Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8232:2018 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/ASTM 51607:2013) do Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC/F17 Công nghệ bức xạ thực phẩm biên soạn, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố, hướng dẫn chi tiết về thực hành sử dụng hệ đo liều cộng hưởng thuận từ điện tử (EPR) - Alanin để xác định liều hấp thụ trong vật liệu được xử lý bằng bức xạ photon hoặc electron.

Đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn bao gồm các tổ chức, cá nhân vận hành thiết bị chiếu xạ công nghiệp, các phòng thử nghiệm đo lường liều lượng bức xạ, các cơ sở nghiên cứu công nghệ bức xạ và các cơ quan quản lý chất lượng liên quan đến kỹ thuật bức xạ như tiệt trùng thiết bị y tế, xử lý thực phẩm và biến tính vật liệu polyme.

• Tiêu chuẩn này quy định các quy trình vật lý, chuẩn bị và sử dụng hệ đo liều cộng hưởng thuận từ điện tử (EPR) sử dụng vật liệu cảm biến là alanin (dưới dạng viên, màng hoặc sợi) để đo liều hấp thụ trong vật liệu được chiếu xạ.
• Hệ đo liều alanin-EPR được phân loại là hệ đo liều chuẩn truyền cốt lõi hoặc hệ đo liều thường quy, phục vụ cho việc kiểm soát chất lượng đo lường bức xạ.
• Giới hạn năng lượng áp dụng cho bức xạ photon và electron nằm trong khoảng từ 0,1 MeV đến 28 MeV, đảm bảo độ chính xác cao trong dải năng lượng công nghiệp phổ biến.
• Dải liều hấp thụ danh định có thể đo được bằng hệ đo liều này dao động từ 1 Gy đến 150 kGy, tùy thuộc vào thiết bị đo và quy trình hiệu chuẩn cụ thể của phòng thử nghiệm.
• Tiêu chuẩn không đề cập đến các quy tắc an toàn lao động liên quan đến việc vận hành thiết bị. Người sử dụng có trách nhiệm tự thiết lập các biện pháp an toàn và bảo vệ sức khỏe phù hợp trước khi áp dụng thực tế.

• Các tài liệu viện dẫn là một phần không thể tách rời khi áp dụng tiêu chuẩn này, bao gồm các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia về đo lường liều lượng bức xạ như TCVN ISO/IEC 17025 (Yêu cầu chung về năng lực của phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn) và ISO/ASTM 52628 (Thực hành đo liều lượng bức xạ).
• Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có) nhằm đảm bảo tính cập nhật công nghệ.

• Hệ đo liều Alanin-EPR (Alanine-EPR dosimetry system): Hệ thống đo liều hoàn chỉnh bao gồm các đầu dò alanin, máy quang phổ EPR, các thiết bị phụ trợ và phần mềm chuyên dụng để xác định liều hấp thụ.
• Đầu dò alanin (Alanine dosimeter): Thiết bị đo liều dạng rắn chứa axit amin alanin (thường là L-alanin) kết hợp với chất kết dính thích hợp, có khả năng tạo ra các gốc tự do bền vững khi tương tác với bức xạ ion hóa.
• Cộng hưởng thuận từ điện tử (EPR): Phương pháp phổ học không phá hủy mẫu, dùng để phát hiện và đo lường nồng độ của các gốc tự do chưa cặp đôi được tạo ra trong cấu trúc alanin dưới tác động của bức xạ.
• Biên độ đỉnh-đỉnh (Peak-to-peak amplitude): Phép đo cường độ tín hiệu phổ EPR được tính bằng khoảng cách thẳng đứng giữa đỉnh cực đại và cực tiểu của phổ vi phân bậc một, là thông số trực tiếp để tính toán liều hấp thụ.

• Hệ đo liều alanin-EPR cung cấp một phương pháp đo liều hấp thụ có độ chính xác cao, độ ổn định lâu dài của tín hiệu sau chiếu xạ và ít phụ thuộc vào tốc độ liều cũng như nhiệt độ môi trường trong quá trình chiếu xạ.
• Đầu dò alanin có đặc tính nổi bật là không bị phá hủy trong quá trình đọc kết quả bằng máy phổ EPR, cho phép người vận hành có thể đo lại nhiều lần để lưu trữ hồ sơ, kiểm chứng kết quả hoặc phục vụ công tác thanh tra, giám sát chất lượng.
• Hệ thống này được ứng dụng rộng rãi trong việc kiểm soát quá trình chiếu xạ công nghiệp, giúp đảm bảo liều lượng bức xạ phân bố đồng đều và đạt yêu cầu kỹ thuật đối với từng loại sản phẩm cụ thể.
• Việc áp dụng đúng quy trình chuẩn hóa theo tiêu chuẩn này giúp đảm bảo tính liên kết chuẩn đo lường quốc gia và quốc tế, nâng cao độ tin cậy của các kết quả thử nghiệm và chứng nhận chất lượng sản phẩm chiếu xạ.

TCVN 8232:2018 có hiệu lực kể từ ngày được Bộ Khoa học và Công nghệ công bố áp dụng. Tiêu chuẩn này là cơ sở kỹ thuật quan trọng cho các phòng thí nghiệm đạt chuẩn ISO/IEC 17025 trong lĩnh vực đo lường bức xạ và các cơ sở chiếu xạ công nghiệp tại Việt Nam nhằm chuẩn hóa quy trình đo liều lượng.