Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9362:2012 là văn bản kỹ thuật cốt lõi quy định về tiêu chuẩn thiết kế nền nhà và công trình tại Việt Nam. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết và chuyên sâu về Phạm vi áp dụng, Tài liệu viện dẫn và các Quy định chung (từ Điều 1 đến Điều 4) của tiêu chuẩn này.

- Phạm vi áp dụng của tiêu chuẩn (Điều 1)

Điều 1 xác định rõ giới hạn và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn nhằm đảm bảo tính an toàn và hiệu quả trong thiết kế xây dựng:

• Tiêu chuẩn này áp dụng bắt buộc hoặc khuyến khích áp dụng cho việc thiết kế nền nhà và công trình dân dụng, công nghiệp, nông nghiệp, giao thông, thủy lợi trong phạm vi cả nước.
• Tiêu chuẩn tập trung vào việc thiết kế nền cho các công trình xây dựng mới hoặc cải tạo, mở rộng quy mô.
• Tiêu chuẩn không áp dụng cho việc thiết kế nền của các công trình đặc biệt như: công trình thủy công lớn, đường cao tốc, đường băng sân bay, móng máy có tải trọng động lớn, móng cầu lớn và các công trình ngầm chuyên dụng khác vốn có các tiêu chuẩn thiết kế riêng biệt.

- Tài liệu viện dẫn quan trọng (Điều 2)

Để áp dụng TCVN 9362:2012 một cách chính xác, người thiết kế cần kết hợp đồng bộ với các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan khác được viện dẫn trong văn bản:

• Các tiêu chuẩn về tải trọng và tác động (như TCVN 2737) để xác định tổ hợp tải trọng tác dụng lên nền móng.
• Các tiêu chuẩn về khảo sát địa chất công trình, địa chất thủy văn nhằm cung cấp số liệu đầu vào chính xác về các lớp đất đá, mực nước ngầm và các hiện tượng địa chất động lực công trình.
• Các tiêu chuẩn thiết kế kết cấu bê tông, bê tông cốt thép, kết cấu thép và kết cấu gạch đá để đảm bảo sự tương tác đồng bộ giữa nền và móng công trình.

- Nguyên tắc chung và yêu cầu thiết kế nền móng (Điều 3 và Điều 4)

Các điều khoản này thiết lập các nguyên tắc nền tảng và bắt buộc đối với kỹ sư thiết kế khi tiến hành tính toán nền móng:

• Thiết kế theo trạng thái giới hạn: Nền nhà và công trình phải được thiết kế tính toán theo hai nhóm trạng thái giới hạn. Nhóm trạng thái giới hạn thứ nhất (về sức chịu tải) nhằm ngăn ngừa sự mất ổn định về hình dạng, vị trí hoặc sự phá hỏng hoàn toàn của nền. Nhóm trạng thái giới hạn thứ hai (về biến dạng) nhằm giới hạn độ lún, độ lún lệch, độ nghiêng hoặc độ trượt của công trình không vượt quá trị số giới hạn cho phép để đảm bảo điều kiện sử dụng bình thường.
• Sử dụng kết quả khảo sát địa chất: Thiết kế nền móng bắt buộc phải dựa trên tài liệu khảo sát địa chất công trình đầy đủ và tin cậy. Tài liệu khảo sát phải làm rõ cấu trúc địa tầng, tính chất cơ lý của các lớp đất đá, đặc điểm địa chất thủy văn và đánh giá được các tác động bất lợi như hiện tượng động đất, sạt lở, caster, hoặc hiện tượng lún sụt đất.
• Xem xét sự tương tác giữa nền, móng và kết cấu bên trên: Thiết kế không được tách rời móng với kết cấu phần thân. Phải tính đến độ cứng của kết cấu bên trên trong việc phân bổ lại nội lực và biến dạng của hệ thống "nền - móng - kết cấu".
• Lựa chọn phương án móng tối ưu: Việc lựa chọn loại móng (móng nông, móng cọc, móng bè, hoặc các biện pháp cải tạo nền đất yếu) phải dựa trên sự so sánh kinh tế - kỹ thuật kỹ lưỡng, tính đến điều kiện thi công thực tế, ảnh hưởng đến các công trình lân cận và bảo vệ môi trường xung quanh.
• Yêu cầu về bảo vệ môi trường và an toàn công trình lân cận: Quá trình thiết kế và thi công nền móng phải có các biện pháp phòng ngừa sự cố lún nứt, sạt lở cho các công trình hiện hữu xung quanh, đồng thời kiểm soát tiếng ồn, độ rung và ô nhiễm nguồn nước ngầm.