Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12019:2017 (hoàn toàn tương đương với ISO/ASTM 51261:2013) là văn bản kỹ thuật quan trọng trong lĩnh vực bảo vệ bức xạ, tập trung vào hướng dẫn thực hành hiệu chuẩn các hệ đo liều thường quy được sử dụng trong quá trình xử lý bức xạ. Dưới đây là phần tóm tắt chi tiết các nội dung cốt lõi dựa trên các điều khoản đầu tiên và quy định về quản lý mẫu liều kế.
1. Tổng quan về Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12019:2017
Tiêu chuẩn này quy định các nguyên tắc và quy trình kỹ thuật nhằm đảm bảo tính chính xác, độ tin cậy của hệ đo liều thường quy. Việc hiệu chuẩn hệ đo liều là bắt buộc để kiểm soát liều hấp thụ trong các ứng dụng xử lý bức xạ công nghiệp như tiệt trùng thiết bị y tế, xử lý thực phẩm và biến tính vật liệu.
2. Nội dung chi tiết Phần mở đầu và các Điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4)
Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên thiết lập nền tảng pháp lý và kỹ thuật cho toàn bộ tiêu chuẩn, bao gồm:
- Phạm vi áp dụng: Xác định rõ các loại hệ đo liều thường quy thuộc đối tượng điều chỉnh và các giới hạn năng lượng bức xạ áp dụng trong thực hành hiệu chuẩn.
- Tài liệu viện dẫn: Liệt kê các tiêu chuẩn quốc tế và quốc gia liên quan làm căn cứ đối chiếu và thực hiện hiệu chuẩn hệ đo liều.
- Thuật ngữ và định nghĩa: Làm rõ các khái niệm chuyên ngành như liều hấp thụ, hệ đo liều thường quy, độ không đảm bảo đo, và mẻ liều kế.
- Ý nghĩa và sử dụng: Giải thích tầm quan trọng của việc hiệu chuẩn đối với việc đảm bảo chất lượng và an toàn bức xạ trong thực tế.
3. Quy định về phần của một mẻ liều kế do người sử dụng lưu giữ
Đây là một nội dung kỹ thuật đặc thù nhằm duy trì tính liên kết chuẩn và kiểm soát chất lượng trong suốt quá trình sử dụng hệ đo liều:
- Mục đích lưu giữ: Người sử dụng cần lưu giữ một phần của mẻ liều kế (được xác định rõ ràng về nguồn gốc và đặc tính kỹ thuật) để làm mẫu đối chứng, phục vụ cho công tác kiểm tra định kỳ hoặc hiệu chuẩn lại khi cần thiết.
- Yêu cầu bảo quản: Phần liều kế lưu giữ phải được bảo quản trong điều kiện môi trường nghiêm ngặt (nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng) theo khuyến cáo của nhà sản xuất để tránh làm thay đổi đặc tính phản hồi bức xạ của thiết bị.
- Sử dụng trong hiệu chuẩn: Mẫu lưu giữ này được dùng để thiết lập đường cong hiệu chuẩn hoặc kiểm tra độ ổn định của hệ đo liều thường quy so với hệ đo liều chuẩn tham chiếu.
Để sử dụng toàn bộ tiện ích nâng cao của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
ISO/ASTM 51261:2013
BẢO VỆ BỨC XẠ - THỰC HÀNH HIỆU CHUẨN HỆ ĐO LIỀU THƯỜNG QUY CHO XỬ LÝ BỨC XẠ
Practice for calibration of routine dosimetry systems for radiation processing
Lời nói đầu
TCVN 12019:2017 hoàn toàn tương đương với ISO/ASTM 51261:2013.
TCVN 12019:2017 do Tiểu Ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia TCVN/TC 85/SC2 Bảo vệ bức xạ biên soạn, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng đề nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố
BẢO VỆ BỨC XẠ - THỰC HÀNH HIỆU CHUẨN HỆ ĐO LIỀU THƯỜNG QUY CHO XỬ LÝ BỨC XẠ
Practice for calibration of routine dosimetry systems for radiation processing
1.1 Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu để hiệu chuẩn hệ đo liều thường quy được sử dụng trong xử lý bức xạ, bao gồm việc thiết lập liên kết chuẩn kết quả đo và đánh giá độ không đảm bảo của liều đo được sử dụng hệ đo liều đã được hiệu chuẩn.
CHÚ THÍCH 1: Các văn bản quy phạm pháp luật hoặc các hướng dẫn khác có hiệu lực ở nhiều quốc gia để kiểm soát một số ứng dụng xử lý bức xạ như tiệt khuẩn các sản phẩm dùng cho y tế và xử lý bức xạ thực phẩm yêu cầu các phép đo liều hấp thụ phải được liên kết chuẩn theo chuẩn quốc gia hoặc quốc tế (TCVN 3793-1 (ISO 11137-1), Tài liệu tham khảo [1], [2], (3)).
1.2 Dải liều hấp thụ được xem xét tối đa là 1 MGy.
1.3 Các loại bức xạ được đề cập là photon và điện tử với năng lượng từ 80 keV đến 25 MeV
1.4 Tiêu chuẩn này là một tiêu chuẩn trong bộ tiêu chuẩn cung cấp các khuyến cáo để thực hiện việc đo liều trong xử lý bức xạ một cách thích hợp và mô tả các biện pháp để đạt được sự phù hợp với các yêu cầu của ASTM E2628 “Thực hành cho đo liều trong xử lý bức xạ” cho việc hiệu chuẩn hệ đo liều thường quy. Tiêu chuẩn này được áp dụng cùng với ASTM E2628 và các tiêu chuẩn ISO/ASTM liên quan đối với các hệ đo liều cần hiệu chuẩn được nêu trong Điều 2.
