Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9355:2012 quy định các yêu cầu kỹ thuật về thiết kế, thi công và nghiệm thu công trình gia cố nền đất yếu bằng phương pháp bấc thấm thoát nước. Dưới đây là tóm tắt chi tiết nội dung từ Điều 1 đến Điều 4 của tiêu chuẩn này.

Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật tối thiểu và hướng dẫn thực hiện cho công tác thiết kế, thi công và nghiệm thu xử lý nền đất yếu bằng bấc thấm thoát nước (bao gồm bấc thấm đứng và bấc thấm ngang) kết hợp với gia tải trước để tăng nhanh quá trình cố kết của đất nền.

• Áp dụng cho các công trình xây dựng giao thông, thủy lợi, xây dựng công nghiệp và dân dụng được xây dựng trên nền đất yếu có độ bão hòa nước cao.
• Không áp dụng cho các loại đất cát thô, đất lẫn nhiều đá sỏi hoặc các loại đất không có tính chất co ngót, cố kết dưới tải trọng gia tải.

Để áp dụng tiêu chuẩn này, cần tham chiếu đến các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về địa kỹ thuật và vải địa kỹ thuật, bao gồm:

• Các tiêu chuẩn về phương pháp thử nghiệm tính chất vật lý và cơ học của vải địa kỹ thuật (như độ bền kéo, độ giãn dài, hệ số thấm, kích thước lỗ lọc).
• Các tiêu chuẩn về khảo sát địa chất công trình và thí nghiệm đất trong phòng cũng như ngoài hiện trường để xác định các chỉ tiêu cơ lý của nền đất yếu.

Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa cốt lõi để thống nhất cách hiểu trong quá trình thiết kế và thi công:

• Bấc thấm (Prefabricated Vertical Drain - PVD): Là vật liệu thoát nước bản dẹt gồm hai phần chính là lõi nhựa và lớp vỏ lọc bằng vải địa kỹ thuật bọc ngoài, dùng để cắm sâu vào lòng đất yếu nhằm tạo đường thoát nước thẳng đứng.
• Lõi bấc thấm: Phần định hình bằng nhựa (thường là PP hoặc PE) có các rãnh dọc để dẫn nước từ dưới đất lên bề mặt.
• Vỏ lọc bấc thấm: Lớp vải địa kỹ thuật không dệt bao quanh lõi nhựa, có chức năng cho nước đi qua đồng thời ngăn cản các hạt đất mịn lọt vào làm tắc nghẽn đường dẫn nước.
• Hệ số thấm tương đương: Chỉ số đánh giá khả năng thoát nước của bấc thấm trong điều kiện áp lực đất xung quanh.
• Vùng xáo động (Smear zone): Vùng đất xung quanh bấc thấm bị phá hủy cấu trúc tự nhiên do quá trình đóng hoặc ấn thiết bị cắm bấc (trục tâm) gây ra, làm giảm hệ số thấm của đất trong vùng này.

Các nguyên tắc cơ bản và yêu cầu kỹ thuật chung khi áp dụng giải pháp bấc thấm thoát nước:

• Nguyên lý hoạt động: Việc cắm bấc thấm vào nền đất yếu kết hợp với biện pháp gia tải (bằng đất đắp hoặc hút chân không) sẽ rút ngắn quãng đường thoát nước của các lỗ rỗng trong đất, từ đó đẩy nhanh tốc độ cố kết, giảm độ lún dư sau khi đưa công trình vào sử dụng và tăng nhanh cường độ kháng cắt của nền đất.
• Yêu cầu về khảo sát địa chất: Trước khi thiết kế, phải tiến hành khảo sát địa chất công trình chi tiết, xác định rõ chiều dày lớp đất yếu, hệ số thấm, hệ số cố kết ngang và đứng, chỉ số nén, áp lực tiền cố kết và các chỉ tiêu cơ lý khác của từng lớp đất.
• Lựa chọn loại bấc thấm: Phải căn cứ vào chiều sâu cắm bấc, đặc điểm địa chất, áp lực đất và yêu cầu về lưu lượng thoát nước để lựa chọn loại bấc thấm có các chỉ tiêu kỹ thuật (độ bền kéo, độ dãn dài, khả năng thoát nước dưới áp lực) phù hợp.
• Sự phối hợp hệ thống thoát nước: Bấc thấm đứng phải được kết nối hiệu quả với hệ thống thoát nước ngang trên bề mặt (như lớp đệm cát thoát nước hoặc bấc thấm ngang) để dẫn nước ra ngoài phạm vi khối gia tải một cách triệt để.