Giới thiệu chung về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8683-15:2017

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8683-15:2017 do Viện Thú y biên soạn, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định và Bộ Khoa học và Công nghệ công bố. Tiêu chuẩn này là một phần quan trọng trong bộ tiêu chuẩn về giống vi sinh vật thú y, quy định chi tiết quy trình kỹ thuật nhằm lưu giữ, bảo quản giống vi rút viêm gan vịt cường độc (virulent Duck Hepatitis Virus - DHV) phục vụ cho công tác nghiên cứu, sản xuất và kiểm nghiệm vắc xin, chế phẩm sinh học thú y.

Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh

• Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định quy trình giữ giống vi rút viêm gan vịt cường độc dùng trong sản xuất và kiểm nghiệm thuốc thú y. Quy trình bao gồm các bước từ chuẩn bị nguyên liệu, nhân giống, đông khô, bảo quản cho đến kiểm tra chất lượng định kỳ.
• Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ sở lưu giữ giống vi sinh vật thú y, các phòng thí nghiệm nghiên cứu, các doanh nghiệp sản xuất vắc xin thú y và các cơ quan kiểm nghiệm, kiểm định chất lượng thuốc thú y tại Việt Nam.

Tài liệu viện dẫn và thuật ngữ liên quan

• Tài liệu viện dẫn: Việc áp dụng tiêu chuẩn này cần kết hợp với các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về an toàn sinh học phòng thí nghiệm thú y và các quy trình chung về quản lý giống vi sinh vật. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi hoặc bổ sung, phiên bản mới nhất sẽ được áp dụng.
• Thuật ngữ và định nghĩa: Vi rút viêm gan vịt cường độc trong tiêu chuẩn này được hiểu là chủng vi rút có độc lực mạnh, có khả năng gây bệnh viêm gan cấp tính và tỷ lệ chết cao ở vịt con mẫn cảm, được dùng làm chủng thách thức (challenge strain) trong kiểm nghiệm hiệu lực vắc xin.

Yêu cầu về thiết bị, dụng cụ, nguyên liệu và hóa chất

• Thiết bị chuyên dụng: Hệ thống máy đông khô (lyophilizer), tủ lạnh sâu (nhiệt độ duy trì từ âm 70 độ C đến âm 80 độ C hoặc thấp hơn), tủ ấm, kính hiển vi quang học, máy ly tâm lạnh, tủ an toàn sinh học cấp 2.
• Dụng cụ thí nghiệm: Các loại ống nghiệm thủy tinh trung tính, lọ đựng mẫu chuyên dụng, bơm kim tiêm vô trùng, dụng cụ mổ tích và các thiết bị bảo hộ cá nhân đảm bảo an toàn sinh học.
• Động vật thí nghiệm và phôi: Vịt con mẫn cảm từ 1 đến 7 ngày tuổi sạch bệnh (SPF hoặc không có kháng thể kháng vi rút viêm gan vịt) hoặc phôi trứng vịt từ 10 đến 14 ngày tuổi mẫn cảm để phục vụ quá trình nhân giống và kiểm tra độc lực.
• Hóa chất và môi trường: Dung dịch đệm phốt phát (PBS) vô trùng, chất bảo vệ đông khô (như sữa gầy, gelatin, sucrose), các loại kháng sinh chống nhiễm khuẩn và nấm phù hợp.

Quy trình kỹ thuật giữ giống vi rút viêm gan vịt cường độc

• Chuẩn bị nguồn giống ban đầu: Giống vi rút đưa vào giữ giống phải có nguồn gốc rõ ràng, được xác định đúng loài, phân tuýp (serotype) và có đầy đủ hồ sơ lý lịch giống.
• Nhân giống vi rút: Tiến hành tiêm truyền vi rút vào phôi trứng vịt mẫn cảm qua đường buồng niệu hoặc tiêm trực tiếp vào vịt con mẫn cảm. Thu hoạch bệnh phẩm (gan vịt hoặc dịch phôi trứng) ở thời điểm vi rút đạt nồng độ cao nhất, thông thường khi phôi chết hoặc vịt con xuất hiện các triệu chứng lâm sàng điển hình của bệnh viêm gan vịt.
• Xử lý bệnh phẩm và phối trộn chất bảo vệ: Nghiền nát tổ chức gan vịt thu hoạch trong dung dịch đệm sinh lý vô trùng để tạo thành huyễn dịch, ly tâm loại bỏ cặn thô. Phối trộn huyễn dịch vi rút với chất bảo vệ đông khô theo tỷ lệ quy định nhằm bảo vệ cấu trúc vi rút khỏi bị phá hủy bởi nhiệt độ cực thấp và quá trình thăng hoa của nước.
• Đông khô giống: Chia huyễn dịch vi rút đã phối trộn vào các ống thủy tinh hoặc lọ chuyên dụng. Tiến hành quá trình đông khô theo biểu đồ nhiệt độ và áp suất chân không nghiêm ngặt của thiết bị để đảm bảo độ ẩm tồn dư đạt yêu cầu kỹ thuật.
• Hàn kín và dán nhãn: Các ống giống sau khi đông khô phải được hàn kín dưới áp suất chân không hoặc trong môi trường khí nitơ khô. Mỗi ống giống phải được dán nhãn ghi rõ: Tên giống, ký hiệu chủng, số lô sản xuất, ngày đông khô và hạn sử dụng.

Kiểm tra chất lượng giống sau khi đông khô

• Kiểm tra độ thuần khiết (vô trùng): Giống sau khi đông khô phải được cấy trên các môi trường dinh dưỡng thạch thường, thạch máu, canh thang để kiểm tra không bị nhiễm vi khuẩn, nấm mốc; đồng thời kiểm tra không bị tạp nhiễm các loại vi rút khác.
• Kiểm tra độc lực (LD50 hoặc ELD50): Tiến hành chuẩn độ vi rút trên vịt con mẫn cảm hoặc phôi trứng vịt để xác định liều gây chết 50%. Giống đạt yêu cầu phải giữ nguyên được độc lực cường độc đặc trưng, không bị suy giảm hoạt lực so với trước khi đông khô.
• Kiểm tra độ ẩm tồn dư: Độ ẩm của mẫu đông khô phải đạt tiêu chuẩn kỹ thuật (thường dưới 3%) để đảm bảo tính ổn định và khả năng sống sót lâu dài của vi rút.

Chế độ bảo quản, giám sát và quản lý hồ sơ

• Điều kiện bảo quản: Giống vi rút đông khô phải được lưu giữ liên tục trong tủ lạnh sâu ở nhiệt độ từ âm 20 độ C đến âm 80 độ C. Tuyệt đối tránh sự thay đổi nhiệt độ đột ngột và ánh sáng trực tiếp.
• Giám sát định kỳ: Định kỳ từ 12 đến 24 tháng, cơ sở lưu giữ giống phải tiến hành kiểm tra lại hoạt lực, độ thuần khiết và độc lực của giống. Nếu phát hiện hoạt lực suy giảm, phải tiến hành cấy truyền phục tráng giống theo quy trình kỹ thuật quy định.
• Quản lý hồ sơ giống: Mọi thông tin liên quan đến nguồn gốc, quá trình nhân giống, đông khô, kết quả kiểm nghiệm chất lượng và lịch sử cấy truyền phải được ghi chép đầy đủ, rõ ràng và lưu trữ trong hệ thống hồ sơ quản lý giống của đơn vị để phục vụ công tác truy xuất nguồn gốc khi cần thiết.