1.5 Tiêu chuẩn này không đề cập đến các quy tắc an toàn liên quan đến việc áp dụng tiêu chuẩn. Người sử dụng tiêu chuẩn này phải có trách nhiệm lập ra các quy định thích hợp về an toàn và sức khỏe, đồng thời phải xác định khả năng áp dụng các giới hạn quy định trước khi sử dụng.
Các tài liệu viện dẫn sau rất cần thiết cho việc áp dụng tiêu chuẩn này. Đối với các tài liệu viện dẫn ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản được nêu. Đối với các tài liệu viện dẫn không ghi năm công bố thì áp dụng phiên bản mới nhất, bao gồm cả các sửa đổi, bổ sung (nếu có).
TCVN 7393-1 (ISO 11137-1), Tiệt khuẩn sản phẩm chăm sóc sức khỏe - Bức xạ - Phần 1: Yêu cầu triển khai, đánh giá xác nhận và kiểm soát thường quy quá trình tiệt khuẩn đối với thiết bị y tế
TCVN 8232 (ISO/ASTM 51607), Tiêu chuẩn thực hành sử dụng hệ đo liều cộng hưởng thuận từ eletron-analin;
TCVN 9595-3:2013 (ISO/IEC Guide 98-3:2008)1), Độ không đảm bảo đo - Phần 3: Hướng dẫn trình bày độ không đảm bảo đo (GUM:1995);
TCVN 12021 (ISO/ASTM 51707), Bảo vệ bức xạ - Hướng dẫn đánh giá độ không đảm bảo đo trong đo liều xử lý bức xạ;
TCVN ISO/IEC 17025, Yêu cầu chung về năng lực của phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn;
ASTM E170 Terminology relating to radiation measurements and dosimetry (Thuật ngữ liên quan đến đo bức xạ và đo liều)
ASTM E178, Standard Practice for Dealing With Outlying Observations (Thực hành để xử lý đối với các quan trắc xa điểm trung tâm)
ASTM E2628, Practice of Dosimetry in Radiation Processing (Thực hành cho đo liều trong xử lý bức xạ)
ASTM E2701, Standard Guide for Performance Characteriza
Để xem đầy đủ nội dung và sử dụng toàn bộ tiện ích của Hệ Thống Pháp Luật vui lòng lựa chọn và đăng ký gói cước.
Nếu bạn đã là thành viên, hãy bấm:
- 1Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10803:2015 (ISO 14146:2000) về Bảo vệ bức xạ - Các tiêu chí và giới hạn năng lực thực hiện cho việc đánh giá định kỳ nhà cung cấp liều kế cá nhân đo bức xạ gamma và tia X
- 2Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10805:2015 (ISO 19238:2014) về Bảo vệ bức xạ - Tiêu chí về năng lực thực hiện đối với phòng thử nghiệm dịch vụ tiến hành đo liều sinh học bằng phương pháp di truyền học tế bào
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12018:2017 (ISO/ASTM 51026:2015) về Bảo vệ bức xạ - Thực hành sử dụng hệ đo liều fricke
- 1Quyết định 3955/QĐ-BKHCN năm 2017 công bố tiêu chuẩn quốc gia về Bảo vệ bức xạ do Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành
- 2Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 9595-3:2013 (ISO/IEC GUIDE 98-3:2008) về độ không đảm bảo đo – Phần 3: Hướng dẫn trình bày độ không đảm bảo đo (GUM:1995)
- 3Tiêu chuẩn quốc gia TCVN7393-1:2009 (ISO 11137-1 : 2006) về Tiệt khuẩn sản phẩm chăm sóc sức khỏe - Bức xạ - Phần 1: Yêu cầu triển khai, đánh giá xác nhận và kiểm soát thường quy quá trình tiệt khuẩn đối với thiết bị y tế
- 4Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8232:2009 (ISO/ASTM 51607 : 2004) về Tiêu chuẩn thực hành sử dụng hệ đo liều cộng hưởng thuận từ electron-alanin
- 5Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10803:2015 (ISO 14146:2000) về Bảo vệ bức xạ - Các tiêu chí và giới hạn năng lực thực hiện cho việc đánh giá định kỳ nhà cung cấp liều kế cá nhân đo bức xạ gamma và tia X
- 6Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10805:2015 (ISO 19238:2014) về Bảo vệ bức xạ - Tiêu chí về năng lực thực hiện đối với phòng thử nghiệm dịch vụ tiến hành đo liều sinh học bằng phương pháp di truyền học tế bào
- 7Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/IEC 17025:2017 (ISO/IEC 17025:2017) về Yêu cầu chung về năng lực của phòng thử nghiệm và hiệu chuẩn
- 8Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12018:2017 (ISO/ASTM 51026:2015) về Bảo vệ bức xạ - Thực hành sử dụng hệ đo liều fricke
- 9Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12021:2017 (ISO/ASTM 51707:2015) về Bảo vệ bức xạ - Hướng dẫn đánh giá độ không đảm bảo đo trong đo liều xử lý bức xạ
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12019:2017 (ISO/ASTM 51261:2013) về Bảo vệ bức xạ - Thực hành hiệu chuẩn hệ đo liều thường quy cho xử lý bức xạ
- Số hiệu: TCVN12019:2017
- Loại văn bản: Tiêu chuẩn Việt Nam
- Ngày ban hành: 01/01/2017
- Nơi ban hành: ***
- Người ký: ***
- Ngày công báo: Đang cập nhật
- Số công báo: Đang cập nhật
- Ngày hiệu lực: 21/08/2026
- Tình trạng hiệu lực: Kiểm tra
