Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1724:1985

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1724:1985 quy định các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt đối với chốt pít tông của động cơ điêzen và động cơ ga. Đây là bộ phận quan trọng trong cơ cấu truyền lực của động cơ đốt trong, đòi hỏi độ chính xác cao về kích thước, độ bền bề mặt và khả năng chịu tải trọng động lớn. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này xác định phạm vi áp dụng cụ thể đối với các sản phẩm chốt pít tông:

• Áp dụng cho chốt pít tông của các loại động cơ điêzen và động cơ ga (động cơ đốt trong).
• Giới hạn áp dụng đối với các động cơ có đường kính xi lanh tiêu chuẩn (thường áp dụng cho các đường kính xi lanh đến 200 mm hoặc theo thiết kế chuyên biệt của từng dòng động cơ).
• Tiêu chuẩn này làm căn cứ kỹ thuật cho việc thiết kế, chế tạo, nghiệm thu và kiểm tra chất lượng sản phẩm tại các cơ sở sản xuất và sửa chữa cơ khí.

Điều 2: Quy định chung về chế tạo

Các yêu cầu nền tảng trong quá trình sản xuất chốt pít tông bao gồm:

• Chốt pít tông phải được chế tạo hoàn toàn phù hợp với bản vẽ kỹ thuật đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.
• Quá trình gia công phải đảm bảo tính đồng nhất về cơ lý tính trên toàn bộ sản phẩm trong cùng một lô sản xuất.
• Bề mặt của chốt pít tông không được có các khuyết tật ngoại quan như vết nứt, vết xước sâu, rỗ khí hoặc các vết cháy do nhiệt luyện làm ảnh hưởng đến khả năng chịu lực.

Điều 3: Vật liệu chế tạo chốt pít tông

Tiêu chuẩn quy định cụ thể về nhóm vật liệu được phép sử dụng nhằm đảm bảo độ bền lõi và độ cứng bề mặt:

• Sử dụng các loại thép hợp kim thấm cacbon chất lượng cao như 20Cr, 18CrMnTi, 15Cr, hoặc các mác thép tương đương có khả năng thấm cacbon tốt.
• Đối với một số loại động cơ có tải trọng trung bình hoặc thấp, cho phép sử dụng thép cacbon chất lượng cao như thép 45 hoặc thép hợp kim hóa tốt như 40Cr kết hợp với phương pháp tôi bề mặt bằng dòng điện cao tần.
• Vật liệu trước khi đưa vào gia công phải có chứng chỉ chất lượng của nhà sản xuất hoặc phải qua kiểm nghiệm thành phần hóa học và cơ tính.

Điều 4: Yêu cầu kỹ thuật về cơ tính và độ chính xác gia công

Đây là điều khoản cốt lõi quy định các thông số kỹ thuật chi tiết của chốt pít tông:

• Độ cứng bề mặt: Bề mặt làm việc ngoài của chốt pít tông sau khi nhiệt luyện (thấm cacbon hoặc tôi cao tần) phải đạt độ cứng từ 56 đến 65 HRC (hoặc tương đương). Độ cứng của phần lõi phải đảm bảo tính dẻo dai chịu va đập, thường dao động từ 30 đến 45 HRC tùy thuộc vào mác thép sử dụng.
• Chiều sâu lớp hóa cứng: Chiều sâu lớp thấm cacbon hoặc lớp tôi bề mặt sau khi mài bóng phải nằm trong giới hạn quy định trên bản vẽ thiết kế, thông thường từ 0,5 mm đến 1,5 mm tùy thuộc vào đường kính chốt.
• Độ nhám bề mặt: Bề mặt làm việc phía ngoài của chốt pít tông phải được mài siêu tinh xác, độ nhám bề mặt (Ra) không được lớn hơn 0,16 µm (hoặc Rz không lớn hơn 0,8 µm) để giảm thiểu ma sát và mài mòn.
• Dung sai kích thước và hình dáng: Sai lệch giới hạn về đường kính ngoài, độ côn, độ ôvan và độ không thẳng của đường sinh mặt ngoài không được vượt quá các trị số dung sai nghiêm ngặt được quy định cụ thể trong bảng tiêu chuẩn kỹ thuật đi kèm.