Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 37001:2018 (hoàn toàn tương đương với ISO 37001:2016) về Hệ thống quản lý chống hối lộ - Các yêu cầu và hướng dẫn sử dụng là bộ tiêu chuẩn quốc gia quy định các yêu cầu và cung cấp hướng dẫn nhằm giúp các tổ chức thiết lập, thực hiện, duy trì, xem xét và cải tiến hệ thống quản lý chống hối lộ. Tiêu chuẩn này được áp dụng nhằm hỗ trợ tổ chức ngăn ngừa, phát hiện và xử lý hối lộ, đồng thời tuân thủ các quy định pháp luật về chống hối lộ và các cam kết tự nguyện áp dụng đối với các hoạt động của tổ chức.

Phạm vi và đối tượng áp dụng

TCVN ISO 37001:2018 có phạm vi áp dụng rộng rãi, không giới hạn quy mô, loại hình hay lĩnh vực hoạt động của tổ chức. Đối tượng áp dụng bao gồm các tổ chức thuộc khu vực công, tư nhân và phi lợi nhuận. Tiêu chuẩn giải quyết các vấn đề hối lộ liên quan đến hoạt động của tổ chức, bao gồm:

• Hối lộ trong khu vực công, tư nhân và phi lợi nhuận.
• Hối lộ bởi tổ chức hoặc bởi nhân sự của tổ chức hành động nhân danh tổ chức hoặc vì lợi ích của tổ chức.
• Hối lộ nhằm vào tổ chức hoặc nhằm vào nhân sự của tổ chức liên quan đến các hoạt động của tổ chức.
• Hối lộ trực tiếp hoặc gián tiếp (ví dụ: hối lộ được đưa hoặc nhận thông qua hoặc bởi một bên thứ ba).

Mục tiêu của hệ thống quản lý chống hối lộ

Hệ thống quản lý chống hối lộ được thiết lập nhằm đạt được các mục tiêu cốt lõi sau:

• Giúp tổ chức ngăn ngừa, phát hiện và giải quyết các hành vi hối lộ một cách chủ động và hệ thống.
• Thúc đẩy văn hóa đạo đức kinh doanh, sự minh bạch, chính trực và tuân thủ pháp luật trong toàn bộ tổ chức.
• Cung cấp các biện pháp kiểm soát phù hợp để giảm thiểu rủi ro hối lộ liên quan đến nhân sự, đối tác kinh doanh và các giao dịch tài chính hoặc phi tài chính.
• Tạo dựng niềm tin, uy tín và nâng cao giá trị thương hiệu của tổ chức đối với khách hàng, đối tác, cơ quan quản lý và công chúng.

Để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả, các mục tiêu của hệ thống quản lý chống hối lộ phải đáp ứng các yêu cầu sau:

• Phải nhất quán với chính sách chống hối lộ đã được ban hành của tổ chức.
• Phải có khả năng đo lường được (nếu khả thi) để đánh giá mức độ hoàn thành.
• Phải tính đến các kết quả đánh giá rủi ro hối lộ cụ thể của tổ chức.
• Phải được theo dõi, giám sát, cập nhật thường xuyên và truyền thông rõ ràng đến toàn bộ nhân sự có liên quan.

Nội dung cốt lõi của Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (Điều 1 - Điều 4)

Phần mở đầu và bốn điều khoản đầu tiên của TCVN ISO 37001:2018 đặt nền móng quan trọng cho việc hiểu, định hướng và triển khai hệ thống quản lý chống hối lộ tại tổ chức:

• Điều 1: Phạm vi áp dụng (Scope) - Xác định rõ giới hạn và khả năng áp dụng của tiêu chuẩn. Tiêu chuẩn này chỉ giải quyết vấn đề hối lộ (bao gồm hối lộ bằng tiền hoặc phi tiền tệ, trực tiếp hoặc gián tiếp) và không áp dụng trực tiếp cho các hành vi gian lận, tham nhũng khác như độc quyền, rửa tiền, trừ khi các hành vi đó liên quan trực tiếp đến hoạt động hối lộ.
• Điều 2: Tài liệu viện dẫn (Normative references) - Nêu rõ các tài liệu viện dẫn cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn. Đối với TCVN ISO 37001:2018, không có tài liệu viện dẫn nào khác là bắt buộc, tuy nhiên người sử dụng có thể tham khảo các tiêu chuẩn hệ thống quản lý liên quan của ISO để phối hợp triển khai.
• Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa (Terms and definitions) - Cung cấp các định nghĩa chuẩn hóa để đảm bảo sự hiểu biết thống nhất trong toàn bộ hệ thống. Các thuật ngữ quan trọng bao gồm: "hối lộ" (bribery), "tổ chức" (organization), "bên quan tâm" (interested party), "nhân sự" (personnel), "đối tác kinh doanh" (business associate), "rủi ro hối lộ" (bribery risk), và "thẩm định" (due diligence).
• Điều 4: Bối cảnh của tổ chức (Context of the organization) - Đây là bước khởi đầu bắt buộc để xây dựng hệ thống. Tổ chức phải xác định các vấn đề nội bộ và bên ngoài ảnh hưởng đến khả năng đạt được mục tiêu của hệ thống quản lý chống hối lộ. Điều này bao gồm việc hiểu nhu cầu và mong đợi của các bên quan tâm, xác định phạm vi của hệ thống quản lý, và đặc biệt là tiến hành đánh giá rủi ro hối lộ một cách định kỳ để nhận diện, phân tích và ưu tiên xử lý các rủi ro hối lộ cụ thể mà tổ chức đối mặt.

Hiệu lực thi hành và hướng dẫn áp dụng

TCVN ISO 37001:2018 được áp dụng tự nguyện đối với mọi tổ chức muốn khẳng định cam kết chống hối lộ và nâng cao năng lực quản trị minh bạch. Việc áp dụng thành công tiêu chuẩn này đòi hỏi sự cam kết mạnh mẽ từ lãnh đạo cao nhất, sự phân công trách nhiệm rõ ràng cho bộ phận giám sát tuân thủ chống hối lộ, và sự tham gia tích cực của toàn thể nhân viên trong tổ chức.