Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9729-4:2013

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9729-4:2013 (hoàn toàn tương đương với ISO 8528-4:2005) quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với tủ điều khiển và tủ đóng cắt của tổ máy phát điện xoay chiều dẫn động bởi động cơ đốt trong kiểu pit tông (RIC). Đây là một phần quan trọng trong bộ tiêu chuẩn TCVN 9729, giúp định hình các tiêu chuẩn an toàn, vận hành và kiểm soát chất lượng cho hệ thống phát điện.

Điều 1: Phạm vi áp dụng

Điều khoản này xác định giới hạn và đối tượng áp dụng cụ thể của tiêu chuẩn:

• Tiêu chuẩn áp dụng cho các thiết bị điều khiển (controlgear) và thiết bị đóng cắt (switchgear) được sử dụng cho tổ máy phát điện xoay chiều dẫn động bởi động cơ đốt trong kiểu pit tông.
• Phạm vi áp dụng bao gồm cả các tổ máy phát điện sử dụng trên đất liền và dưới nước (hàng hải), ngoại trừ các tổ máy phát điện dùng trên máy bay hoặc các phương tiện giao thông đường bộ.
• Đối với một số ứng dụng đặc biệt hoặc yêu cầu khắt khe hơn (như trong bệnh viện, rạp hát, nhà cao tầng hoặc môi trường dễ cháy nổ), các yêu cầu bổ sung trong tiêu chuẩn này cần được xem xét và áp dụng kết hợp với các quy định chuyên ngành khác.

Điều 2: Tài liệu viện dẫn

Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách chính xác, người sử dụng cần tham chiếu đến các tài liệu tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế liên quan sau:

• Các phần khác thuộc bộ tiêu chuẩn TCVN 9729 (ISO 8528) liên quan đến tổ máy phát điện xoay chiều dẫn động bởi động cơ đốt trong kiểu pit tông.
• Các tiêu chuẩn kỹ thuật điện của Ủy ban Kỹ thuật Điện Quốc tế (IEC), đặc biệt là chuỗi tiêu chuẩn IEC 60947 về thiết bị đóng cắt và điều khiển hạ áp.

Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa thống nhất nhằm làm cơ sở kỹ thuật cho việc thiết kế, chế tạo và nghiệm thu thiết bị:

• Thiết bị điều khiển (Controlgear): Tổ hợp các thiết bị dùng để điều khiển, giám sát, bảo vệ và duy trì hoạt động ổn định của tổ máy phát điện cùng các thiết bị phụ trợ liên quan.
• Thiết bị đóng cắt (Switchgear): Các thiết bị dùng để đóng, cắt, cách ly và bảo vệ mạch điện, hỗ trợ quá trình chuyển đổi nguồn điện từ tổ máy phát điện đến phụ tải tiêu thụ.
• Hệ thống điều khiển tự động: Hệ thống tích hợp cho phép tự động hóa các quy trình khởi động, dừng, hòa đồng bộ và phân chia tải trọng giữa các tổ máy phát điện mà không cần sự can thiệp thủ công liên tục của người vận hành.

Điều 4: Yêu cầu chung về thiết kế và vận hành

Điều khoản này quy định các nguyên tắc nền tảng trong việc thiết kế, chế tạo và vận hành hệ thống tủ điều khiển và tủ đóng cắt:

• Khả năng thích ứng môi trường: Thiết bị phải được thiết kế để hoạt động bền bỉ và tin cậy dưới các tác động của môi trường xung quanh như nhiệt độ, độ ẩm, độ cao so với mực nước biển, bụi bẩn và độ rung động cơ học phát sinh từ động cơ đốt trong.
• Yêu cầu về an toàn điện: Đảm bảo các tiêu chuẩn về khoảng cách rò điện, khoảng cách cách điện trong không khí, khả năng chống giật và khả năng chịu đựng dòng ngắn mạch tối đa theo quy định của tiêu chuẩn IEC liên quan.
• Chức năng bảo vệ tích hợp: Hệ thống điều khiển phải có khả năng tự động phát hiện sự cố và thực hiện các biện pháp bảo vệ an toàn cho cả động cơ (như quá nhiệt, áp suất dầu bôi trơn thấp, quá tốc độ) và máy phát điện (như quá tải, ngắn mạch, quá áp hoặc thấp áp).
• Giao diện người - máy (HMI) và thiết bị đo lường: Các nút nhấn điều khiển, đèn chỉ báo trạng thái hoạt động, màn hình hiển thị thông số (vôn kế, ampe kế, tần số kế) phải được bố trí một cách khoa học, trực quan, giúp người vận hành dễ dàng theo dõi và xử lý tình huống một cách an toàn.