Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 165:1988

Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 165:1988 quy định phương pháp kiểm tra không phá hủy bằng siêu âm đối với mối hàn liên kết của ống thép. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng nhằm đánh giá chất lượng mối hàn, phát hiện kịp thời các khuyết tật bên trong cấu trúc liên kết hàn của đường ống thép trong quá trình chế tạo, lắp đặt và sửa chữa. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của phương pháp kiểm tra siêu âm đối với mối hàn ống thép:

• Đối tượng áp dụng: Tiêu chuẩn áp dụng cho việc kiểm tra chất lượng các mối hàn nóng chảy (mối hàn giáp mối, mối hàn góc) của các loại ống thép có đường kính và chiều dày thành ống theo quy định kỹ thuật cụ thể.
• Mục đích kiểm tra: Phát hiện các khuyết tật bên trong mối hàn và vùng ảnh hưởng nhiệt bao gồm vết nứt, không thấu, không ngấu, lẫn xỉ, rỗ khí và các dạng bất liên tục khác.
• Giới hạn áp dụng: Tiêu chuẩn không áp dụng cho các mối hàn có cấu trúc đặc biệt hoặc các vật liệu phi kim loại trừ khi có thỏa thuận kỹ thuật riêng biệt giữa các bên liên quan.

Điều 2: Quy định chung

Điều 2 thiết lập các nguyên tắc cơ bản và yêu cầu bắt buộc đối với công tác chuẩn bị nhân sự và an toàn lao động:

• Yêu cầu về nhân sự: Người thực hiện kiểm tra siêu âm phải được đào tạo chuyên môn, có chứng chỉ chuyên môn phù hợp về kiểm tra không phá hủy (NDT) theo quy định hiện hành. Người ký kết quả kiểm tra phải có trình độ chuyên môn từ cấp độ tương đương trở lên để đảm bảo tính chính xác của kết luận.
• Điều kiện môi trường làm việc: Khu vực tiến hành kiểm tra phải đảm bảo các điều kiện về ánh sáng, nhiệt độ môi trường và an toàn lao động. Phải có các biện pháp che chắn phù hợp nếu kiểm tra ngoài trời trong điều kiện thời tiết bất lợi.
• An toàn lao động: Tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về an toàn điện khi sử dụng thiết bị siêu âm và an toàn khi làm việc trên cao hoặc trong không gian hạn chế của công trình đường ống.

Điều 3: Thiết bị và phương tiện kiểm tra

Quy định chi tiết về các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống thiết bị siêu âm nhằm đảm bảo độ nhạy và độ chính xác cao nhất:

• Máy siêu âm: Phải là loại máy xung - vọng có khả năng điều chỉnh tần số, độ nhạy và có màn hình hiển thị rõ ràng các xung tín hiệu. Máy phải được hiệu chuẩn định kỳ theo quy định của cơ quan đo lường có thẩm quyền.
• Đầu dò siêu âm: Sử dụng các loại đầu dò thẳng (đầu dò dọc) và đầu dò góc (đầu dò ngang) có tần số phù hợp (thường từ 2 MHz đến 5 MHz) tùy thuộc vào chiều dày thành ống và đặc tính của mối hàn cần kiểm tra.
• Chất tiếp âm: Chất tiếp âm (như dầu, mỡ, glycerin hoặc nước) phải đảm bảo khả năng truyền sóng âm tốt giữa đầu dò và bề mặt ống thép, không gây ăn mòn hóa học đối với bề mặt kim loại kiểm tra.
• Mẫu chuẩn và mẫu so sánh: Phải sử dụng các khối chuẩn (như CO-2, CO-3 hoặc các khối chuẩn tương đương) để hiệu chuẩn phạm vi quét và độ nhạy của thiết bị trước khi tiến hành đo thực tế.

Điều 4: Chuẩn bị kiểm tra

Các bước chuẩn bị bắt buộc trước khi tiến hành quét siêu âm để loại bỏ các yếu tố gây nhiễu tín hiệu:

• Chuẩn bị bề mặt kiểm tra: Bề mặt của mối hàn và vùng kim loại cơ bản lân cận (với chiều rộng tối thiểu bằng khoảng dịch chuyển cần thiết của đầu dò) phải được làm sạch hoàn toàn khỏi vảy hàn, xỉ hàn, rỉ sét, sơn, dầu mỡ và các chất bẩn khác. Bề mặt phải nhẵn phẳng, không có các vết lồi lõm cơ học làm mất tiếp xúc của đầu dò.
• Xác định vùng quét: Vùng quét phải được tính toán kỹ lưỡng dựa trên chiều dày thành ống và góc của đầu dò để đảm bảo chùm tia siêu âm quét qua toàn bộ thể tích của mối hàn và vùng ảnh hưởng nhiệt.
• Hiệu chuẩn thiết bị: Trước mỗi ca làm việc hoặc khi thay đổi người vận hành, thiết bị phải được hiệu chuẩn lại về mốc thời gian (khoảng cách) và độ nhạy (biên độ xung) trên các mẫu chuẩn phù hợp.