Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14431:2025 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 15151:2018) về Sữa, sản phẩm sữa, thức ăn công thức dành cho trẻ sơ sinh và sản phẩm dinh dưỡng dành cho người lớn - Xác định khoáng chất và nguyên tố vết - Phương pháp đo phổ phát xạ nguyên tử plasma cảm ứng cao tần (ICP-AES) quy định phương pháp chuẩn hóa nhằm xác định chính xác hàm lượng các chất dinh dưỡng vi lượng và khoáng chất thiết yếu trong các sản phẩm dinh dưỡng.

Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn

Tiêu chuẩn này được áp dụng rộng rãi đối với các nhóm đối tượng và sản phẩm sau trên phạm vi toàn quốc:

• Sữa tươi, sữa bột và các sản phẩm chế biến từ sữa.
• Thức ăn công thức dành cho trẻ sơ sinh (infant formula) ở các dạng lỏng, bột hoặc cô đặc.
• Sản phẩm dinh dưỡng công thức chuyên biệt dành cho người lớn.
• Các phòng thử nghiệm, cơ quan kiểm nghiệm thực phẩm Nhà nước và các tổ chức chứng nhận chất lượng độc lập thực hiện việc đánh giá sự phù hợp của sản phẩm sữa và dinh dưỡng.

Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)

Dưới đây là phân tích chi tiết nội dung kỹ thuật và các quy định nền tảng được thiết lập từ Điều 1 đến Điều 4 của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14431:2025:

Điều 1: Phạm vi áp dụng

• Tiêu chuẩn quy định phương pháp xác định đồng thời hoặc riêng rẽ các khoáng chất chính bao gồm Canxi (Ca), Natri (Na), Kali (K), Magie (Mg), Phốt pho (P) và các nguyên tố vết quan trọng như Sắt (Fe), Kẽm (Zn), Đồng (Cu), Mangan (Mn) bằng kỹ thuật ICP-AES.
• Phương pháp này có độ nhạy cao, giới hạn phát hiện thấp, phù hợp để kiểm soát chất lượng dinh dưỡng và an toàn thực phẩm đối với các sản phẩm sữa và thức ăn công thức.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

• Tiêu chuẩn yêu cầu áp dụng đồng bộ với các tài liệu viện dẫn liên quan đến quy trình lấy mẫu, chuẩn bị mẫu thử và các tiêu chuẩn kỹ thuật về nước dùng trong phân tích phòng thử nghiệm.
• Các tài liệu viện dẫn này là bắt buộc và cấu thành một phần không thể tách rời của tiêu chuẩn nhằm đảm bảo tính chính xác, lặp lại của kết quả đo.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

• Định nghĩa chi tiết các khái niệm chuyên ngành về sữa, sản phẩm sữa, thức ăn công thức dành cho trẻ sơ sinh và sản phẩm dinh dưỡng dành cho người lớn để thống nhất cách hiểu trong quá trình phân tích và áp dụng thực tế.
• Làm rõ các thuật ngữ kỹ thuật liên quan đến vận hành thiết bị đo phổ phát xạ nguyên tử plasma cảm ứng cao tần (ICP-AES).

Điều 4: Nguyên tắc của phương pháp

• Quá trình vô cơ hóa mẫu: Mẫu thử được phân hủy hoàn toàn (thường bằng phương pháp phân hủy ướt sử dụng axit mạnh dưới áp suất và nhiệt độ cao trong lò vi sóng hoặc thiết bị gia nhiệt chuyên dụng) để giải phóng hoàn toàn các khoáng chất và nguyên tố vết dưới dạng ion hòa tan trong dung dịch axit.
• Quá trình kích thích plasma: Dung dịch mẫu sau khi xử lý được chuyển thành dạng sương mịn và đưa vào nguồn plasma cảm ứng cao tần (ICP) có nhiệt độ cực cao. Tại đây, các nguyên tố bị kích thích và phát ra bức xạ điện từ ở các bước sóng đặc trưng cho từng nguyên tố.
• Đo phổ phát xạ (AES): Cường độ bức xạ phát ra tại các bước sóng đặc trưng được đo bằng hệ thống quang học của thiết bị ICP-AES. Hàm lượng của từng khoáng chất và nguyên tố vết được xác định chính xác bằng cách so sánh cường độ phát xạ của mẫu với đường chuẩn của các dung dịch tiêu chuẩn đã biết trước nồng độ.

Ý nghĩa và hiệu lực áp dụng

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14431:2025 (ISO 15151:2018) là công cụ kỹ thuật quan trọng giúp các doanh nghiệp sản xuất sữa và cơ quan quản lý kiểm soát chặt chẽ hàm lượng vi chất dinh dưỡng, đảm bảo quyền lợi người tiêu dùng và đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe của thị trường quốc tế.