân chia theo nhóm ngành sản xuất, kinh doanh như khai khoáng; cơ khí, điện, hóa chất; xây dựng, vận tải, thủy sản, lâm sản, địa chất; công nghiệp nhẹ, thực phẩm; nông nghiệp; thương nghiệp, dịch vụ, khách sạn...
• Các bảng lương chức vụ cho cán bộ, viên chức sự nghiệp và quản lý Nhà nước: Gồm bảng lương cho cán bộ khoa học, kỹ thuật, y tế, giáo dục, văn hóa, nghệ thuật; cán bộ thực hành nghiệp vụ, hành chính; và cán bộ lãnh đạo cơ quan Nhà nước từ Trung ương đến cấp huyện.
• Các bảng lương cho lực lượng vũ trang và nửa vũ trang: Gồm bảng lương sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp; phụ cấp quân hàm hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân; bảng lương sĩ quan, hạ sĩ quan Công an nhân dân; và bảng lương cán bộ, viên chức ngành Hải quan.

Căn cứ xếp lương và phân hạng đơn vị

• Đối với công nhân, viên chức trực tiếp sản xuất: Xếp lương dựa trên tiêu chuẩn cấp bậc kỹ thuật, trình độ tổ chức sản xuất và tổ chức lao động tại cơ sở. Mọi bổ sung, sửa đổi tiêu chuẩn kỹ thuật phải có sự thỏa thuận của Bộ Lao động.
• Đối với cán bộ quản lý xí nghiệp: Tiến hành phân hạng xí nghiệp dựa trên quy mô, độ phức tạp và phạm vi trách nhiệm quản lý để làm căn cứ xếp lương chức vụ. Việc xếp hạng phải được Bộ Lao động thỏa thuận mới có hiệu lực.
• Đối với cán bộ, viên chức Nhà nước và sự nghiệp: Căn cứ vào chức vụ đang đảm nhiệm, chức danh và tiêu chuẩn nghiệp vụ để xếp lương. Trường hợp chưa có tiêu chuẩn nghiệp vụ thì tạm thời chuyển bậc theo hướng dẫn của Bộ Lao động.

Chế độ phụ cấp lương

Ngoài lương cơ bản, người lao động và lực lượng vũ trang được hưởng các khoản phụ cấp tính theo tỷ lệ trên lương cấp bậc hoặc chức vụ:

• Phụ cấp khu vực: Từ 5% đến 25% tùy thuộc vào điều kiện khí hậu, độ xa xôi hẻo lánh và khó khăn sinh hoạt.
• Phụ cấp chênh lệch giá sinh hoạt theo vùng: Được xác định dựa trên chênh lệch giữa giá tính lương và giá thực tế tại địa phương, điều chỉnh định kỳ 3 tháng một lần.
• Phụ cấp thâm niên đặc biệt: Áp dụng cho Quân đội, Công an, Hải quan và một số ngành nghề đặc biệt gian khổ với mức tối đa 20% (riêng lực lượng vũ trang, hải quan và công nhân mỏ hầm lò tối đa 25%).
• Phụ cấp thâm niên vượt khung: Áp dụng cho các ngành còn lại khi đã đạt bậc lương cao nhất; sau 5 năm được hưởng 5%, từ năm thứ 6 trở đi mỗi năm cộng thêm 1%.
• Phụ cấp ưu đãi: Hưởng 20% đối với Quân đội, Công an; 10% đối với Hải quan; 5% đối với nhân viên phục vụ lực lượng vũ trang; từ 5% đến 7% đối với cán bộ y tế điều trị, phòng bệnh và giáo viên trực tiếp giảng dạy các cấp.
• Phụ cấp chiến đấu: Áp dụng tại địa bàn biên giới Việt - Trung với mức 10% ở cấp huyện, 15% ở cấp xã biên giới và 20% ở các xã thường xuyên chiến đấu.
• Phụ cấp độc hại, nguy hiểm: Từ 5% đến 15% cho người làm việc trong môi trường độc hại hoặc điều khiển phương tiện trên tuyến đường nguy hiểm.
• Phụ cấp lưu động: Từ 5% đến 20% tùy thuộc vào tính chất di chuyển của ngành nghề.
• Phụ cấp trách nhiệm: Từ 5% đến 10% cho người đảm nhận công việc đòi hỏi trách nhiệm cao hoặc kiêm nhiệm quản lý.
• Phụ cấp thu hút: Từ 5% đến 15% áp dụng có thời hạn cho người được điều động đến cơ sở sản xuất ở nông thôn, miền núi, vùng sâu vùng xa.
• Phụ cấp làm thêm giờ: Phụ cấp 50% nếu làm thêm vào ngày thường; phụ cấp 100% nếu làm vào ngày nghỉ hàng tuần hoặc ngày lễ.
• Phụ cấp làm đêm: Phụ cấp 30% khi làm việc từ 22 giờ đến 6 giờ sáng; phụ cấp 40% đối với xí nghiệp sản xuất 3 ca liên tục. Đồng thời bãi bỏ hoàn toàn chế độ bồi dưỡng hiện vật ca đêm.

