Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1731:1985 quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với trục khuỷu của động cơ điêzen và động cơ ga. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng làm cơ sở cho việc thiết kế, chế tạo, kiểm tra và nghiệm thu trục khuỷu, nhằm đảm bảo tính đồng bộ, độ bền cơ học và độ tin cậy vận hành của động cơ đốt trong.

Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết nội dung phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các loại trục khuỷu nguyên khối hoặc trục khuỷu ghép của động cơ điêzen và động cơ ga (động cơ đốt trong nói chung) được chế tạo mới hoặc trong quá trình đại tu, sửa chữa lớn.
• Quy chuẩn xác định các giới hạn kỹ thuật bắt buộc đối với các bề mặt làm việc chính của trục khuỷu, bao gồm cổ trục chính (cổ biên) và cổ chốt khuỷu.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho các loại trục khuỷu của các động cơ chuyên dùng có kết cấu đặc biệt, trừ khi có sự thỏa thuận thống nhất bằng văn bản giữa nhà sản xuất và khách hàng.

• Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần phối hợp tham chiếu với các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về dung sai, lắp ghép, độ nhám bề mặt và các phương pháp thử nghiệm vật liệu phi hủy diệt.
• Các tài liệu viện dẫn bao gồm các tiêu chuẩn về phôi thép rèn, phôi gang đúc, phương pháp nhiệt luyện và các quy trình kiểm tra khuyết tật bề mặt bằng phương pháp từ tính hoặc siêu âm.

• Vật liệu chế tạo: Trục khuỷu phải được chế tạo từ các loại thép cacbon chất lượng cao, thép hợp kim hoặc gang có độ bền cao (gang cầu) theo đúng tài liệu kỹ thuật và bản vẽ thiết kế đã được phê duyệt.
• Phương pháp tạo phôi: Phôi trục khuỷu có thể được tạo ra bằng phương pháp rèn khuôn, rèn tự do hoặc đúc. Đối với phôi rèn, phải đảm bảo hướng thớ kim loại liên tục, không bị cắt đứt ở các vùng chuyển tiếp nguy hiểm như góc lượn (fillet).
• Chất lượng phôi: Trên bề mặt và trong lòng phôi không được có các khuyết tật nghiêm trọng như nứt, rỗ khí, ngậm xỉ hoặc phân lớp ảnh hưởng trực tiếp đến độ bền mỏi của chi tiết.
• Chế độ nhiệt luyện: Trục khuỷu sau khi gia công thô phải được nhiệt luyện (tôi, ram hoặc hóa tốt) để đạt được cơ tính tổng hợp cao. Các bề mặt cổ trục chính và cổ chốt khuỷu phải được tôi bề mặt (tôi cao tần hoặc thấm nitơ) để gia tăng độ cứng và khả năng chống mài mòn.

• Dung sai kích thước và hình dáng hình học: Quy định nghiêm ngặt về dung sai đường kính cổ trục và cổ chốt khuỷu. Độ không tròn (độ méo) và độ côn của các cổ trục không được vượt quá giới hạn cho phép quy định trong bản vẽ kỹ thuật.
• Độ nhám bề mặt: Bề mặt làm việc của các cổ trục chính, cổ chốt khuỷu và các góc lượn chuyển tiếp phải được mài bóng hoặc siêu tinh xác để đạt độ nhám bề mặt (Ra) tối ưu, giúp giảm thiểu ma sát và tránh hiện tượng tập trung ứng suất.
• Góc lượn chuyển tiếp (Fillet): Các góc lượn nối giữa cổ trục và má khuỷu phải được gia công đúng bán kính thiết kế, bề mặt phải nhẵn bóng, tuyệt đối không được có vết xước, khấc hoặc khuyết tật cắt lẹm do dụng cụ cắt gây ra.
• Hệ thống lỗ dẫn dầu bôi trơn: Các lỗ dẫn dầu bôi trơn đi qua trục khuỷu phải được khoan chính xác theo thiết kế. Các mép lỗ tại vị trí giao cắt với bề mặt cổ trục phải được vê tròn bán kính và đánh bóng mịn để loại bỏ nguy cơ nứt mỏi từ mép lỗ.

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các quy định từ Điều 1 đến Điều 4 của TCVN 1731:1985 là điều kiện tiên quyết để đảm bảo trục khuỷu có đủ độ bền mỏi, khả năng chịu tải trọng động cực lớn và hoạt động ổn định trong điều kiện khắc nghiệt của động cơ đốt trong.