Chế độ lương sản phẩm, tiền thưởng và thử việc

• Đối với người hưởng lương sản phẩm hoặc lương khoán: Đơn giá sản phẩm được tính thêm tỷ lệ khuyến khích từ 5% đến 7% mức lương cấp bậc công việc.
• Quỹ tiền thưởng được trích bằng 5% đến 7% quỹ lương cấp bậc/chức vụ đối với khu vực sản xuất, kinh doanh; và bằng 5% đối với khu vực hành chính sự nghiệp.
• Trong thời gian làm thử hoặc tập sự, người lao động và học sinh tốt nghiệp được hưởng 95% mức lương của bậc tuyển dụng chính thức.

Nguyên tắc trả lương theo công việc

• Áp dụng nguyên tắc làm công việc gì, giữ chức vụ gì thì hưởng lương theo công việc và chức vụ đó.
• Khi thay đổi công việc hoặc chức vụ thì hưởng lương theo vị trí mới, không thực hiện bảo lưu mức lương cũ. Ngoại trừ trường hợp cán bộ cấp trên được điều động về tăng cường cho cấp dưới thì mới được giữ nguyên lương cũ.

Chế độ phụ cấp đối với cán bộ cấp xã, phường, thị trấn

• Cán bộ lãnh đạo chủ chốt (Chủ tịch UBND) hưởng phụ cấp sinh hoạt phí từ 140 đến 160 đồng/tháng; cán bộ chuyên trách khác hưởng từ 120 đến 160 đồng/tháng; cán bộ nửa chuyên trách hưởng từ 70 đến 90 đồng/tháng tùy theo quy mô và độ phức tạp của địa phương.
• Trưởng thôn, trưởng bản tại các huyện biên giới Việt - Trung được hưởng phụ cấp tương đương cán bộ nửa chuyên trách cấp xã.
• Cán bộ xã đã nghỉ việc theo các quyết định cũ được hưởng phụ cấp bằng 60% mức của cán bộ đương chức cùng chức vụ.
• Các khoản phụ cấp sinh hoạt phí này đều được cộng thêm phụ cấp chênh lệch giá sinh hoạt theo vùng.

Quy định về lao động hợp đồng, gia công và trợ cấp khó khăn

• Tiền công cho lao động hợp đồng tạm thời và giá gia công cho thợ thủ công phải được xây dựng dựa trên khung lương của Nhà nước, có điều chỉnh phù hợp với đặc thù địa phương.
• Ngân sách Nhà nước dành một khoản kinh phí riêng để trợ cấp cho công nhân, viên chức và người hưởng lương trong lực lượng vũ trang có đông người ăn theo mà đời sống thực tế gặp nhiều khó khăn.

Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện

• Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 1 tháng 9 năm 1985.
• Bãi bỏ tất cả các quy định trước đây về tiền lương và phụ cấp hiện vật trái với các nội dung tại Nghị định này.
• Bộ Lao động phối hợp với các Bộ, ngành liên quan chịu trách nhiệm hướng dẫn thi hành. Riêng đối với lực lượng vũ trang và nửa vũ trang, Bộ Quốc phòng, Bộ Nội vụ và Tổng cục Hải quan ban hành hướng dẫn sau khi thống nhất với Bộ Lao động và Bộ Tài chính.
• Thủ trưởng các Bộ, Ủy ban Nhà nước, cơ quan thuộc Hội đồng Bộ trưởng và Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, đặc khu trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc Nghị định này.